ਹੇ ਰਾਘਵ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੋਨੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੋਗੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਥੇ ਚਰਦੇ ਹੋਏ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੇਖੋਗੇ। ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਢਲਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਝਰਨਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਇਹ ਝੁੰਡ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮੋਗੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਖੁਸ਼ ਮਿੱਲਾਂ ਅਤੇ ਕੋਇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚੂਰ ਹਿਰਣ ਤੇ ਹਾਥੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੰਜਵੀਂਚ ਪਚਵੀਂ ਸਰਗਾ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ, ਦੋਵੇਂ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ—ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਖ਼ਸ਼ਮਣ—ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਠ ਕੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ, ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੁਝ ਦੌਰ ਤੱਕ ਤੁਰੇ। ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦਵਾਜ, ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਪਹੁੰਚੋ, ਤਾਂ ਕਾਲਿੰਦੀ (ਯਮੁਨਾ) ਨਦੀ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਗਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲੋ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਤੇਜ਼ ਵਹਿੰਦੀ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਟ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖੋਗੇ। ਉਥੇ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਬੇੜੀ ਬਣਾਉਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਚਮਕਦਾਰ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਵੱਡੇ, ਹਰੇ-ਭਰੇ ਬਰਗਦ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੋਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਨੇੜੇ ਹਨ, ਛਾਂਘਲਾ, ਘਣਾ ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੰਗਲ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮੰਗੇ। ਇਸ ਦਰੱਖਤ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਠਹਿਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇੱਕ ਕੋਸ਼ ਹੋਰ ਤੁਰ ਕੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨੀਲਾ ਜੰਗਲ ਮਿਲੇਗਾ, ਜੋ ਪਲਾਸ਼ ਤੇ ਬੇਰੀ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਬਾਂਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਚੱਲ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਸੁਖਦਾਇਕ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਰਸਤਾ ਦੱਸ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ "ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼" ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਦੇ ਹੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਖ਼ਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਅਸੀਂ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਐਸੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਇੰਨਾ ਦਇਆ ਕੀਤੀ।" ਦੋਵੇਂ ਭਾਈ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਵੱਲ ਤੁਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੇਜ਼ ਵਹਿੰਦੀ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਲੱਕੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਠਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਬੇੜੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ ਸੁੱਕੇ ਬਾਂਸਾਂ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਲਖ਼ਸ਼ਮਣ ਨੇ ਕੇਨ ਤੇ ਜੰਬੂ ਦੇ ਡੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਲਈ ਇਕ ਸੁਖਦਾਇਕ ਬੈਠਕ ਬਣਾਈ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਇੰਝ ਬੈਠਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਸੁਭਾਗਾ ਨੂੰ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਚਾਦਰਾਂ ਬੇੜੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਤੂਣੀਰ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਬੇੜੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਬੇੜੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਤੁਰ ਪਏ। ਦੋਵੇਂ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ, ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੀਤਾ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ: "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੇਰਾ ਸੁਖ-ਸਲਾਮਤੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਹੋਣਾ ਹੋਵੇ, ਮੇਰੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੀ ਵ੍ਰਤ ਸਦੀਵੀ ਬਣੀ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਵਾਪਸ ਆਉਣ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਸੌ ਮਟਕੀਆਂ ਮਦਿਰਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਤਾਂ ਸੀਤਾ ਨੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਤੇਜ਼ ਵਹਿੰਦੀ ਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਬੇੜੀ ਰਾਹੀਂ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਦਰੱਖਤ ਸਨ। ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਬੇੜੀ ਉੱਥੇ ਛੱਡ, ਅੱਗੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਇੱਕ ਘਣੇ, ਠੰਢੇ ਤੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਬਰਗਦ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਸੀਤਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਦੀ ਹੈ: "ਹੇ ਮਹਾਨ ਵਟਵ੍ਰਿਖਸ਼! ਮੇਰੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਕੇ ਕਉਸਲਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸੁਮੀਤਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਾਂ।" ਸੀਤਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ ਮੰਗਲ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਮ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਲਖ਼ਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਚੱਲ, ਹੇ ਭਰਤ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ। ਮੈਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਆਵਾਂਗਾ। ਜਿਹੜਾ ਫਲ ਜਾਂ ਫੁੱਲ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਦਈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੁਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜਨਕ ਨੰਦਨੀ ਦੋਨਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤੁਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਮਾਦਾ ਹਾਥਣ ਵਾਂਗ ਦੋ ਬਲਵਾਨ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤੁਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਹਰ ਰੁੱਖ, ਬੂਟੇ ਜਾਂ ਫੁੱਲਦਾਰ ਵੱਲ ਚਾਵ ਨਾਲ ਤੱਕਦੀ। ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਨੇ ਕਈ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਅਣਦੇਖੇ ਰੁੱਖ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਮ ਕੋਲ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ। ਲਖ਼ਸ਼ਮਣ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਐਸੇ ਦਰਿਆ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਰੇਤ ਤੇ ਹੰਸਾਂ ਅਤੇ ਬਗਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਜਨਕ ਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਦਰਿਆ ਦੀ ਸੋਭਾ ਦੇਖ ਕੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਕੋਸ਼ ਹੋਰ ਤੁਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਖ਼ਸ਼ਮਣ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਤਮ ਹਿਰਣ ਮਾਰੇ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ। ਮੋਰਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੋਹਣੇ ਜੰਗਲ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਦਰਿਆ-ਕਿਨਾਰੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਉਥੇ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਚਵੀਂਚ ਸਰਗਾ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਹੋਈ, ਲਖ਼ਸ਼ਮਣ ਅਜੇ ਵੀ ਸੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹੌਲੇ ਨਾਲ ਜਗਾਇਆ। "ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਸੁਣ। ਹੁਣ ਸਾਡਾ ਤੁਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ।