ਜਦੋਂ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦਰਦ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, "ਹਾਏ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੋਸਲਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਵੇਦਸ਼੍ਰੁਤੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਅਗਸਤਿਆ ਦੀ ਭੂਮੀ ਵੱਲ ਚਲ ਪਏ। ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਠੰਡੀ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਕੰਢੇ ਗਾਂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸਿਆਂਦਿਕਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਕੰਢੇ ਮੋਰਾਂ ਅਤੇ ਹੰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਉਹ ਖੇਤਰ ਵਿਖਾਇਆ, ਜੋ ਕਦੇ ਰਾਜਾ ਮਨੂ ਨੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ繁ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਾਮ, ਜਿਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਮਸਤ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਚਰੀਓਟੀਅਰ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਮੁੜ ਸਰਯੂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਉਂਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਾਂਗਾ?" ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਸਰਯੂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਹ ਆਨੰਦ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।" ਉਹ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਰਾਜਸੀਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੀਰ-ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਇਸ ਮਕਸਦ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਚਰੀਓਟੀਅਰ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ ਅਤੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਉਨੰਜਵੇਂ ਸਰਗਾ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਕੋਸਲਾ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਨ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਚਰੀਓਟੀਅਰ ਨੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਜੋ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖਦਾ ਹਾਂ।" "ਜਦ ਮੇਰੀ ਜੰਗਲ-ਵਾਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਕਰਜ਼ਦਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਗਾ, ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ।" ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ, ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਉਚਾ ਕਰਕੇ, ਚਿਹਰਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਜਨਪਦ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੋ ਦਇਆ ਅਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਯੋਗ ਸੀ; ਪਰ ਲੰਮਾ ਦੁੱਖ ਭੁਗਤਣਾ ਮੰਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ—ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਵਾਪਸ ਜਾਓ।" ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਰੋਏ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਇੰਝ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਚਾਹਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤ੍ਰੁਪਤ, ਰਾਘਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਰਾਤ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਪਿੰਡ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਦਾਨੀ ਅਤੇ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ, ਡਰ-ਭੈ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਯਜਨਾ-ਪੋਸਟਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਪਿੰਡ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਆਮਾਂ ਦੇ ਬੂਟਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਗਾਂਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਰਾਮ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਖਿਆਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਰੀਓਟ ਵਿੱਚ ਲੰਘੇ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਪਾਠ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਖੁਸ਼, ਹਰੇ-ਭਰੇ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਯੋਗ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਚਲਦੇ ਰਹੇ। ਇਥੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਤਿੰਨ ਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁੱਚੀ, ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਦੈਵ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਵਿਖਿਆਤ ਆਸ਼ਰਮ ਸਨ, ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਕੰਢੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ; ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਨੂੰ ਝੀਲਾਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਨਦੀ ਦੇਵਤਾ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਕਿਨਨਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਦਾ ਉਸਦੇ ਕੰਢੇ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਉਸਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦਿਵ੍ਯ ਖੇਡ-ਸਥਲ, ਦਸ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਸਮਾਨੀ ਬਾਗਾਂ, ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਕਮਲ-ਝੀਲ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉਠਦੀ। ਕਦੇ ਨਦੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਟਕਰਾਉਣ ਨਾਲ ਹੱਸਦੀ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਹੰਸੀ ਫੋਮ ਵਾਂਗ ਸੁੱਚੀ; ਕਦੇ ਪਾਣੀ ਲਟਾਂ ਵਾਂਗ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਕਦੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ। ਕਦੇ ਨਦੀ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਡੂੰਘੀ, ਕਦੇ ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਤਲ-ਪਤਲ; ਕਦੇ ਭਾਰੀ ਗੂੰਜ, ਤੇ ਕਦੇ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼। ਕਦੇ ਦੇਵਤਾ ਉਸਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ, ਕਦੇ ਨਦੀ ਵਿਹੰਗਮ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ; ਕਦੇ ਚੌੜੀਆਂ ਰੇਤਾਂ, ਤੇ ਕਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰੇਤ ਨਾਲ ਕੰਢੇ ਢੱਕੇ ਹੋਏ। ਉਸਦੇ ਕੰਢੇ ਹੰਸ, ਸਾਰਸ ਅਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ, ਅਤੇ ਨਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਕਦੇ ਨਦੀ ਕੰਢੇ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਕਦੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ, ਤੇ ਕਦੇ ਕਮਲ-ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ। ਕਦੇ ਕੁਮੁਦ-ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਭਾਅਤ, ਤੇ ਕਦੇ ਨਦੀ ਮਸਤ ਲੱਗਦੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪਰਾਗ ਨਾਲ ਢੱਕੀ। ਮੈਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਦੀ ਰਤਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੰਢੇ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀਆਂ, ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਅਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ। ਅਕਸਰ, ਨਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀ, ਉਸਦੇ ਜੰਗਲ ਗੂੰਜਦੇ; ਉਹ ਵਧੀਆ ਗਹਣਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਵਾਂਗ, ਫਿਰ ਵੀ ਸੁੰਦਰ। ਨਦੀ ਫਲ, ਫੁੱਲ, ਨਰਮ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਝਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜਾਨਵਰ, ਮਗਰਮੱਛ ਅਤੇ ਸੱਪ ਵੱਸਦੇ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਪਾਪ-ਨਾਸਕ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਜਟਾ ਤੋਂ ਗਿਰ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰੀ। ਰਾਮ, ਬਲਵਾਨ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰਸ ਅਤੇ ਜਲ-ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗੀਬੇਰਾ ਨਗਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਦੀ ਦੇ ਭਰਮਾਂ ਅਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਥ-ਯੋਧਾ ਨੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਆਓ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਰਾਤ ਵੱਸਾਂ।" "ਨਦੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਇੰਗੁਦੀ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ; ਆਓ, ਚਰੀਓਟੀਅਰ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੇ ਦੁਖ, ਪਰ ਆਸ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਨਵੀਂ ਰਾਤ ਵਾਸਤੇ ਠਹਿਰਦੇ ਹਨ।