ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਭਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਨਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਨਾ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਥਲੀ (ਸੀਤਾ) ਦੁਖ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਅਯੋਧਿਆ ਛੱਡਣ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖੇਂਗਾ।” “ਇਹ ਗੱਲਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਖੀਆਂ ਹਨ, ਤੂੰ ਹੋਰ ਰਾਣੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਕੇਈ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਵੀਂ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਵਧਾਈ ਤੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਸਦਕਾ ਦੇਵੀਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਹਨ।” “ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕਹਿ ਦੇਵੀਂ ਕਿ ਉਹ ਭਰਤ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਬੁਲਾਵੇ। ਜੇ ਭਰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣਾ ਦੇਵੇ। ਭਰਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਉਸਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਦੁਖ ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਪਾ ਲਵੇ।” “ਭਰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਆਖ ਦੇਵੀਂ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਹਾਰ ਕਰੇ, ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਨਾ ਰੱਖੇ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੈਕੇਈ ਅਤੇ ਸੁਮਿਤਰਾ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਆਦਰ ਦੇਵੇ।” “ਪਿਤਾ ਜੀ ਲਈ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ, ਭਰਤ ਦੋਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਆਖਿਆ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੁੱਖੀ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਬਚਨ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੇ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਓਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਜੇ ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਬਿਨਾ ਰੀਤ ਰਿਵਾਜ ਦੇ ਗੱਲ ਕਰ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇਵੋ।" "ਮੈਂ ਰਾਮ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ (ਅਯੋਧਿਆ) ਵਾਪਸ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ 'ਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਰਥ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ ਵੇਖਣਗੇ, ਭਾਵੇਂ ਰਥ ਉੱਤੇ ਰਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ ਰਥ ਦੇਖ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਹਾਲ ਉਜੜਿਆ ਜਿਹਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਜਦ ਇਹ ਖਾਲੀ ਰਥ, ਸਿਰਫ਼ ਰਥਵਾਹੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀਰ ਮਾਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਸੈਨਾ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਭਾਵੇਂ ਦੂਰ ਹੋ, ਪਰ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਅੱਜ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਗੇ। ਤੁਸੀਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਰਾਮ ਜੀ, ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਿੰਨੇ ਦੁਖੀ ਤੇ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਜਦ ਮੈਂ ਰਥ ਚ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਾਂ? ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ? ਇਹ ਝੂਠ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਆਖ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਸੱਚ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਆਖਾਂ ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਿਚ ਬੁਰਾ ਲੱਗੇ।" "ਜੋ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ—ਇਹ ਉੱਚੇ ਘੋੜੇ ਕਿਵੇਂ ਆਖ ਸਕਣਗੇ ਕਿ ਰਥ ਹੁਣ ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਅਯੋਧਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਨਿਸ਼ਪਾਪ! ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਜੰਗਲ ਚ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ।" "ਜੇ, ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਰਥ ਸਮੇਤ ਇਥੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਨ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਤਕਲੀਫਾਂ ਆਉਣਗੀਆਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਰਥ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਵਾਂਗਾ।" "ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਰਥ ਚਲਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਹ ਘੋੜੇ ਵੀ, ਜੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ, ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਣਗੇ।" "ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂਗਾ; ਅਯੋਧਿਆ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਅਯੋਧਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਸ਼ਹਿਰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵਾਂ।" "ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਲਕਾਂ ਵਰਗੇ ਲੰਘ ਜਾਣਗੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਸੌ ਸਾਲ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਨਾ ਛੱਡੀਂ, ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਨਿਮਰ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਦਇਆ ਭਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, “ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਦਾ ਪਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਭਗਤ! ਪਰ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਕਿਉਂ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਜਦ ਤੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚੇਂਗਾ, ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਮਾਂ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਣੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝੇਗੀ।" "ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਲਈ ਸੁਖੀ, ਵਧੀਆ ਰਾਜ ਮਿਲੇ। ਮੇਰੀ ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਤੂੰ ਰਥ ਸਮੇਤ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਜਾ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਅਤੇ ਰਥਵਾਹੀ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪੱਕੇ ਤੇ ਨਿਰਣੇਕ ਬਚਨ ਆਖੇ, “ਗੁਹਾ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਜੰਗਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਿਯਮ ਹੈ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਹੈ, ਉਹ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਾਂਗਾ। ਜਦ ਮੇਰੇ ਜਟੇ ਬਣ ਜਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਰ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਬਰਗਦ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਵੱਸਤੀ ਲਿਆਉ।" ਗੁਹਾ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁੱਧ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲਈ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ।