ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਵਨਵਾਸ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਰਾਘਵ ਜੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਰਥ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਰਥ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ।" ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਇਹ ਘੋੜੇ ਵੀ, ਜੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਗੇ, ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਣਗੇ। ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂਗਾ; ਆਯੋਧਿਆ ਜਾਂ ਦੇਵ ਲੋਕ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ।" ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਦਿਲੋਂ ਕਿਹਾ, "ਰਾਮ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਆਯੋਧਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਸਭਵ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸੀ ਰਥ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਸ਼ਹਿਰ ਲੈ ਜਾਵਾਂ। ਚੌਦਾ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਨਾ ਮੈਨੂੰ ਪਲਾਂ ਵਰਗਾ ਲੱਗੇਗਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਵੱਖਰੇ ਲੱਗਦੇ।" ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਨੌਕਰ ਵਾਂਗ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਛੱਡੋ ਨਾ; ਜਿੱਥੇ ਮਾਲਕ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਚਲੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਮੈਂ ਵੀ ਨਿਭਾਊ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਨਮਰ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ। ਤਦ ਰਾਮ ਨੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ ਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਸੀ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਉੱਚੀ ਭਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਭੇਜਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਜਦ ਤੂੰ ਆਯੋਧਿਆ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਸੱਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਕਿ ਰਾਮ ਵਨਵਾਸ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਣੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਤੇ ਧਰਮਕ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝੇਗੀ।" "ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਕੈਕਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਲਈ ਰਾਜ ਸੁਖ-ਸਮਰਿੱਧ ਹੋਵੇ। ਮੇਰੀ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਤੂੰ ਰਥ ਲੈ ਕੇ ਆਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਜਾ; ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਨਿਰਣੈਪੂਰਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਗੁਹਾ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਸਤ-ਭੂਮੀ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਭੂਸ਼ਣ ਵਾਂਗ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਿਤਾ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹਾਂ। ਜਦ ਮੇਰੇ ਜਟਾ ਬਣ ਜਾਣ, ਮੈਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵਾਂਗਾ; ਬਨਿਆਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਾ ਦੁੱਧ ਲਿਆ।" ਗੁਹਾ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਹ ਦੁੱਧ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ; ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ, ਚਿੜੀ-ਚੀੜੀ ਜਟਾਵਾਂ ਤੇ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਵਨਵਾਸੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵਨਵਾਸੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਿਆ ਤੇ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਗੁਹਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੌਕਸ ਰਹਿਣਾ — ਫੌਜ, ਖਜਾਨਾ, ਕਿਲਿਆਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ; ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਇक्षਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਿਰਭੈ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਇਹ ਨੌਕ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਚੜ੍ਹ ਜਾ, ਤੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੜ੍ਹਾ ਦੇ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਾ ਕੀਤਾ; ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਆਪ ਵੀ ਨੌਕ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ; ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਗੁਹਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਰਾਘਵ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਮਾਨਯੋਗ ਸੀ, ਨੌਕ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮੰਗਲ-ਕਾਮਨਾ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਲਈ ਵਿਦੀਪੂਰਨ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ। ਸੀਤਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ, ਗੁਹਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਨੌਕ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨੌਕ-ਚਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਨੌਕ, ਚਲਾਕ ਮਲਾਹ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ। ਜਦ ਉਹ ਭਾਗੀਰਥੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: "ਇਹ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਜਾ; ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਗੰਗਾ ਜੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕੇ।" "ਚੌਦਾ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਮੁੜ ਆਵੇਗਾ।" "ਤਦ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ ਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਦੇਵੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਉੱਲਾਸ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ।" "ਹੇ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਦੇਵੀ, ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਲੋਕ ਦੇਖਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਾਂਗ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਤੇ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ; ਜਦ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਰਾਜ ਮੁੜ ਪਾ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆ ਜਾਵੇ।" "ਮੈਂ ਲੱਖ ਗਾਂ, ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿਆਂਗੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ।" "ਹਜ਼ਾਰ ਘੜਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਮੀਟ-ਚੌਲ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗੀ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ।" "ਤੁਹਾਡੀ ਕੰਢੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਟਾਂ, ਜੋ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਮੈਂ ਸਭ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਨੌਕ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਨਵਾਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਅੱਗੇ ਵਧਾਈ।