ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਲਈ ਜਟਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਲੰਬੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਸਮਾਨ, ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਵੈਸ਼ ਧਾਰ ਲੈ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਵਣ-ਵਾਸੀ ਜਟਾਵਾਂ ਅਤੇ ਛਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੋਵੇਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਤਪਸਵੀ, ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵਣ-ਵਾਸੀ ਜੀਵਨ ਅਪਣਾਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵ੍ਰਤ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਗੁਹਾ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫੌਜ, ਖਜਾਨਾ, ਕਿਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਚੌਕਸ ਰਹੀਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਇਖਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਿਰਲੇ ਨੇ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਇਹ ਨੌਕ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਇਸ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾ। ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੋਂ ਸੀਤਾ, ਇਸ ਭਦਰਵਤੀ ਨੂੰ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੜ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ।" ਭਰਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਨੌਕ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ, ਫਿਰ ਆਪ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਨੌਕ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਗੁਹਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨੌਕ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮ, ਨੌਕ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ ਵਿਦੀਵਤ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹੇ। ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਜਲ ਪੀ ਕੇ, ਨਦੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਗੁਹਾ ਅਤੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਨੌਕ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨੌਕ-ਚਾਲਕ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਨੌਕ-ਚਾਲਕ ਨੇ ਨੌਕ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਨੌਕ ਓੜ੍ਹੀ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ। ਭਾਗੀਰਥੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਰਾਜਾ; ਹੇ ਗੰਗਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕੇ।" "ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਵਣ-ਵਾਸ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਮੁੜ ਆਯੋਧਿਆ ਆਵੇਗਾ।" "ਹੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਤੇ ਦਯਾਲੁ ਗੰਗਾ, ਜਦ ਮੈਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ 'ਚ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਫਲ ਲਈ।" "ਹੇ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ-ਪਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਗੰਗਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਤੇਰੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਦ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਮੁੜ ਰਾਜ ਪਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆ ਜਾਵੇ।" "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ, ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ, ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿਆਂਗਾ।" "ਹਜ਼ਾਰ ਘੜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਿਰਾ ਤੇ ਮਾਸ-ਚਾਵਲ ਦੀ ਭੇਟ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਜਦ ਮੈਂ ਵਿਹਾਰ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ।" "ਤੇਰੇ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਘਾਟ ਤੇ ਤੀਰਥ, ਮੈਂ ਸਭ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ ਗੰਗਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹ-ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮਿਲ ਕੇ, ਵਣ ਤੋਂ ਆਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵਾਂ।" ਇੰਝ ਕਹਿ ਕੇ, ਨਿਰਪਾਪ ਸੀਤਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਨੌਕ ਛੱਡ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਸਮਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸਾਡੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇਕੱਲੇ, ਸਦਾ ਚੌਕਸ ਰਹੀਓ।" "ਵਣ ਦੀ ਇਕੱਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਤੁਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੇ ਸੀਤਾ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਵੇ।" "ਮੈਂ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਾਂਗਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ। ਅੱਜ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵਣ-ਵਾਸ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਕੋਈ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਅੱਜ, ਵੈਦੇਹੀ ਵਣ-ਵਾਸ ਦੀ ਔਖਾਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣੇਗੀ।" "ਅੱਜ ਉਹ ਐਸਾ ਵਣ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਲੋਕ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਖੇਤ, ਨਾ ਬਾਗ, ਔਖਾ ਤੇ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਹੈ।" ਰਾਮ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅੱਗੇ ਤੁਰਿਆ; ਫਿਰ ਰਘੁਕੁਲ ਦਾ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਿਆ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸਮਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ, ਪਰ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਖਰ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਿਆ, ਤੇ ਤਪਸਵੀ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਅੰਸੂ ਵਹਾ ਬੈਠਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਖੇਤਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਪਿੰਡਾਂ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉੱਥੇ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ—ਸੂਰ, ਰਸ਼ਯ, ਚਿਤਕਬਰਾ ਹਿਰਨ ਤੇ ਵੱਡਾ ਸਾਂ—ਮਾਰੇ; ਪਵਿਤ੍ਰ ਮਾਸ ਲੈ ਕੇ, ਭੁੱਖੇ ਤੇ ਉਤਸੁਕ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਚਲੇ। ਫਿਰ, ਪੰਜਵੀਂ-ਤਿਹੀ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਣ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਅੱਜ ਪਹਲੀ ਰਾਤ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗੁਜ਼ਾਰ ਰਹੇ ਹਾਂ; ਸਮਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਸ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ।" "ਅੱਜ ਤੋਂ, ਸਾਨੂੰ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਕਸ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ; ਸੀਤਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਾਡੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮਣ।" "ਆਓ, ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਰਾਤ ਕਟਾਈਏ, ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬਿਸਤਰਾ ਵਿਛਾ ਕੇ।" ਰਾਮ, ਜੋ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਸੇਜ ਦੀ ਆਦਤ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲੇਟ ਗਿਆ, ਤੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ।