ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਪਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਣੀ ਕੌਸਲਿਆ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠ ਗਈ। ਉਹ ਗਹਿਰੀਆਂ ਆਹਾਂ ਭਰਦੀ, ਆਪਣੀ ਤਕਲੀਫ਼ 'ਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਤਿਆਲੀ-ਤੀਆਂਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਤੜਫ਼ ਰਹੀ ਸੀ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਸ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਕੈਕਈ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜ਼ਹਿਰ ਰਾਘਵ ਉੱਤੇ ਉਗਲ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਸੱਪ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੀ ਖਾਲ ਛੱਡ ਕੇ ਹੁਣ ਘਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਫਿਰੇਗੀ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੀਲਾ ਸੱਪ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੰਦੀ ਮਤ ਵਾਲੀ ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਲਈ ਡਰ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ। ਹੁਣ, ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਭਿੱਖ ਮੰਗੇਗਾ; ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਕੈਕਈ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਸਤੇ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਿਚਕਾਏਂਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਯਜਮਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਯਜਮਾਨ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਲਿ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਹੱਕ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ, ਕੈਕਈ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਚਲਾਈ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਧਨੁਧਾਰੀ, ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਚਾਲ ਵਾਲਾ, ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਐਸਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਤੇਰੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੇ, ਕੈਕਈ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਜੰਗਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ; ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੋਵੇਗਾ? ਜਦੋਂ ਉਹ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੋਂ ਵੰਝੇ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਫਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਣਗੇ, ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਦੁਖੀ ਹੋਣਗੇ? ਕਾਸ਼, ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਹੁਣ ਮੁਕ ਜਾਵੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਰਾਘਵ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵੇਖ ਸਕਾਂ। ਕਦੋਂ ਆਯੋਧਿਆ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਦੁਬਾਰਾ ਚਮਕ ਉਠੇਗੀ, ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੇ ਤੇ ਝੰਡੇ ਲਹਿਰਾਉਣਗੇ? ਕਦੋਂ, ਜਦ ਲੋਕ ਉਹ ਦੋ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਣਗੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵੇਗਾ? ਕਦੋਂ ਮੇਰਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ, ਰਥ 'ਤੇ, ਅੱਗੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਆਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ?