ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਰਥ ਅਤੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਰਥਚਾਲਕ ਨੇ ਰਥ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਆਗਾਹ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ, ਧਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਹ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, "ਵੈਦੇਹੀ ਲਈ ਵਧੀਆ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਗਹਿਣੇ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਪੂਰੇ ਗਿਣ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਲਿਆਓ," ਦੇਸ਼ੀ ਤੁਰੰਤ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਵੈਦੇਹੀ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਨਾਰੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਸੋਹਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਘਰ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਣ ਲੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੇਰ ਦੀ ਉਗਦੀ ਸੂਰਜੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਨਿੱਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਤਾ-ਸੱਸ ਕੌਸਲਿਆ, ਰੋਦੀ ਹੋਈ, ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘਿਆ, ਤੇ ਇਹ ਵਚਨ ਕਹੇ: "ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪਤਨ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ; ਉਹ ਅਵਫ਼ਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਇਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸਭਾਵਿਕਤਾ ਹੈ: ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਸਦਾ ਅਸਤ, ਚੰਚਲ, ਕਠੋਰ, ਅਤੇ ਨਿਰਦਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਬੁਰਾਈ ਵੱਲ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੋਹ ਮਾਤਰ ਪਲ-ਭਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਾ ਪਰਿਵਾਰ, ਨਾ ਕਰਮ, ਨਾ ਗਿਆਨ, ਨਾ ਦਾਨ, ਨਾ ਪਿਆਰ — ਕੁਝ ਵੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਅਸਥਿਰ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਧਰਮ, ਸਚ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਟਲ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰ; ਉਹ ਚਾਹੇ ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਰੀਬ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।" ਇਹ ਧਰਮ-ਭਰੇ ਤੇ ਮਕਸਦ ਵਾਲੇ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ, ਆਪਣੀ ਸੱਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਬੋਲੀ: "ਮਹਾਨ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਕਰਾਂਗੀ; ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਸੁਣ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ।" "ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਅਣੁਚਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ; ਮੈਂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਨੂੰ ਚਾਨਣ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।" "ਜਿਵੇਂ ਬਿਨਾਂ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਤੰਬੂਰਾ ਵੱਜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਪਹੀਆਂ ਦੇ ਰਥ ਚੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਪਤੀ ਬਿਨਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੀ।" "ਪਿਤਾ, ਭਰਾ, ਪੁੱਤਰ — ਇਹ ਸਭ ਸੀਮਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਪਰ ਪਤੀ, ਜੋ ਅਸੀਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ?" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉੱਚ ਧਰਮ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਕਦੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? ਮਹਿਲਾ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।" ਸੀਤਾ ਦੇ ਇਹ ਰੂਹ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੇ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੌਸਲਿਆ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਦਮ ਦੁਖ ਤੇ ਸੁਖ ਦੇ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਅੰਸੂ ਵਗਾ ਬੈਠੀ। ਰਾਮ, ਮਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਬੋਲੇ: "ਮਾਂ, ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਕਰੋ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਸਮਾਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ, ਤੇਰੇ ਲਈ, ਸਪਨੇ ਵਾਂਗ ਲੰਘ ਜਾਣਗੇ, ਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਇੱਥੇ, ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੇਖੋਗੀ।" ਇਹ ਵਚਨ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਤੇ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੈਂਕੜੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਨਿਹਾਰਿਆ। ਫਿਰ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁਖੀ ਸਨ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਧਰਮ-ਭਰੇ ਵਚਨ ਆਖੇ: "ਜੇ ਕੋਈ ਕਠੋਰਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਅਣਜਾਣੀ ਹੋਈ, ਸਾਥ-ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਸਭ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਫੀ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਾਂਵਾਂ ਦੇ ਰੋਣ ਵਾਂਗ, ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ। ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਘਰ, ਪੁਰਾਣਾ ਜਿਹਾ, ਡਰਮ, ਝੰਜ, ਤੇ ਗਰਜਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਸੋਗ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਚਾਲੀਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਮ, ਸੀਤਾ, ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਘਵ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪੀਰਵੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਸੁਮੀਤਰਾ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ, ਰੋਦੀ ਹੋਈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਾਨ ਹੈ, ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੁੰਮ ਕੇ, ਚੰਗਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਆਖਦੀ ਹੈ: "ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਮ ਦੇ ਪੀਛੇ, ਕਦੇ ਲਾਪਰਵਾਹ ਨਾ ਹੋਈਂ।" "ਚਾਹੇ ਸੁਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੁਖ, ਇਹੀ ਤੇਰੀ ਰਾਹ ਹੈ, ਨਿਰਦੋਸ਼; ਵੱਡੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣਾਂ ਧਰਮਵਾਨ ਦਾ ਕਰਤਵ ਹੈ।" "ਇਹ ਆਚਰਨ, ਇਸ ਉੱਚ ਵੰਸ਼ ਲਈ, ਸਦਾ-ਕਾਇਮ ਹੈ: ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ, ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਆਪ ਨਿਛਾਵਰ ਕਰਨਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਸੁਮੀਤਰਾ, ਜੋ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਮੁੜ-ਮੁੜ ਆਖੀ, "ਜਾ, ਜਾ।" "ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਸਮਝ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਂ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸਮਝ; ਅਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਸਮਝ, ਤੇ ਜਾ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਨੂੰ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਇੰਦ੍ਰਾ ਨੂੰ ਮਾਤਲੀ ਵਾਂਗ, ਆਖਦਾ ਹੈ: "ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੋ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਕੁਮਾਰ; ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ। ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਥੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਵਿਛੋੜੇ, ਸੋਗ, ਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਮੀਠੇ-ਕੜਵੇ ਅੰਸੂ, ਸਭ ਪੱਖਾਂ 'ਤੇ ਵਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਧਰਮਾਂ, ਆਦਰ, ਤੇ ਵਚਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।