ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਹੋਂਸਲੇ ਟੁੱਟ ਗਏ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਭਰ ਆਏ, ਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ “ਰਾਮਾ!” ਹੀ ਉਚਾਰ ਸਕਿਆ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਚੰਗੀਆਂ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਥ ਜੋੜ, ਇੱਥੇ ਲਿਆ, ਤੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਲੈ ਚੱਲ।” ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੁਖੀ ਮਨ ਨਾਲ ਸੋਚਿਆ, “ਇਹੀ ਤਾਂ ਨੇਕੀ ਦਾ ਫਲ ਹੈ ਜੋ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਨਿਕਾਲ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।” ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੁਣਕੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ, ਜੋ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਚੁਸਤ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਰਥ ਚੰਗੀਆਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਲੈ ਆਇਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਰਥ ਲੈ ਕੇ ਰਾਮ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਰਥ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੇ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਵਾਲੇ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਤੇ ਸਮੇਂ-ਥਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਵੈਦੇਹੀ ਲਈ ਵਧੀਆ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅਭੂਸ਼ਣ ਜਲਦੀ ਲਿਆ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਕੇ, ਜਿੰਨੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਲੋੜ ਹੋਵੇ।” ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਨੌਕਰ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ, ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਲਿਆਇਆ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਵੈਦੇਹੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੋਹਣੇ–ਸੋਹਣੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤਿਆਰ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਓਸ ਘਰ ਨੂੰ ਐਵੇਂ ਚਮਕਾਉਂਦੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਆਸਮਾਨ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ, ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਚੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, “ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਲੋਂ ਸਦਾ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਜਦ ਪਤੀ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਹੀ ਐਸਾ ਹੈ—ਜਦ ਤੱਕ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਰਹੇ, ਓਹ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਅਕਸਰ ਝੂਠੀਆਂ, ਚੰਚਲ, ਕਠੋਰ ਤੇ ਨਿਰਦਈ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਵੱਲ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਮਤਾ ਛਿਨ-ਭੰਗੁਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਾਂ ਪਰਿਵਾਰ, ਨਾਂ ਕਰਮ, ਨਾਂ ਵਿਦਿਆ, ਨਾਂ ਦਾਨ, ਨਾਂ ਪਿਆਰ—ਕੁਝ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਾਂਧ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਨੇਕੀਆਂ, ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲਤਾ ਪਾਈ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਹੁਣ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਨਾਂ ਭੁੱਲੀਂ; ਉਹ ਚਾਹੇ ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਰੀਬ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੂਜਨੀਯ ਹੈ।” ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਦੇ ਇਹ ਧਰਮਮਈ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਮਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਕੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਮਾਤਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹਰ ਆਗਿਆ ਮਨਾਂਗੀ; ਮੈਨੂੰ ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਪਤਨੀ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੀ ਸਮਝ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਸੁਣ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ। ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ; ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੋਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਤੰਤੂਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਵੀਣਾ ਨਹੀਂ ਵੱਜ ਸਕਦੀ, ਪਹੀਏ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਰਥ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦਾ, ਐਸੇ ਹੀ ਜਿਸ ਔਰਤ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਹੋਣ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ। ਪਿਓ, ਭਰਾ, ਪੁੱਤਰ—ਇਹ ਸਭ ਸੀਮਤ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਤੀ ਤਾਂ ਅਪਾਰ ਦਾਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ? ਇਸ ਲਈ, ਜਦ ਮੈਂ ਉੱਚਤ ਧਰਮ ਤੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਤੇ ਟਿਕੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਔਰਤ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।” ਸੀਤਾ ਦੇ ਇਹ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਜੋ ਮਨ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਅਚਾਨਕ ਦੁੱਖ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਵਗਾਉਣ ਲੱਗੀ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਵੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਭ ਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਮਾਤਾ, ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ; ਪਿਤਾ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕਰ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਸਮਾਂ ਜਲਦੀ ਲੰਘ ਜਾਵੇਗਾ। ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਲੰਘ ਜਾਣਗੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਮੁੜ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ।” ਇਹ ਆਸ ਦੇ ਬਚਨ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਮਾਵਾਂ ਵਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਾਈ। ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਭ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ-ਅਧਾਰਤ ਬਚਨ ਆਖੇ, “ਸਾਡੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਦੌਰਾਨ, ਜੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਕੋਈ ਰੁੱਖਾਪਣ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਰਸਾਂ ਦੀ ਟਰਾਂ ਟਰਾਂ ਹੋਵੇ, ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚਲੇ ਹਾਲਾਤ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਢੋਲ, ਝਾਂਝਰਾਂ ਅਤੇ ਗੜਗੜਾਉਂਦੀਆਂ ਬਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਵਿਪਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਰੋਣ-ਧੋਣ ਅਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਜੋ ਗਮ ਵਿੱਚ ਭੁੱਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜੇ। ਮਾਂ ਨੇ, ਹੰਝੂਆਂ ਵਿੱਚ ਡੱਬੀ ਹੋਈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ ਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, “ਤੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਾਸਤੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ, ਤੇ ਕਦੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾ ਕਰ। ਸੁਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੁੱਖ, ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਨਣਾ ਹੀ ਸਹੀ ਰਸਤਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਹਿ, ਧੀਰਜ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ।