ਰਾਮ, ਲੱਖਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਤੀਨੋ ਜਣੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਦੱਸਾਈ ਹੋਈ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਪੱਟਾ ਬਣਾਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਣ। ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬਰਗਦ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਪੱਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਰੱਖਤ ਹੋਰ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਘਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਥੇ ਸਿੱਧ ਪੁਰਸ਼ ਆ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੰਗਲਮਈ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮੰਗਣੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਗੇ, ਤਾਂ ਚਾਹੋ ਉੱਥੇ ਠਹਿਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੀਲਾ ਜੰਗਲ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇਗਾ, ਜੋ ਪਲਾਸ਼ ਅਤੇ ਬੇਰੀਆਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਬਾਂਸ ਵੀ ਹਨ। ਇਹੀ ਰਸਤਾ ਚਿਤਰਕੂਟ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅਨੇਕ ਵਾਰ ਚੱਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਸੁਹਾਵਣਾ, ਨਰਮ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਸਤਾ ਦੱਸ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਲਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ "ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ" ਕਹਿ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸੌਮੀਤ੍ਰਿ, ਅਸੀਂ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਂ ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇੰਨਾ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਰਸਤਾ ਦੱਸਿਆ।" ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਕਲਿੰਦੀ ਦਰਿਆ ਵੱਲ ਚਲ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੇਜ਼ ਵਗਦੀ ਕਲਿੰਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੱਕੜਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪੱਟਾ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਪੱਟੇ ਨੂੰ ਸੁੱਕੇ ਬਾਂਸਾਂ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਗਿਆ। ਲੱਖਣ ਨੇ ਨਰਮ ਨਰਮ ਕੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਜੰਬੂ ਦੇ ਡੰਢਿਆਂ ਦੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਸੀਤਾ ਲਈ ਬੈਠਣ ਦੀ ਥਾਂ ਬਣਾਈ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਇੰਝ ਪੱਟੇ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਸੁਭਾਗ ਦੀ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਧਨੁਸ਼-ਤੀਰ, ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਕੱਪੜੇ, ਚਾਦਰਾਂ ਆਦਿ ਪੱਟੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਪੱਟੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਜਦੋਂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਲਿੰਦੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਮਾਂ, ਮੈਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਵਾਂ, ਮੇਰੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੀ ਵ੍ਰਤ ਸਦਾ ਬਣੀ ਰਹੇ। ਜਦ ਰਾਮ ਵਾਪਸ ਆਉਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਸੌ ਘੜੇ ਮਦਿਰਾ ਭੇਟ ਕਰਾਂਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ। ਸੁੰਦਰ ਸੀਤਾ, ਪੱਟੇ ਰਾਹੀਂ ਚਮਕਦੇ ਤੇਜ਼ ਵਗਦੇ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ। ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਦਰੱਖਤ ਸਨ। ਯਮੁਨਾ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪੱਟਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਉਹ ਇੱਕ ਘਣੇ, ਠੰਢੇ ਅਤੇ ਹਰੇ ਬਰਗਦ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠ ਬੈਠ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਵੱਡੇ ਬਰਗਦ, ਮੇਰੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਬਣੀ ਰਹੇ, ਮੈਂ ਫੇਰ ਕੁਸਲਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਮੀਤਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂ।" ਸੀਤਾ ਨੇ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਗੇੜ ਲਾਇਆ ਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਲੱਖਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਲੱਖਣ, ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਚਲ, ਮੈਂ ਹਥਿਆਰ ਫੜ ਕੇ ਪਿੱਛੋਂ ਆਵਾਂਗਾ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਫਲ ਜਾਂ ਫੁੱਲ ਸੀਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਚਲੇ, ਸੀਤਾ ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸੋਹਣੀ ਹਾਥਣ ਵਾਂਗ, ਹਰ ਦਰੱਖਤ, ਬੂਟੇ ਅਤੇ ਬੇਲ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦ ਸੀਤਾ ਨੇ ਕਈ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਨੇ ਰਾਮ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਪੂਛਿਆ। ਲੱਖਣ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੇਤਾਂ ਤੇ ਹੰਸ ਤੇ ਸਾਰਸ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲੱਖਣ ਨੇ ਕਈ ਉੱਤਮ ਹਿਰਣ ਮਾਰੇ, ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੋਰਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੋਹਣਾ ਜੰਗਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇੱਕ ਸੁਹਾਵਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਟਿਕ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਚਵੰਜਾ ਸਰਗਾ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਛਪੰਜਵੇਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ ਤੇ ਲੱਖਣ ਅਜੇ ਵੀ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਜਗਾਇਆ। "ਸੌਮੀਤ੍ਰਿ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਸੁਣ, ਹੁਣ ਚਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।" ਭਰਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਤੇ ਲੱਖਣ ਨੇ ਨੀਂਦ, ਉਲਝਣ ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਸਭ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਤਿੰਨੇ ਜਣੇ ਉੱਠੇ, ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਛੂਹਿਆ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਿਤਰਕੂਟ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ। ਜਦ ਸਮਾਂ ਠੀਕ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਲੱਖਣ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਵੈਦੇਹੀ, ਦੇਖ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਦਰੱਖਤ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਸਿਮਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਆਪਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।" "ਭਲਾਤਕ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਛੁਏ ਨਹੀਂ, ਫਲ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" "ਲੱਖਣ, ਵੇਖ, ਹਰ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਟੋکرਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਮਧੁ-ਛੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਭਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।" "ਇੱਥੇ ਨਟਯੂਹਾ ਪੰਛੀ ਦੀ ਬੋਲ ਸੁਣ, ਤੇ ਮੋਰ ਉਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਜੰਗਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" "ਇਹ ਪਹਾੜ ਵੇਖੋ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਹਨ, ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਲੱਖਣ ਤੇ ਸੀਤਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਦੱਸੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਿਤਰਕੂਟ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਨਜ਼ਾਰੇ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹੋਏ।