ਸਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦਿਆਂ ਕਹਿਆ, “ਮਾਤਾ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਅਣਉਚਿਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਜਿਵੇਂ ਚਾਨਣ ਚੰਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੋਂ ਹਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।” ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਜਿਵੇਂ ਬਿਨਾਂ ਤਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਤੰਤੂ ਵਜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਪਹੀਏਆਂ ਦੇ ਰਥ ਚੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਵੀ ਪਤੀ ਦੇ ਬਿਨਾ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ। ਪਿਤਾ, ਭਰਾ, ਪੁੱਤਰ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੱਦ ਵਿਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਤੀ ਤਾਂ ਅਣਮਾਪ ਦਾਤਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ?” ਸਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਡੋਲ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪਤੀ-ਭਗਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, “ਮਾਤਾ, ਜਦ ਮੈਂ ਉੱਚਤ ਧਰਮ ਤੇ ਆਸਥਾ ਧਾਰਨ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? ਇਸਤਰੀ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।” ਸਿਤਾ ਦੇ ਇਹ ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸੁਖ ਦੇ ਮਿਲੇ-ਝੁਲੇ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਕਿਹਾ, “ਮਾਂ, ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਪਿਤਾ ਵਲ ਵੇਖੋ। ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਲੰਘ ਜਾਵੇਗਾ। ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਲੰਘ ਜਾਣਗੇ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ।” ਇਹ ਆਸ ਦੇ ਬਚਨ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਉਥੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੋਰ ਸੌਂ ਮਾਵਾਂ ਵਲ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਪੱਕੀ ਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, “ਮਾਂਵੋ, ਜਦ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ, ਅਣਜਾਣੇ ਚ ਭੁੱਲ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਖ਼ੁਲ੍ਹਾ ਦਿਲੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ।” ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ। ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਘਰ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਤਬਾਹੀ, ਦੁਖ ਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਝਾਂਜਰ, ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਨਾਲ ਘਰ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਮ, ਸਿਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਦੁਖੀ ਮਨ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰਦක්ෂਿਣਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਧਰਮ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਰਾਮ ਨੇ ਸਿਤਾ ਸਮੇਤ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੇ ਚਰਨ ਫੜੇ। ਸੁਮਿਤਰਾ ਨੇ, ਹੰਝੂਆਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਚਿਰਜੀਵਣੀ ਹੋਣ ਦੀ ਅਸੀਸ ਦਿੰਦਿਆਂ ਮੱਥੇ ਚੁੰਮਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾ ਕਰੀਂ। ਚਾਹੇ ਦੁੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੁਖ, ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰ, ਇਹੀ ਧਰਮ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ—ਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਦীক্ষਿਤ ਹੋਣਾ, ਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇਣਾ।" ਫਿਰ ਸੁਮਿਤਰਾ, ਜੋ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖਦੀ ਰਹੀ, “ਜਾ, ਪੁੱਤਰ, ਜਾ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਹੀ ਪਿਤਾ ਸਮਝੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਂ, ਤੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਭੈਣ ਜਿਹਾ ਜਾਣੀਂ। ਅਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਸਮਝ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇਂ ਤਿਵੇਂ ਚਲਾ ਜਾ।” ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਰਾਮ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹੋ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਵੇ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਰਾਮ ਹੁਕਮ ਕਰਨਗੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਇਹ ਸਮਾਂ ਹੁਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਸਿਤਾ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਦੇ ਸਾਲ ਗਿਣਦੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਈ, ਉਸਦੇ ਸੱਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਦਿੱਤੇ। ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ, ਕਵਚ ਅਤੇ ਢਾਲ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜੋ ਰਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਜਦ ਸਿਤਾ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਰਥ 'ਤੇ ਬੈਠੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਸਨ, ਰਥ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਰਥ ਨੂੰ ਤੁਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਰਾਘਵ ਲੰਬੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਨਿਕਲੇ, ਤਦ ਸਾਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉੱਤੇ ਮਾਝ ਆ ਗਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ, ਹੜਕੰਪ ਅਤੇ ਉਲਝਣ ਫੈਲ ਗਈ। ਹਾਥੀਆਂ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਭੈਬੀਤ ਹੋ ਗਏ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹਿੰਮਕਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ। ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਪੂਰਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਸੀ, ਰਾਮ ਵਲ ਹੀ ਦੌੜਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਤਪਦਾ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਪਾਣੀ ਵਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਪਾਸੇ, ਸਾਹਮਣੇ ਤੇ ਪਿੱਛੇ, ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਸਨ, “ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਰਥ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ, ਹੌਲੀ ਚਲਾ, ਹੌਲੀ ਚਲਾ; ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਹੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ।” ਕਈ ਲੋਕ ਆਖਦੇ, “ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਲੋਹੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਵੇਖਦੀ ਹੈ।” ਇਹ ਵੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, “ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਾਥ ਛੱਡਦੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਛਾਂਵਾਂ ਸਦਾ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਚੁੰਮੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।” ਲੋਕ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਲ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਦੇ, “ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਕismet ਵੀ। ਇਹੀ ਤਾਂ ਸੱਚਾ ਰਾਹ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਸਿਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ, ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਛੋੜੇ ਵਿਚ, ਪਰ ਧਰਮ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਰੀਤ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।