ਭਰਦਵਾਜ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਆਮਦ ਉੱਤੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਹੋ ਕੇ, ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਨਿੱਜਤਾ ਅਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ: "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਇਹ ਥਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੋਵੇਗੀ; ਚਾਹੇ ਇੱਥੇ ਰਹੋ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੋ, ਹੇ ਰਾਮ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਇਆ, ਅਤੇ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਆ ਕੇ ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਬਿਤਾਈ। ਉਸ ਰਾਤ, ਉਹ ਸਭ ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਦੇ ਤੇ ਸੁਣਾਉਂਦੇ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹੇ। ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਜੋ ਆਰਾਮ ਦੇ ਆਦੀ ਸੀ, ਨੇ ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੀ। ਜਦ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ, ਰਾਮ—ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ—ਭਰਦਵਾਜ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਬਿਤਾ ਲਈ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਵਿਦਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।" ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ: "ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਦੀ ਵੱਲ ਜਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਮਿੱਠਾ ਸ਼ਹਦ, ਜੜਾਂ ਅਤੇ ਫਲ ਬਹੁਤ ਹਨ।" ਉਸ ਨੇ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ—"ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਮ, ਉਹ ਥਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਠੀਕ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਕਿਨਨਰ ਅਤੇ ਸੱਪ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲਾਂ, ਮਹਾਨ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ, ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹਾੜ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੁਹਾਡੀ ਮੰਜਿਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" "ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜੜਾਂ-ਫਲ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਅਤੇ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਉਹ ਝੁੰਡਾਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਸੇ, ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਨਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਉੱਠ-ਬੈਠ ਵੇਖੇਗਾ। ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਫਿਰਦੇ ਹੋਏ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ—ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਸਰੂਰੇ ਕਾਂਗਾਂ ਤੇ ਕੋਇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲਾਂ, ਮਸਤ ਹਿਰਣ ਤੇ ਹਾਥੀ, ਤੇ ਸੁਹਣਾ ਆਸ਼ਰਮ, ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਪਚਵੰਜਾ ਸਰਗ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਹੈ। ਰਾਤ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਹਨ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਿਆ। ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਜੋਤ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਸ਼ੌਰ ਵਿੱਚ ਡਟਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ: "ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਜਾਓ।" ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਪਾਣੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਟ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਦੋ ਭਾਈਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨਦੀ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ। ਉੱਥੇ, ਰਾਫ਼ਟ ਬਣਾਕੇ, ਤੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰੀ; ਫਿਰ, ਹਰੇ-ਭਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਵਟ ਦੇ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀ—ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖ ਵੀ ਹਨ, ਹਨੇਰਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਿਧਾਂ ਦਾ ਆਵਾਜ਼ਾ ਹੈ—ਉੱਥੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸੁਭ ਮੰਗਲ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਰੁੱਖ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਠਹਿਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹੋ; ਇੱਕ ਕਰੋਸ਼ ਹੋਰ ਚੱਲ ਕੇ, ਨੀਲੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਵੇਖੋਗੇ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਪਲਾਸ਼ ਤੇ ਬੇਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਬਾਂਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਹੋਇਆ; ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਦਾ ਰਸਤਾ ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਤਾ ਸੁਖਦਾਇਕ, ਨਰਮ ਤੇ ਜੰਗਲ ਅੱਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਸਤਾ ਦੱਸ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਪਸ ਮੜ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ "ਜਿਵੇਂ ਆਗਿਆ" ਆਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ; ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਅਸੀਂ ਵਾਕਈ ਧਨਿਆ ਹਾਂ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਸਾਨੂੰ ਇੰਨੀ ਦਇਆ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ।" ਦੋਵੇਂ ਵਿਅਕਤੀ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ। ਤੇਜ਼-ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੱਕੜਾਂ ਦੇ ਗੱਠੇ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਰਾਫ਼ਟ ਬਣਾਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੱਕੀ ਬਾਂਸ ਤੇ ਜੜਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਕੇਨ ਤੇ ਜੰਬੂ ਦੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਕੱਟ ਕੇ ਸੀਤਾ ਲਈ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਬੈਠਣ ਦੀ ਥਾਂ ਬਣਾਈ। ਰਾਮ ਨੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸੋਭਾ-ਸਿੰਘਾਸਨ ਵਾਂਗ ਰਾਫ਼ਟ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਰਾਫ਼ਟ ਤੇ ਰੱਖੇ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਪਾਸ ਉਸ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਗਰਮ ਚਾਦਰਾਂ ਰੱਖੀਆਂ। ਰਾਫ਼ਟ ਤੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਕਠੋਰ ਤੂਣੀ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖੇ; ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਰਾਫ਼ਟ ਨੂੰ ਫੜਿਆ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਦੋ ਬੀਰ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਫ਼ਟ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਸੀਤਾ ਨੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ: "ਵਿਦਾ, ਹੇ ਦੇਵੀ! ਮੈਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਵਾਂ; ਮੇਰੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਕਾਇਮ ਰਹੇ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਤੇ ਸੌ ਮਟਕਿਆਂ ਮਦਿਰਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾਂਗਾ।" "ਵਿਦਾ, ਜਦ ਰਾਮ ਆਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਇक्षਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ।" ਸੀਤਾ ਨੇ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਰਾਫ਼ਟ ਦੁਆਰਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਤੇਜ਼-ਪਾਣੀ, ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰ ਲਈ। ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਘਣੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਫ਼ਟ ਛੱਡ ਕੇ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ। ਉਹ ਇੱਕ ਹਨੇਰੇ, ਹਰੇ-ਭਰੇ ਵਟ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਬੈਠੇ; ਸੀਤਾ ਨੇ, ਉਸ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਵਿਦਾ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ! ਮੇਰੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਕੌਸਲਿਆ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵੇਖਾਂ।" ਸੀਤਾ ਨੇ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਰੁੱਖ ਦੀ ਪਰੀਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ; ਰਾਮ ਨੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਇੰਝ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਵੇਖ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੋ, ਹੇ ਭਰਤ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦਵਾਜ ਦੀ ਮਰਦਾਨਾ ਦਇਆ ਤੇ ਸਲਾਹ ਨਾਲ, ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਗੀਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਨਵੀਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।