ਕਕੁਤਸ ਝਾਤੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਰਾਮ, ਕਈ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਭਰਦਵਾਜ਼ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਭਰਦਵਾਜ਼ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਮ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦੀ ਸੁਣੀ ਹੈ।" ਫਿਰ ਉਹ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਥਾਂ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ।" ਭਰਦਵਾਜ਼ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਰਾਘਵ ਨੇ ਸੁਭ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਨੇੜੇ ਹਨ; ਜੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਰਹਾਂ, ਉਹ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਉਣਗੇ। ਲੋਕ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖਣ ਆਉਣਗੇ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।" "ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉੱਥੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਥਾਂ ਹੈ, ਕੋਨੇ ਤੇ; ਉੱਥੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਵੈਦੇਹੀ, ਸੁਖ ਪਾਵੇਗੀ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸੁਭ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਰਦਵਾਜ਼ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥਪੂਰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇੱਥੋਂ ਦਸ ਕਰੋਸ਼ ਦੂਰ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਰਹੋਗੇ; ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ।" "ਉਹ ਪਹਾੜ ਚਿੱਤਰਕੂਟ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਾਂ, ਲੰਗੂਰ, ਬਾਂਦਰ ਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲਾ, ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ। ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਚਿੱਤਰਕੂਟ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸੁਭ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਨ ਬੁਰਾਈ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।" "ਕਈ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਸੌ ਸਤੰਬਰ ਬਿਤਾਏ; ਆਪਣੇ ਤਪ ਤੇ ਖੋਪੜੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕੁਟ ਨਾਲ ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਇਹ ਨਿੱਜੀ ਥਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਹੋਵੇਗੀ; ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਰਹੋ, ਰਾਮ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ।" ਫਿਰ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਭਰਦਵਾਜ਼ ਨੇ ਰਾਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਭਰਾ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਪ੍ਰਯਾਗ ਆਏ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਰਾਤ ਅਨੰਦਮਈ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਿਤਾਈ। ਕਕੁਤਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਥਕ ਗਏ ਤੇ ਆਰਾਮ ਦੇ ਆਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਤ ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਭਰਦਵਾਜ਼ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬਿਤਾਈ। ਰਾਤ ਦੇ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਰਾਮ, ਭਰਦਵਾਜ਼ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਸਚੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਬਿਤਾਈ ਹੈ; ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ ਇੱਥੋਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।" ਰਾਤ ਖਤਮ ਹੋਈ, ਭਰਦਵਾਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਚਿੱਤਰਕੂਟ ਜਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਹਦ, ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲ ਬਹੁਤ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਥਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਰਾਮ; ਉੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਟੋਲੇ, ਕਿਨਰ ਤੇ ਸੱਪ ਆਵਦੇ ਹਨ।" "ਮੋਰਾਂ ਦੇ ਰਾਗ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ, ਮਹਾਨ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿੱਤਰਕੂਟ ਪਹਾੜ ਤੁਹਾਡਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੋਵੇ।" "ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ; ਉੱਥੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੇ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।" "ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਝੁੰਡ ਵੇਖੋਗੇ, ਰਾਘਵ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੋਨੇ ਤੇ, ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਢਲਾਨ ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਝਰਨਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ।" "ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਫਿਰੋਗੇ, ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ—ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰਸ ਤੇ ਕੋਇਲਾਂ ਦੇ ਰਾਗ, ਮਸਤ ਹਿਰਣ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਮਿਲੇਗਾ।" ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਰਣਨ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਪਚਵੰਜਾ ਸਰਗ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਰਾਤ ਬਿਤਾਉਣ ਉਪਰੰਤ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤੱਕਿਆ। ਭਰਦਵਾਜ਼, ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਸ਼ੌਰ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਕਿਹਾ, "ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੋਗੇ, ਕਲਿੰਦੀ ਨਦੀ, ਜੋ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰੋ।" "ਫਿਰ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਤੇਜ਼ ਵਹਿੰਦੀ ਕਲਿੰਦੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਉਸ ਪੁਰਾਤਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਟ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋ, ਦੋਵੇਂ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦੇ ਹਨ।" "ਉੱਥੇ, ਇੱਕ ਪਟੜੀ ਬਣਾਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਚਮਕਦੀ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰੋ; ਫਿਰ, ਹਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਬਰਗਦ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੋ—" "—ਜੋ ਕਈ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਵਧਾ ਹੋਇਆ, ਘੂਰੇ, ਤਪਸੀਵਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲਾ—ਉੱਥੇ ਸੀਤਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸੁਭ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਵੇ।" "ਉਸ ਦਰਖ਼ਤ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਠਹਿਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹੋ; ਇੱਕ ਕਰੋਸ਼ ਹੋਰ ਜਾ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਨੀਲਾ ਜੰਗਲ ਵੇਖੋਗੇ।" "ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲ ਪਲਾਸ਼ ਤੇ ਬੇਰੀ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਬਾਂਸ ਨਾਲ; ਮੈਂ ਚਿੱਤਰਕੂਟ ਵੱਲ ਇਹ ਰਸਤਾ ਕਈ ਵਾਰ ਲਿਆ ਹੈ।" "ਉਹ ਰਸਤਾ ਸੁਖਦਾਇਕ, ਨਰਮ ਤੇ ਜੰਗਲ-ਅੱਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਸਤਾ ਦੱਸ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਹੋ' ਕਿਹਾ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਵਿਦਾਈ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸਉਮਿਤ੍ਰਿ, ਅਸੀਂ ਵਾਕਈ ਧਨਿਆ ਹਾਂ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਾਡੀ ਇੰਨੀ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ।" ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਭਰਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ ਕਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਤੇ ਜਦ ਤੇਜ਼ ਵਹਿੰਦੀ ਕਲਿੰਦੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ— ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੱਕੜਾਂ ਦੇ ਗੱਠੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪਟੜੀ ਬਣਾਈ। ਉਸ ਪਟੜੀ ਨੂੰ ਸੁੱਕੀ ਬਾਂਸ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਤੇ ਜੜਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ; ਫਿਰ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਕੈਨ ਤੇ ਜੰਬੂ ਦੇ ਡਾਲੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ— ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਸੀਤਾ ਲਈ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਬੈਠਕ ਬਣਾਈ; ਉੱਥੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਭਾਗ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ, ਬੈਠਾ ਦਿੱਤਾ।