ਉਹ ਰਾਤ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਖ-ਸਲਾਮਤੀ ਨਾਲ ਬਿਤਾਈ। ਜਦੋਂ ਸਵੇਰ ਹੋਈ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਉਥੋਂ ਚਲ ਪਏ। ਉਹ ਭਗੀਰਥੀ ਗੰਗਾ ਜਿੱਥੇ ਯਮੁਨਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਮ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੇਖਦੇ ਗਏ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀਆਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖੇ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਦਿਨ ਲੰਘਣ ਲੱਗਾ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸਉਮਿਤ੍ਰਿ, ਵੇਖ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਧੂੰਆਂ ਉਠ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਹਵਨ ਅੱਗ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਗਨਿ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਂਗ ਹੈ।" ਰਾਮ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਸੀਂ ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ।" ਉਥੇ ਜੰਗਲੀ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਚੀਰੇ ਹੋਏ ਲੱਕੜ ਵੀ ਪਏ ਸਨ, ਤੇ ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਦੋਵੇਂ ਧਨੁਧਾਰੀ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਦ ਦਿਨ ਮੁਕਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਸਿੱਧਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਰਾਮ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਹਿਰਣ ਤੇ ਪੰਛੀ ਡਰ ਗਏ। ਉਹ ਕੁਝ ਦੂਰ ਤੱਕ ਤੁਰੇ ਤੇ ਫਿਰ ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੁਝ ਦੂਰ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਜਦ ਉਹ ਅੰਦਰ ਗਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਹਵਨ ਅੱਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਰਚਿਆ ਦਿੱਤਾ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਅਸੀਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ—ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਵੈਦੇਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਾਸ ਲਈ ਆਈ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ ਤੇ ਅਡਿੱਠ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸੀਂ ਇਹ ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਕੇਵਲ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਾਂਗੇ ਤੇ ਮੂਲ-ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਾਂਗੇ।" ਰਾਮ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਗਾਂ, ਭੇਟਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਲਿਆਇਆ। ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਤਪੇ ਹੋਏ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ-ਮੂਲ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਸਤੇ ਥਾਂ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਿਰਣ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ। ਭੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਧਰਮਯੁਕਤ ਬਚਨ ਆਖੇ, "ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਤੇਰੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਵਨਵਾਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਮੈਂ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹੋ।" ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਇੱਥੇ ਨਗਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਨੇੜੇ ਹਨ। ਜੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਰਹਾਂ, ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪੈਣਗੇ। ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਉਣਗੇ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਪਰ, ਉਹ ਕੋਨੇ ਵਾਲੀ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ ਵੇਖੋ, ਉੱਥੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਵੈਦੇਹੀ ਖੁਸ਼ ਰਹੇਗੀ।" ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਇਹ ਸੁਭਾਸ਼ਿਤ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਇੱਥੋਂ ਦਸ ਕਰੋਸ਼ ਦੂਰ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਵਸ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਚਿਤਰਕੂਟ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਗਾਂ, ਲੰਗੂਰ, ਬਾਂਦਰ ਤੇ ਰਿੱਛ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਚਿਤਰਕੂਟ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵੇਖ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੰਦ-ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਕਈ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਸੌ ਬਸੰਤ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਖੋਪੜੀਆਂ ਦੇ ਮੋੜ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਇਹ ਇਕਾਂਤਿਕ ਥਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੋਵੇਗੀ। ਚਾਹੇ ਇੱਥੇ ਰਹੋ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੋ, ਹੇ ਰਾਮ।" ਫਿਰ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਭਰਾ ਦਾ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਰਾਮ ਪ੍ਰਯਾਗ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਤ ਸੁੰਦਰ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਬੀਤ ਗਈ। ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਜੋ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਦੀ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਾਰੀ। ਜਦ ਸਵੇਰ ਹੋਈ, ਰਾਮ, ਜੋ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਭਰਦਵਾਜ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ, "ਮੁਹਤਰਮ, ਤੁਸੀਂ ਸੱਚੇ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਬਿਤਾਈ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਇਥੋਂ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।" ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਚਿਤਰਕੂਟ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਜਾਓ, ਉੱਥੇ ਸ਼ਹਦ, ਮੂਲ ਤੇ ਫਲ ਬਹੁਤ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਉਹ ਥਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਠੀਕ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਹਨ, ਕਿੰਨਰ ਤੇ ਸੱਪ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ, ਇਹ ਸਭ ਚਿਤਰਕੂਟ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਆਗਲਾ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੋਵੇ।