ਜਦੋਂ ਤਿਮਿਧਵਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਂਬਲੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀ ਦਾਤ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ ਰਹੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ। ਉਸਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਹਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਕਿਵੇਂ ਉਸਦੇ ਅਧੀਨ ਨਾ ਰਹੇ? ਰਾਮ ਦੇ ਭਾਗ, ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਵਨਵਾਸ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਪਿੱਛੇ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਵੇਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਸੂਰਜ ਲਈ, ਅੱਗ ਅੱਗ ਲਈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਹੋਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਵੀ ਤੇਜ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ, ਹੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਫਿਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਖ਼ਾਮੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਗਰ ਵਿੱਚ? ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਧਰਤੀ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਸਮੇਤ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਲੋਕ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਦੁਖ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਗ ਪਏ। ਜਿਸ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਵਰਗਾ ਭਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜੈਯ ਹੈ ਅਤੇ ਛਾਲਾ ਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕੀ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਉਸ ਰਾਮ ਲਈ, ਜਿਸਦੀ ਧਨੁਸ਼-ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਤੀਰ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸਦੇ ਅੱਗੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੁਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਲਈ ਕੀ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖੋ ਗੇ; ਦੁੱਖ ਤੇ ਭ੍ਰਮ ਛੱਡ ਦਿਓ—ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਆਖਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵੇਖੋ ਗੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਨਵਾਂ ਚੰਦ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਇਆ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਿਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਵੇਖੋਗੇ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਹਿ ਪੈਣਗੇ। ਹੇ ਮਾਤਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਕੋਈ ਪੀੜ੍ਹਾ; ਰਾਮ ਲਈ ਕੁਝ ਭੀ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਨਹੀਂ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਵੇਖੋਗੇ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਤੋਖ ਦਿਓ; ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਕਿਉਂ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੋ? ਹੇ ਮਾਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਘਵ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਮ ਵਰਗਾ ਧਰਮ ਤੇ ਅਡਿੱਠ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਨਮਨ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖੋਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਗਾਓਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਵਰ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਵਰਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੋਮ ਵਰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਏਗਾ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਨਮਨ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖੋਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਰ੍ਹਾਓਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਲਾਈਨ ਬਣਾਕੇ ਵਰ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੇਰਕ ਤੇ ਸੰਤਵਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸੀ, ਰਾਣੀ ਸੁਮਿਤਰਾ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਦੁੱਖ ਉੱਡ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਜਲ ਰਹਿਤ ਬੱਦਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਚੌਂਤਾਲੀਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ, ਪਹਿਲੀ ਕਾਵਿ, ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਰਚੀ। ਹੁਣ ਅਗਲੇ ਪੈਂਤਾਲੀਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਵਨਵਾਸ ਲਈ ਨਿਕਲੇ, ਤਾਂ ਲੋਕ, ਜੋ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਏ। ਭਾਵੇਂ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਰਾਖਾ ਸੀ, ਫਰਜ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਲੋਕ ਰਾਮ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵਾਪਸ ਨਾ ਮੁੜੇ। ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਅਗਿਆ ਤੇ ਡਟ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਹਣੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ, ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਪਿਆਰ ਤੇ ਆਦਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਰਤ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ। ਭਰਤ, ਜੋ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਤੇ ਕੈਕੇਈ ਦਾ ਲਾਡਲਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਚਾਹਤ ਤੇ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰੇਗਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਪਰ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ, ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ; ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਯੋਗ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਰਾਜਸੀ ਗੁਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਅਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨੋ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਮੇਰੀ ਖਾਤਰ ਉਸਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰੋ।" "ਜਿੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਠ ਰਹੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਉਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜਪਾਲ ਵਜੋਂ ਮਿਲਣ ਦੀ ਰਹੀ। ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਤੇ ਸਉਮਿਤ੍ਰੀ (ਲਕਸ਼ਮਣ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਣ।" ਫਿਰ, ਉਮਰ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ, ਵੱਡੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਦੁਇਜਨ, ਆਪਣੇ ਕੰਬਦੇ ਸਿਰਾਂ ਨਾਲ ਦੂਰੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ: "ਹੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਓ! ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਨਾ ਜਾਓ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ।" "ਸਭ ਜੀਵ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਘੋੜੇ, ਬੋਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਸਾਡੀ ਅਰਜ਼ੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਓ। ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਤੇ ਪ੍ਰਣ ਵਿੱਚ ਡਟੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ ਲਿਜਾਣੇ।" ਉਹ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਅਚਾਨਕ ਰਥ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਆਇਆ।