ਕੌਸਲਿਆ ਮਾਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਧਰਮ ਵਿਚ ਅਡਿੱਠ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਚਿੱਤ ਵਾਲੀ ਸੁਮਿਤਰਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਤਾਵਨਾ ਦੇਣ ਲਈ ਧੀਰਜ ਭਰੇ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਸੁਮਿਤਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮਾਤਾ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇੰਝ ਵਿਲਾਪ ਅਤੇ ਰੋਣਾ-ਧੋਣਾ ਕਿਸ ਲਈ? ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜ ਪਦ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਵੱਡਾ ਕਰਤੱਬ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਜਿਸਦਾ ਫਲ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਦੁੱਖ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਲੱਖਣ ਵੀ ਸਦਾ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਹੈ। ਐਸਾ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਜਰੂਰ ਸਫਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੀਤਾ ਜੀ ਆਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਪਲੀ-ਬਧੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਜਾਣਦਿਆਂ ਹੋਇਆ, ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਈ ਹੈ। ਜਿਸਨੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਨਾਮ ਕਮਾਇਆ, ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਮ ਇਸ ਮਾਣ-ਯਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗਾ? ਰਾਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਾੜ ਸਕਦੀਆਂ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹੌਲੀ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਹਵਾ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗੀ, ਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਨਾ ਠੰਢ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚੰਨ, ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਠੰਢੀ ਚਾਂਦਨੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲਏਗਾ, ਉਸਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰੇਗਾ। ਜਿਸ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤਿਮਿਧਵਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀ ਦਾਤ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਸ਼ੇਰ-ਸਮਾਨ ਨੀਰਭੈ ਹੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਵੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਉਸਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸਦਾ ਰਾਜ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ? ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ, ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਰਾਮ ਜਲਦੀ ਰਾਜ ਮੁੜ ਲੈ ਲਏਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਸੂਰਜ ਨੂੰ, ਅੱਗ ਅੱਗ ਨੂੰ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਵੀ ਚਮਕ, ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਮਾਤਾ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ, ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋ ਪਏ। ਐਸੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਤੂੜੀ ਪਹਿਨ ਕੇ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕੀ ਕੁਝ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪ ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਅੱਗੇ ਲੱਖਣ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਦੇਖੋਗੇ, ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਤੇ ਭਰਮ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਵੇਖੋਗੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਮੁੜ ਕੇ ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਮਾਤਾ, ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਅਸੁਖ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਰਾਮ ਲਈ ਕੋਈ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਨਹੀਂ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲੱਖਣ ਸਮੇਤ, ਵੇਖ ਲਵੋਗੀ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤਾਵਨਾ ਦਿਓ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੁੱਖ ਨਾ ਰੱਖੋ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਤਾ ਦੁੱਖ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਆ ਕੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਵੇਖੋਗੀ, ਤੁਸੀਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਵਾਂਗ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿਓਗੀ। ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੋਮਲ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰ ਦਬਾਏਗਾ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਵੇਖੋਗੀ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿਓਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਦਲ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਮੀਂਹ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ, ਸੁਮਿਤਰਾ ਜੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਲੱਖਣ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਤਾ ਕੌਸਲਿਆ ਦਾ ਦੁੱਖ, ਜਿਵੇਂ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅੱਖ ਚੁੱਕ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਚੌਂਤਾਲੀਵਾਂ ਸਰਗਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਪੈਂਤਾਲੀਵਾਂ ਸਰਗਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੀ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਲੋਕ, ਜੋ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਬਹਾਦੁਰ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਲੋਕ ਰਾਮ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਹਲੇ ਵੀ ਚੱਲਦੇ ਰਹੇ। ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰਾਮ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਨਾ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਸੱਚ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਕਹੇ, “ਜਿਹੜਾ ਪਿਆਰ ਤੇ ਆਦਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਬਹਾਦਰਤਾ, ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਭਰਤ ਲਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਦਿਖਾਉ। ਉਹ ਕੈਕੇਈ ਦਾ ਲਾਲ ਤੇ ਉੱਚੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਸੁਖ ਲਈ ਜਰੂਰ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰੇਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ, ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ, ਸਹਿਯੋਗੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਦਾ ਉੱਚਾ ਧਰਮਕ ਆਚਰਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਵਨ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ।