ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਛਾਲਾਂ ਅਤੇ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਸਾਧੂਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵਨਵਾਸੀ ਜੀਵਨ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਗੁਹਾ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੀਂ—ਸੈਨਾ, ਖਜ਼ਾਨਾ, ਕਿਲੇ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਕੰਮ ਹੈ।" ਇਸ ਤੋ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਨੇ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਨਿਰਭੀਕਤਾ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਘ, ਇਹ ਨੌਕਾ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਚੜ੍ਹ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੱਥ ਫੜਕੇ ਚੜ੍ਹਾ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਕੀਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਨੌਕਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ, ਫਿਰ ਆਪ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਆਪ ਨੌਕਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਗੁਹਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨੌਕਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੇ ਨੌਕਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮੰਗਲ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰੇ। ਫਿਰ, ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜਲ ਆਚਮਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਗੁਹਾ ਅਤੇ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਨੌਕਾ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਨੌਕਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਨੌਕਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ। ਜਦ ਉਹ ਭਗੀਰਥੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਵੈਦੇਹੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, "ਇਹ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਰਾਜਾ; ਹੇ ਗੰਗਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰੇ। ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਵਨਵਾਸ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਮੁੜ ਆਵੇ, ਇਸ ਤੋ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਗੰਗਾ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰਾ ਪੂਜਨ ਕਰਾਂਗੀ।" "ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਤੱਕ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਫਿਰ ਲੈ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆ ਜਾਵੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਾਂਗੀ। ਮੈਂ ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸੁਆਦਿਸ਼ਟ ਭੋਜਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿਆਂਗੀ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਮਟਕੇ ਮਦਿਰਾ ਅਤੇ ਮਾਸ-ਚਾਵਲ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਕਰਾਂਗੀ। ਤੇਰੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਤੀਰਥ ਤੇ ਮੰਦਰ, ਮੈਂ ਸਭ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗੀ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਗੰਗਾ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭੁਜਾ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਮੁੜ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਸਉਭਾਗ ਮਿਲੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਸੀਤਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੌਕਾ ਤੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ, ਚਾਹੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵਾਂ ਜਾਂ ਇਕੱਲੇ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਚੱਲ, ਤੇ ਸੀਤਾ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਵੇ, ਮੈਂ ਪਿੱਛੋਂ ਆ ਕੇ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ। ਅੱਜ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵਨਵਾਸ ਦੀ ਕਠਿਨਾਈ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਕੋਈ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਅੱਜ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗੀ। ਅੱਜ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਲੋਕ ਹਨ, ਨਾ ਖੇਤ-ਬਾਗ, ਸਿਰਫ਼ ਔਖੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਥੱਲੇ ਉਤਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਹਨ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅੱਗੇ ਤੁਰ ਪਇਆ, ਫਿਰ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਤਨ ਰਾਮ ਸੀਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਏ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਰਾਮ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ, ਪਰ ਲੰਮੇ ਰਸਤੇ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੋਹਣੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਬਛੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵੱਲ ਵਧਣ ਲੱਗੇ। ਉਥੇ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ—ਇੱਕ ਸੂਰ, ਇੱਕ ਰਿਸ਼ਯ, ਇੱਕ ਚਿਤਰਾਵਾਂ ਹਿਰਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਨਰ ਹਿਰਣ—ਮਾਰੇ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਸ ਲੈ ਕੇ, ਭੁੱਖੇ ਤੇ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆਸ਼ਰਾ ਲੈਣ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਸੰਧਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬਿਤਾ ਰਹੇ ਹਾਂ; ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਰਾਤ ਜਾਗਦਿਆਂ ਹੀ ਬਿਤਾਉਣੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੀਤਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਆਓ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਛੌਣਾ ਲਾ ਕੇ ਇਹ ਰਾਤ ਕੱਟੀਏ।" ਰਾਮ, ਜੋ ਸਦਾ ਨਰਮ ਬਿਸਤਰੇ ਤੇ ਸੁੱਤਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੇਟ ਗਏ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮੰਗਲਮਈ ਬਚਨ ਆਖੇ, "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਅੱਜ ਰਾਜਾ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸੌਂਦੇ ਹੋਣਗੇ, ਪਰ ਕੈਕਈ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਗੀ।