ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਤੂੰ ਰਥ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਸ਼ਹਿਰ ਚਲਾ ਜਾ। ਜਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੀ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਚਾਰੀਓਟੀਅਰ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੰਤੁੰਨਾ ਦਿੱਤੀ, ਫਿਰ ਗੁਹਾ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ, “ਗੁਹਾ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਜੰਗਲ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਨੂੰ ਤਾੜੂਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਰਾਮ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, “ਇਸ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਇਹੀ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾਵਾਂਗਾ। ਜਦ ਮੇਰੇ ਜਟਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ, ਮੈਂ ਤੁਰ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਗੁਹਾ, ਬਰਗਦ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰ।” ਗੁਹਾ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਬਰਗਦ ਦਾ ਦੁੱਧ ਲਿਆ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਲੰਮੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਰਾਮ, ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਜਟਾਵਾਂ ਸਜਾ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਗੁਹਾ, ਰਾਜ ਦੀ ਰਖਿਆ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਫੌਜ, ਖਜਾਨੇ, ਕਿਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਨਿਗਾਹ ਰੱਖੀਂ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਇਹ ਨੌਕਾ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਤੂੰ ਚੜ੍ਹ ਜਾ, ਫਿਰ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੜ੍ਹਾ ਦੇ।” ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਭਰਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ਲਾਇਆ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਥਲੀ ਨੂੰ ਨੌਕਾ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ, ਫਿਰ ਆਪ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਆਪ ਨੌਕਾ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਗੁਹਾ, ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ। ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਤਨ ਰਾਮ ਨੇ ਨੌਕਾ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖੈਰ-ਖੈਰੀ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਖਸ਼ਤਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੇ। ਫਿਰ, ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਗੁਹਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਨੌਕਾ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮਲਾਹਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਆਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਮਾਹਿਰ ਮਲਾਹ ਨੇ ਚੰਗੀ ਪੈਡਲ ਦੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਨੌਕਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਭਾਗੀਰਥੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਇਹ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਹੇ ਗੰਗਾ ਮਾਂ, ਇਸਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕੇ।” “ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਮੁੜ ਆਉਣਗੇ। ਜਦ ਮੈਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗੀ, ਤਦ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗੀ। ਹੇ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਾਂਗ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਜਦ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਮੁੜ ਰਾਜ ਲੈ ਲਵੇ, ਮੈਂ ਸੋ ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ, ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗੀ, ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ ਲਈ।” “ਹਜ਼ਾਰ ਘੜੇ ਮਦਿਰਾ ਅਤੇ ਮਾਸ-ਚਾਵਲ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾਂਗੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗੀ। ਤੇਰੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਸਭ ਦੇਵਤੇ, ਤੀਰਥ ਤੇ ਮੰਦਰ — ਮੈਂ ਸਭ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗੀ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਗੰਗਾ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਬਲਵਾਨ ਪਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਆਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਕੇ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸੀਤਾ ਜਲਦੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਉਥੇ, ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਵਾਨ ਸੀ, ਨੌਕਾ ਤੋਂ ਉਤਰੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਸਾਡੀ ਰਖਿਆ ਲਈ, ਚਾਹੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈਏ ਜਾਂ ਇਕੱਲੇ, ਸਦਾ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੀਂ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਇਕੱਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਚੱਲ, ਸੀਤਾ ਤੇਰੇ ਪਿਛੇ ਆਵੇ।” “ਮੈਂ ਪਿੱਛੇ ਆਵਾਂਗਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ। ਅੱਜ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਵੇਗਾ। ਕੋਈ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਅੱਜ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲਤਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗੀ। ਅੱਜ ਉਹ ਲੋਕ-ਰਹਿਤ, ਖੇਤਾਂ ਤੇ ਬਾਗਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਔਖੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਵੇਗੀ।” ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਪਿਆ; ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਤਨ ਰਾਮ ਸੀਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਲਿਆ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਰ ਉਤਰ ਕੇ, ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਾਮ ਵੱਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਰਸਤੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਮੁੜ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਅੰਸੂ ਵਗਾ ਬੈਠਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੋਹਣੀਆਂ ਫਸਲਾਂ, ਖੁਸ਼ ਬਛਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਸੀਆਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਉਥੇ, ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਜਾਨਵਰ — ਇਕ ਸੂਰ, ਇਕ ਰਿਸ਼ਯ, ਇਕ ਚਿਤਰਾਂਗ ਅਤੇ ਇਕ ਮਹਾਨ ਮृਗ — ਮਾਰੇ। ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਸ ਲੈ ਕੇ, ਭੁੱਖੇ ਤੇ ਉਤਸੁਕ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆਸ਼ਰੇ ਲਈ ਚਲ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਘਟਨਾ ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਹੈ।