ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੀਰ-ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਲੋਕ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਕਸਦ ਸਮਝ ਕੇ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਥੀ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਉਨਚਾਸਵੇਂ ਸਰਗਾ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਕੋਸਲ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਨੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਥੀ ਨੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। "ਆਓ, ਅਯੋਧਿਆ—ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰ—ਤੇ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਮੇਰਾ ਜੰਗਲ-ਵਾਸ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਪਿਤਾ ਸਮੇਤ ਮੁੜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ।" ਇਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਉਚਾ ਕੀਤਾ, ਚਿਹਰਾ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਨਪਦ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਜਿਹੀ ਦਯਾ ਅਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਪਰ ਲੰਬਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣਾ ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ—ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਕਸਦ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਾਪਸ ਜਾਓ।" ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਲੋਕ ਕਲੇਸ਼ ਭਰੀ ਰੋਹ-ਰੋਹ ਕਰ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਾਘਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਆਉਣ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਓਹਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਨੇ ਫਿਰ ਉਹ ਪਿੰਡ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਧਨ-ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਭੈੜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੁੰਦਰ, ਅਤੇ ਯਜਨ-ਸਥਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾਚਾਰੀ, ਦਯਾਲੂ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਪਿੰਡ ਬਾਗਾਂ, ਆਮ ਦੀਆਂ ਵਾਟਾਂ, ਵਧੀਆ ਪਾਣੀ, ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਲੋਕਾਂ, ਅਤੇ ਮਾਲ-ਢੋਰ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ, ਰਾਮ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭੂਮੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਥ 'ਤੇ ਲੰਘਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਜਪ-ਪਾਠ ਦੀ ਧੁਨੀ ਵੱਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਖੁਸ਼, ਵਧੀਆ, ਸੁੰਦਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਪਿਆਰੀਆਂ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਰਾਜ-ਭੋਗ ਲਈ ਯੋਗ ਰਾਜ ਵਿਚ ਰਾਮ ਨੇ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪਥੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਨਿਰਮਲਤਾ, ਅਤੇ ਜੜ-ਬੂਟੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ; ਪਵਿਤ੍ਰ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਝੀਲਾਂ ਵੀ ਸਨ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਅਤੇ ਕਿਨਨਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਨਾਗ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉੱਥੇ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਮੈਦਾਨ, ਦਸ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇਵ-ਬਾਗਾਂ, ਅਤੇ ਦੇਵ-ਕੁੰਭੀਰ ਝੀਲਾਂ ਸਨ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਕਿਤੇ ਨਦੀ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਹੱਸ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਫੋਮ ਵਾਂਗ ਨਿਰਮਲ; ਕਿਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਚੁਟੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਕਿਤੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਭੰਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ। ਕਿਤੇ ਨਦੀ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਗਹਿਰੀ, ਕਿਤੇ ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ; ਕਿਤੇ ਉੱਚੀ ਧੁਨੀ, ਕਿਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼। ਕਿਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਨਦੀ ਨਿਰਮਲ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ; ਕਿਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਰੇਤਾਂ, ਕਿਤੇ ਕੰਢੇ ਸੁੱਚੀ ਰੇਤ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ। ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਹੰਸ, ਸਾਰਸ, ਅਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਪਿਆਲੇ ਪੰਛੀ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਿਤੇ ਨਦੀ ਕੰਢੇ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ; ਕਿਤੇ ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ, ਕਿਤੇ ਕਮਲ-ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਕਿਤੇ ਕੁਮੁਦ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ, ਕਿਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੂੰਦੇ ਹੋਏ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਮਸਤ। ਕਿਤੇ ਗੰਗਾ ਗਹਿਰੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ, ਮਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ; ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਵਣ-ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਵਧੀਆ ਹਾਥੀਆਂ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਦੇਵ-ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਘੰਘੋਰ ਧੁਨੀ ਗੂੰਜਦੀ, ਜੰਗਲਾਂ ਵੱਜਦੇ; ਉਹ ਪਿਆਰੀ ਨਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਰੀ ਨਾਰੀ, ਬਿਨਾ ਸਿੰਗਾਰ ਦੇ ਵੀ ਸੁੰਦਰ। ਨਦੀ ਫਲ-ਫੁੱਲ, ਨਰਮ ਟਹਿਲੀਆਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਡੋਲਫਿਨ, ਮਗਰਮੱਛ, ਅਤੇ ਸੱਪ ਵੱਸਦੇ। ਉਹ ਪਵਿਤ੍ਰ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਪਾਪ-ਨਾਸਕ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਜਟਾਂ ਤੋਂ ਝੜੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ। ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ, ਨਦੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰਸ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਸ਼੍ਰਿੰਗੀਬੇਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਏ। ਉਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਭੰਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਥੀ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਆਓ, ਅੱਜ ਰਾਤ ਇੱਥੇ ਰਹੀਏ।" "ਨਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਇੰਗੁਦੀ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਓ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਰੁਕਦੇ ਹਾਂ, ਰਥੀ।" "ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਪਵਿਤ੍ਰ, ਸਭ ਦਾ ਆਦਰਯੋਗ, ਸਭ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਜਾਨਵਰ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਹੁਕਮ," ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਇੰਗੁਦੀ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਲੈ ਆਏ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਗੌਰਵ ਰਾਮ, ਉਸ ਪਿਆਰੇ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰ ਆਏ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਉਤਰੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਪਾਸ ਆ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਰੁੱਖ ਦੇ ਤਲੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਥਾਂ, ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਦੋਸਤ, ਮਹਾਬਲੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮਾਨ, ਗੁਹਾ, ਆਏ। ਸੁਣ ਕੇ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਰਾਮ ਉਸ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਚ ਆਏ ਹਨ, ਗੁਹਾ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਏ। ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਖੜਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਗੁਹਾ ਵੱਲ ਪੈਰ ਪਾਏ। ਗੁਹਾ ਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੇਰੀ ਹੈ, ਰਾਮ, ਜਿਵੇਂ ਅਯੋਧਿਆ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" "ਕੌਣ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਐਸਾ ਪਿਆਰਾ ਮਹਿਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਫਿਰ, ਗੁਹਾ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਧੀਆ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਿਆ ਕੇ, ਹੱਥ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।