ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਧਰਤੀ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਲੋਕ, ਦੁੱਖ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠ ਆ ਕੇ, ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਿਚ ਰੋ ਪਏ। ਰਾਮ, ਜੋ ਅਜੈ ਹੈ ਅਤੇ ਛਾਲਿਆਂ ਤੇ ਘਾਸ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕੀ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿਸਮਤ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ? ਉਸ ਲਈ ਕੀ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ—ਤੀਰ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ—ਖੁਦ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਲਈ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? "ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖੋਗੀ, ਮਾਤਾ; ਦੁੱਖ ਤੇ ਭਰਮ ਛੱਡ ਦੋ—ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਫਿਰ ਦੇਖੋਗੀ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਉੱਗ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਮਸਤਕ ਨਿਵਾਏ ਹੋਏ ਹੋਵੇਗਾ।" ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕਿਤ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਦੇਖੋਗੀ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵਗ ਪੈਣਗੇ। "ਹੇ ਮਾਤਾ, ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਰਾਮ ਲਈ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵੇਖੋਗੀ।" "ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੁੱਖ ਕਿਉਂ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੋ, ਮਾਤਾ?" "ਤੁਸੀਂ, ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਘਵ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋ; ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਮਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖੋਗੀ, ਤੁਸੀਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਗ ਪੈਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਬਦਲ ਆਪਣਾ ਪਾਣੀ ਵਗਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।" "ਤੁਾਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਵਰ ਦਿੰਣ ਵਾਲਾ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨਰਮ, ਗੋਲ ਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰ ਦਬਾਏਗਾ।" "ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਮਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਤੇ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਵੇਖੋਗੀ, ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਦਿਓਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਬਦਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹੋਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਰਾਣੀ ਸੁਮਿਤਰਾ ਚੁਪ ਹੋ ਗਈ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਦੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਪਾਣੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਚੁਆਲੀ-ਚੌਥੀ ਸਰਗਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਰਚੀ। ਹੁਣ ਚੁਆਲੀ-ਪੰਜਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਹੈ। ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਮਹਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਸੱਚੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਲੋਕ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਤਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਤਾ ਸੀ, ਫਰਜ਼ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਲੋਕ ਰਾਮ ਦੀ ਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੇ ਰਹੇ। ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ, ਰਾਮ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਰਨ ਕਲਾ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਕਕੁਤਸਥ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ, ਨਰਮ ਬੋਲੇ: "ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਪਿਆਰ ਤੇ ਆਦਰ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਰਤ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਓ।" "ਭਰਤ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਜੋ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰੇਗਾ।" "ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੌੜ ਹੈ, ਨਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਯੋਗ ਅਧੀਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦੂਰ ਕਰੇਗਾ।" "ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ, ਮੇਰੇ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨੋ।" "ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਤੇ, ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ, ਮੇਰੀ ਖਾਤਰ, ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰੋ।" ਜਿੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਧੀਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਅੱਖਾਂ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਸਉਮਿਤ੍ਰਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦੇ ਦਿਸਦੇ। ਫਿਰ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਗਿਆਨ, ਉਮਰ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡਿਆਂ ਨੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਕੰਪਦੀਆਂ ਉਮਰ ਨਾਲ, ਦੂਰੋਂ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ: "ਹੇ ਤੇਜ਼ ਰਥ-ਘੋੜਿਆਂ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਵਾਪਸ ਮੁੜੋ! ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਨਾ ਜਾਓ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਲਕ ਲਈ ਭਲਾ ਹੈ।" "ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਘੋੜੇ, ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਸਾਡੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜੋ।" "ਤੁਹਾਡਾ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਧਰਮੀ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਅਤੇ ਉੱਚ ਵਚਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਓ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਨਾ ਲੈ ਜਾਓ।" ਉਹ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਪੀੜ੍ਹਾ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿੰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਅਚਾਨਕ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੈਦਲ, ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਦਇਆ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਰਥ ਤੇ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪੀੜ੍ਹਾ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀ: "ਸਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਕੰਧਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।" "ਇਹ ਛਤਰੀਆਂ, ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ, ਸਾਡੇ ਪਿੱਛੇ, ਬਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਵਰਖਾ ਮੌਸਮ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।" "ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਝਲਸ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਛਤਰੀ ਨਹੀਂ, ਸਾਡੇ ਵਾਜਪੇਯ ਛਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ, ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਵਿਦਾਈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਵਧੀਕ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਾ ਨਾਲ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਚੁਆਲੀ-ਚੌਥੇ ਅਤੇ ਚੁਆਲੀ-ਪੰਜਵੀਂ ਸਰਗਾ ਵਿੱਚ ਵਰਨਿਤ ਹੋਈਆਂ।