ਇੱਕ ਦਿਨ, ਦਸ਼ਰਥ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਰਥ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਲੈ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਮਹਾਨ ਨਰ-ਨਾਰਾਇਣ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ ਸਕਣ। ਇਹੀ ਨੇਕੀ ਦਾ ਇਨਾਮ, ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਵਲੋਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਰਥ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਹ ਚਰੀਓਟੀਅਰ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰਥ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦਾ ਇੰਤਜਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਸਥਾਨ ਤੇ, ਅਤੇ ਸਾਫ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਸਿਤਾ ਲਈ ਚੰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਵਧੀਆ ਗਹਿਣੇ ਲਿਆਉ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਗਿਣ ਕੇ ਦੇ ਦਿਓ।" ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਲਿਆਇਆ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਿਤਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਵੈਦੇਹੀ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਤੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਤਾਂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ, ਉਹਦੇ ਅੰਗ ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜ ਉਠੇ। ਇੰਝ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਸੂਰਜ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਚਮਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਸਦੀ ਸੱਸ, ਰੋਦੀ ਹੋਈ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਚੁੰਮ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਸਦਾ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਜਦ ਉਹ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ।" "ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਹੈ—ਜਦ ਤੱਕ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਰਹੇ, ਓਦੋ ਤੱਕ ਠੀਕ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦੁੱਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸਚੇਤ, ਚੰਚਲ, ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੁਕਰਮਾਂ ਵੱਲ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਪਲ ਭਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਨ ਕਿਸੇ ਦਾ ਘਰਾਣਾ, ਨ ਕਰਮ, ਨ ਵਿਦਿਆ, ਨ ਦਾਨ, ਨ ਪਿਆਰ—ਕੁਝ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵਸਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕਦੇ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੇ। ਪਰ ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇਕ, ਸੱਚੀਆਂ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਭੁੱਲੀਂ; ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਮੀਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਰੀਬ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੂਜਨੀਯ ਹੈ।" ਇਹ ਧਰਮ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸੱਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਮਾਤਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹਰ ਆਗਿਆ ਮੰਨੂंगी; ਮੈਨੂੰ ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਪਤਨੀ ਦਾ ਕਰਤਵ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਵੀ ਹੈ।" "ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ; ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੋਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।" "ਜਿਵੇਂ ਤਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀਣਾ ਨਹੀਂ ਵੱਜ ਸਕਦੀ, ਚੱਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਥ ਨਹੀਂ ਚਲ ਸਕਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਇੱਕ ਔਰਤ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ।" "ਪਿਤਾ, ਭਰਾ, ਪੁੱਤਰ—ਇਹ ਸਭ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਹੱਦ ਤੱਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਤੀ, ਜੋ ਅਣਗਿਣਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਆਦਰ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ?" "ਮੈਂ ਜੋ ਉੱਚਤ ਧਰਮ ਅਤੇ ਨੇਕੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? ਔਰਤ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।" ਸੀਤਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਕੌਸਲਿਆ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮਿਲੇ ਜੁਲੇ ਹੰਝੂ ਆ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਭ ਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਮਾਂ, ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ; ਪਿਤਾ ਵਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕਰ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਸਮਾਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਲੰਘ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਇੰਝ ਲੰਘ ਜਾਣਗੇ ਜਿਵੇਂ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖੇਂਗੀ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਦੱਸੇ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵਲ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਜੇਕਰ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ, ਜਾਣ-ਅਣਜਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਕਠੋਰਤਾ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿਓ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਉੱਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਂਜਾਂ ਦੀ ਚੀਕ ਹੋਵੇ, ਜਦ ਰਾਘਵ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ। ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਘਰ, ਜੋ ਕਦੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਡੋਲ, ਝੰਜ, ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਸੋਗ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ, ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਮਨ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪ੍ਰਦੱਖਿਣਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਰਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਨੇਕ ਰਾਘਵ, ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ, ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜਦਾ ਹੈ। ਸੁਮਿਤਰਾ, ਰੋਦੀ ਹੋਈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਚੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਤੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਲਈ ਸਦਾ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੀਂ। ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਿਆਂ ਕਦੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾ ਕਰੀਂ।" "ਚਾਹੇ ਸੁਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੁੱਖ, ਇਹੀ ਤੇਰਾ ਰਾਹ ਹੈ; ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣ। ਇਹ ਰਵਾਇਤ ਸਾਡੀ ਉੱਚੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਲਈ ਸਦੀਵੀ ਹੈ—ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਯਜਨਾ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਓਛਾਵਰ ਕਰਨਾ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਸੁਮਿਤਰਾ, ਜੋ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਰਹੀ, "ਜਾ, ਜਾ।