ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਧੀਆ ਪਿੰਡ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਧਨ-ਧਾਨ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਲੋਕ ਦਾਨੀ, ਨੇਕ ਅਤੇ ਨਿਰਭੈ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਸੁੰਦਰ ਸਨ ਤੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਯਜਨਾ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦਿਸੀ। ਉਹ ਪਿੰਡ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਖੁਸ਼, ਤੰਦਰੁਸਤ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਗਊਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕਦਾਰ ਸਨ। ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਰਥ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਉੱਤਮ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘੇ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਜਪ-ਪਾਠ ਦੀ ਧੁਨੀ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਖੁਸ਼ਹਾਲ, ਹਰੇ-ਭਰੇ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਪਾਸੇ, ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਭੋਗਯੋਗ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ—ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ੁੱਧ, ਬਿਨਾ ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਘਾਹ ਦੇ, ਤੇ ਸਾਧੂ-ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ। ਉਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਝੀਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਉਹ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸਨ, ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਥੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਹਰ ਪਾਸੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਹਾਰ-ਸਥਲਾਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਦਸ-ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ, ਤੇ "ਦਿਵ੍ਯ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ" ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੰਗਾ ਨਦੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉਠ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਿਤੇ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਝਾਕਾਂ ਦੀ ਹਾਸੀ ਵਾਂਗ ਹੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਿਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਟਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਕਿਤੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਨਦੀ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਨਦੀ ਗਹਿਰੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ, ਕਿਤੇ ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਤ; ਕਿਤੇ ਡੂੰਘੀ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਕਿਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ। ਕਿਤੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਨਦੀ ਵਿਹਿੰਗ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ; ਕਿਤੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਰੇਤਲੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਕਿਤੇ ਸੁੱਚੇ ਰੇਤ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਕੰਢੇ। ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹੰਸਾਂ, ਸਾਰਸਾਂ ਅਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲੰਦ ਬੁਲੰਦ ਬੁਲਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਕਿਤੇ ਕੰਢੇ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਨਦੀ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਕਿਤੇ ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਕਿਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ। ਕਿਤੇ ਕੁਮੁਦ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ, ਕਿਤੇ ਅਨੇਕ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪਰਾਗ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੋਈ ਨਦੀ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਖਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕਦੇ ਵੀ ਗੰਦਗੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ; ਉਸਦੇ ਕੰਢੇ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਚੌਂਕੀਆਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਨਦੀ ਦੇ ਜੰਗਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ; ਉਹ ਨਦੀ ਉਸ ਪਿਆਰੀ ਇਸਤਰੀ ਵਾਂਗ ਸੀ ਜੋ ਅਜੇ ਤਕ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਜੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੁਭਾਵਿਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਮੋਹਕ ਸੀ। ਉਹ ਫਲ, ਫੁੱਲ, ਨਰਮ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਝਾੜੀਆਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਮਛਲੀਆਂ, ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਘਰ ਸੀ। ਇਹ ਉਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਗੰਗਾ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਪਾਪਰਹਿਤ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਈ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਤਾਕਤਵਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ, ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਗੰਗਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿਸਦੇ ਕੰਢੇ ਸਾਰਸਾਂ ਅਤੇ ਜਲ-ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰਿੰਗਿਵੇਰਾ ਨਗਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਆਓ, ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਰਾਤ ਇਥੇ ਹੀ ਰਹੀਏ।" "ਨਦੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ ਇਕ ਵੱਡਾ ਇੰਗੁਦੀ ਦਾ ਦਰੱਖਤ ਹੈ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ; ਚਰੀਓਤੀਆ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਇਥੇ ਹੀ ਠਹਿਰੀਏ।" "ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਨਦੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗੇ, ਜਿਸਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਪਸ਼ੂ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਜ਼!" ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਇੰਗੁਦੀ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠ ਲੈ ਗਏ। ਇੱਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਰਾਮ, ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਦਰੱਖਤ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰ ਗਏ। ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਵੀ ਉਤਰੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ, ਜੋ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਉਥੇ, ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੁਹਾ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਇਆ। ਜਦੋਂ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਰਾਮ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਉਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਕਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਲਈ ਆ ਗਿਆ। ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਖੜ੍ਹਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉਸ ਕੋਲ ਗਏ। ਚਿੰਤਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਗੁਹਾ ਨੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੇਰੀ ਆਪਣੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਯੋਧਿਆ, ਰਾਮ; ਦੱਸ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" "ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਐਸਾ ਪਿਆਰਾ ਮਹਿਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਫਿਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਤਮ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਗੁਹਾ ਨੇ ਜਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਤਾਕਤਵਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ! ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਤੁਹਾਡੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਸਵਾਮੀ ਹੋ। ਸਾਡਾ ਰਾਜ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਓ।" "ਇਹ ਰਿਹਾ ਭੋਜਨ, ਪੀਣ, ਚੱਖਣ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਲਈ; ਵਧੀਆ ਵਿਛੌਣ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਲਈ ਚਾਰਾ ਵੀ ਹੈ।" ਗੁਹਾ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਜਿਵੇਂ ਪੈਦਲ ਆਇਆ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਰਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ।" ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਗੁਹਾ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾਈ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਭਾਗ ਹੈ, ਗੁਹਾ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਸੁੱਖੀ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਕੀ ਤੇਰਾ ਰਾਜ, ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਠੀਕ ਹਨ? ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਦਾਨ-ਦੱਖਣਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।" "ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਜਾਣ ਕਿ ਮੈਂ ਘਾਹ, ਛਾਲ, ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ ਪਹਿਨਦਾ ਹਾਂ, ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਧਰਮ-ਨਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਵਣਵਾਸੀ ਜਿਉਂਦਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਲਈ ਚਾਰਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਇਥੇ ਤੂੰ ਇਹ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਘੋੜੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰੇਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਦਰਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਾਂਗਾ।" ਫਿਰ ਗੁਹਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਲਦੀ ਘੋੜਿਆਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਚਾਰਾ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿਓ।