ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਭਾਗੀਰਥੀ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਇਕ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਅਜਿਹੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ ਸਨ। ਜਦ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤਰਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਦਿਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲਗਭਗ ਮੁਕਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਵੇਖੋ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਧੂੰਆਂ ਉਠ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਹੈ, ਅਗਨੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ।" ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਅਸੀਂ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਰਹਾ ਹਾਂ।" ਉਥੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚੀਰੇ ਹੋਏ ਲੱਕੜ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤਰਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੀ। ਦਿਨ ਢਲਣ ਲੱਗਾ, ਦੋਵੇਂ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਜਦ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ ਹਿਰਣਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਆਸ਼ਰਮ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ, ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕੁਝ ਦੂਰ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨਿਸਚਲ ਵਚਨ ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨੇ ਨੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਦਰਪੂਰਵਕ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਰਚਾ ਦਿੱਤਾ: "ਪੂਜਨੀਯ, ਅਸੀਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਾਂ।" "ਇਹ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਵੈਦੇਹੀ ਹੈ, ਜਨਕ ਦੀ ਧਰਮਪਤ੍ਰੀ, ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲੇ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ।" "ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਨਿਕਾਲਿਆ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੇ ਟਿਕਾ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਆ ਗਿਆ।" "ਪੂਜਨੀਯ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸੀਂ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ; ਉਥੇ ਅਸੀਂ ਕੇਵਲ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਾਂਗੇ, ਮੂਲ-ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦੇ ਹੋਏ।" ਇਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਮ ਲਈ ਗਾਯ, ਹਵਿਸ਼, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਲਿਆ। ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਤਪੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ, ਮੂਲ ਅਤੇ ਫਲ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰਹਿਣ ਦਾ ਥਾਂ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਹਿਰਣ, ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਧਰਮਪੂਰਨ ਬਚਨ ਆਖੇ: "ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ; ਤੇਰੀ ਵਿਅਰਥ ਨਿਕਾਸੀ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣੀ ਹੈ।" "ਇੱਥੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਇਕ ਆਲਸੀ ਥਾਂ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਸੋ।" ਭਰਦਵਾਜ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਪੂਜਨੀਯ, ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਨੇੜੇ ਹਨ; ਜੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਰਹਾਂ, ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ 'ਤੇ ਆਉਣਗੇ।" "ਲੋਕ ਵੈਦੇਹੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖਣ ਆਉਣਗੇ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।" "ਪੂਜਨੀਯ, ਉੱਥੇ, ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਆਸ਼ਰਮ-ਸਥਾਨ ਹੈ; ਉਥੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਖੁਸ਼ ਰਹੇਗੀ।" ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਅਮੰਗਲਪੂਰਕ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਬਚਨ ਆਖੇ: "ਇੱਥੋਂ ਦਸ ਕਰੋਸ਼ ਦੂਰ ਇਕ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵਸੋ; ਪਵਿੱਤਰ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ, ਚਾਰੋ ਪਾਸੋਂ ਮਨੋਹਰ।" "ਇਹ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਗਾਂ, ਲੰਗੂਰ, ਬਾਂਦਰ ਅਤੇ ਭਾਲੂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਗੰਧਮਾਦਨ ਵਰਗਾ ਹੈ।" "ਜਿੰਨਾ ਦੂਰ ਮਨੁੱਖ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੁਭਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਮਾੜੇ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।" "ਅਨੇਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਥੇ ਸੌ ਪਤਝੜ ਗੁਜਾਰੇ ਹਨ; ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ, ਖੋਪੜੀਆਂ ਨੂੰ ਮੋੜ ਵਜੋਂ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ।" "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਲਸੀ ਥਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੋਵੇਗੀ; ਚਾਹੇ ਇੱਥੇ ਰਹੋ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੋ।" ਫਿਰ ਭਰਦਵਾਜ, ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਨੇ ਰਾਮ, ਉਸਦੇ ਪਿਆਰੇ ਮਹਿਮਾਨ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਭਰਾ ਦਾ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ, ਪ੍ਰਯਾਗ 'ਤੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਤ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਤੀ। ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਜੋ ਥਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਦਾ ਆਦੀ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਾਤ ਗੁਜਾਰੀ। ਜਦ ਰਾਤ ਮੁਕ ਗਈ, ਰਾਮ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਭਰਦਵਾਜ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਸਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਇੱਥੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।" ਰਾਤ ਦੇ ਮੁਕਣ 'ਤੇ, ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਜਾਓ, ਉਥੇ ਸ਼ਹਦ, ਮੂਲ ਅਤੇ ਫਲ ਪ੍ਰਚੂਰ ਹਨ।" "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਥਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਠੀਕ ਹੈ, ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ—ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਕਿੱਨਰ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ।" "ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਮਹਾਨ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹਾੜ ਤੁਹਾਡਾ ਗੰਤਵ ਹੋਵੇ।" "ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਮੂਲ-ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ; ਉਥੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਅਤੇ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਭਰਦਵਾਜ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਦਰਪੂਰਵਕ ਰਾਤ ਗੁਜਾਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ।