ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਮਾਂ ਕੌਸਲਿਆ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰੀਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਿਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਹੱਥ ਨਾ ਧੋ ਬੈਠੇ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿਚ ਹੀ ਜੀਉਂਦੀ ਰਹੇਗੀ, ਤੇਰੀ ਹਮਦਰਦੀ ਤੇ ਸਹਾਰਾ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੋਵੇਗੀ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਰਗੀ ਉੱਚੀ ਮਰਿਆਦਾ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤੋੜ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਾਂਗਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਾ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਨਵਾਸੀ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਮਨ ਦੁਖ ਨਾਲ ਇੰਨਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਰਾਮ ਵੱਲ ਵੇਖ ਵੀ ਨਾ ਸਕੇ, ਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਬੋਲ ਸਕੇ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਬੈਠੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, "ਸ਼ਾਇਦ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰ ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਇਹ ਦੁੱਖ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੇਰਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦੀ। ਕੈਕਈ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੜਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਪਰ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਤੇ ਤਪਸਵੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਦੁੱਖ ਕੈਕਈ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਵਾਰਥ ਲਈ ਇਹ ਚਲਾਕੀ ਕੀਤੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਜੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ "ਰਾਮ..." ਆਖ ਸਕੇ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲ ਸਕੇ। ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਈ, ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਜੂ ਲੈ ਕੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਰਥ ਜੋੜ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਲੈ ਆ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲੈ ਚਲ।" ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹੀ ਹੈ ਨੇਕੀਆਂ ਦਾ ਫਲ, ਕਿ ਇੱਕ ਧਰਮੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜੰਗਲ ਵਾਸਤੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।" ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਰਥ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਰਾਮ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਵੈਦੇਹੀ ਲਈ ਵਧੀਆ ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋਣ।" ਹੁਕਮ ਮਿਲਦੇ ਹੀ, ਉਹ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਤੋਂ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਲੈ ਆਇਆ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਵੈਦੇਹੀ, ਜਦ ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਈ। ਜਿਵੇਂ ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਸੂਰਜ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਸੋਹਣੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਘਰ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਸਦੀ ਸੱਸ ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ, ਰੋਦਿਆਂ, ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਔਰਤਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਵਲੋਂ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਆਦਰ ਮਿਲੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ ਸਹਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਉਹ ਅਵਫ਼ਾਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਹੀ ਐਸੀ ਹੈ ਕਿ ਖੁਸ਼ੀ ਵੇਖਣ ਮਗਰੋਂ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦੁੱਖ ਆਉਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।" ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਹੋਰ ਆਖਿਆ, "ਔਰਤਾਂ ਅਕਸਰ ਝੂਠੀਆਂ, ਚੰਚਲ, ਕਠੋਰ ਤੇ ਨਿਰਦਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਬੁਰਾਈ ਵੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਕਿਫ਼ਾਇਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਾ ਪਰਿਵਾਰ, ਨਾ ਕਰਤੱਬ, ਨਾ ਵਿਦਿਆ, ਨਾ ਦਾਨ, ਨਾ ਮੋਹ—ਕੁਝ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਾਂਧ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਨੇਕੀਆਂ, ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਸਥਿਰਤਾ ਪਾਈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ।" ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਹੁਣ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਭੁੱਲੀਂ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਅਮੀਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਰੀਬ, ਪਤੀ ਹੀ ਤੇਰਾ ਪਰਮ ਧਰਮ ਹੈ।" ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਇਹ ਧਰਮ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਮਾਤਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਸਾਰਾ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗੀ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਾਵ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਸਮਝਿਆ ਵੀ ਹੈ।" ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਗਲਤ ਰਸਤੇ ਤੇ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੋਂ ਚਾਨਣ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਤੰਤੂਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਵੀਣਾ ਨਹੀਂ ਵੱਜ ਸਕਦੀ, ਚੱਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਰਥ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦਾ, ਐਸੇ ਹੀ, ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ। ਪਿਤਾ, ਭਰਾ, ਪੁੱਤਰ—ਇਹ ਸਭ ਸੀਮਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਤੀ ਅਸੀਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪਤੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।" "ਮੈਂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮੰਨ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਤਿਆਗ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਔਰਤ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।" ਸੀਤਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਹੰਜੂਆਂ ਨਾਲ ਰੋ ਪਈ। ਫਿਰ, ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਮਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਖੜਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋਵੋ। ਪਿਤਾ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ। ਮੇਰਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਲੰਘ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਨੀਂਦ ਵਾਂਗ ਲੰਘ ਜਾਣਗੇ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਇੱਥੇ ਵੇਖੋਗੇ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਥੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੋਰ ਮਾਵਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਭਰੇ ਬਚਨ ਕਹੇ।