ਉਹ ਜੰਗਲ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੋਹਣਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਥੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਅਤੇ ਹਰਣਾਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਹੇ ਰਾਘਵ! ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਾਂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਜਾਂ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾਵੋਗੇ, ਉਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਹਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਦੇ ਤੇ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣਗੇ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਘੁੰਮੋਗੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਧਰਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਖੁਸ਼ ਮਿਦਕਾਂ ਅਤੇ ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਝੂਮਦੇ ਹਾਥੀ ਤੇ ਹਰਣ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਦਾਈ ਆਸ਼ਰਮ ਮਿਲੇਗਾ। ਇੱਕ ਰਾਤ ਉਥੇ ਵਿਅਤੀਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਵੱਡੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪਿਓ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤੁਰਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦਵਾਜ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਸ੍ਰੇਸ਼্ঠ ਰਾਮ! ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਪਹੁੰਚੋ, ਤਾਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਚਲੋ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਤੇਜ਼ ਵਹਿੰਦੀ ਕਾਲਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁਰਾਣੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਟ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵੋਗੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਵਟ-ਵ੍ਰੱਖ ਵੇਖੋਗੇ, ਜਿਸਦੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਪੱਤੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਥਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਹਨੇਰੀ, ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਗਲ ਕਾਮਨਾ ਕਰੇ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੋਗੇ, ਤਾਂ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਠਹਿਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਕੋਸ ਅੱਗੇ ਤੁਸੀਂ ਨੀਲੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਵੇਖੋਗੇ, ਜੋ ਪਲਾਸ਼, ਬੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਬਾਂਸਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਸੁਖਦਾਈ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਸਤਾ ਦੱਸ ਕੇ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਮੁੜ ਗਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ "ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼!" ਆਖਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ! ਅਸੀਂ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਂ ਕਿ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਸਾਨੂੰ ਇੰਨੀ ਦਇਆ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।" ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਜਦ ਉਹ ਤੇਜ਼ ਵਹਿੰਦੀ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੱਕੜਾਂ ਦੇ ਗੱਛੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਬੇੜੀ ਬਣਾਈ। ਉਸਨੂੰ ਸੁੱਕੇ ਬਾਂਸਾਂ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਬੇੜੀ ਉੱਤੇ ਸੀਤਾ ਲਈ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਸੀਟ ਬਣਾਈ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੂੰ ਇੰਝ ਬਿਠਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਸੋਭਾ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ, ਤੀਰ-ਤੁਣੀਰ, ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਚਾਦਰਾਂ ਵੀ ਬੇੜੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਬੇੜੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਜਦ ਉਹ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਸੀਤਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਦੇਵੀ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਵਾਂ। ਜਦ ਰਾਮ ਇक्षਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰਾਖੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਜਾਵੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਸੌ ਮਟਕੀਆਂ ਮਦਿਰਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਨਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਤਾਂ ਸੁੰਦਰ ਸੀਤਾ ਨੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਤੇਜ਼ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਬੇੜੀ ਰਾਹੀਂ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਬੇਹੱਦ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਬੇੜੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਦੇ ਹੋਏ, ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਉਹ ਇਕ ਹਨੇਰੇ, ਠੰਢੇ, ਹਰੇ-ਭਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਟ-ਵ੍ਰਿੱਛ ਹੇਠ ਬੈਠ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਵਟ-ਵ੍ਰਿੱਛ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਵਟ-ਵ੍ਰਿੱਛ! ਮੇਰੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਮੁੜ ਕੇ ਕੌਸਲਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਾਂ।" ਸੀਤਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਮ ਨੇ, ਉਸ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਭਾਵਨਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਭਰਤ ਦੇ ਭਰਾ! ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਚੱਲ। ਮੈਂ ਹਥਿਆਰ ਫੜ ਕੇ ਪਿੱਛੋਂ ਆਵਾਂਗਾ। ਜਿਹੜਾ ਫਲ ਜਾਂ ਫੁੱਲ ਜਨਕਨੰਦਨੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਦੋ ਮਹਾਬਲੀ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਕ ਹਾਥਣ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਰੁੱਖ, ਬੂਟਾ ਜਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਵੱਲ ਤੱਕਦੀ ਹੋਈ ਤੁਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਸੋਹਣੇ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਵੇਖੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਮ ਕੋਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਲੈ ਗਿਆ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਰੇਤ ਅਤੇ ਹੰਸਾਂ ਤੇ ਮਿਦਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉੱਥੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਨਦੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਕੋਸ਼ ਜਿੰਨਾ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਕਈ ਉੱਤਮ ਹਰਣਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਜੰਗਲ, ਜਿੱਥੇ ਮੋਰ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਦੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਕੇ, ਇਕ ਸੁਹਾਵਣੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਦੁੱਖ-ਚਿੰਤਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਠਹਿਰ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਚਵੰਜਾ ਸਰਗ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਜੇ ਵੀ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਬੜੀ ਮਿੱਠਾਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ।