ਦਸ਼ਰਥ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਰਾਣੀ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆਈ ਸੀ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਗੱਲ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਮੈਂ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੇਰੇ ਮੰਗੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਚਨ ਦੇ ਚੁੱਕਿਆ ਹਾਂ। ਹੁਣ, ਜਦ ਤੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਛਾਲਾ-ਛਾਲਾ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਨਰਕ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਹੀ ਹੈ।" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਪਿਤਾ ਜੀ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਾਮ ਜੀ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜੇ ਸਨ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਕੌਸਲਿਆ ਜੀ ਹਨ—ਧਰਮਵਾਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ ਅਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ। ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੀਆਂ। ਹੇ ਵਰਦਾਤਾ, ਹੁਣ ਜਦ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਦੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਪੂਤ੍ਰ ਵਿਛੋਹ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਮਰ ਨ ਜਾਣ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਿਛੋਹ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸਰੇ ਹੀ ਜੀਉਣਗੀਆਂ। ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਮਾਂ—ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਰਗੀ ਮਹਾਨ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਦੁੱਖੀ ਹੈ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾ-ਸਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੁੱਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਕੇ ਯਮਲੋਕ ਨ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਤਦ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਪਸਵੀ ਵਾਂਗ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਾਜਾ ਨੇ ਨ ਤਾਂ ਰਾਮ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਨ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਕਹਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਛੋਹ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਬੈਠੇ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, "ਜਰੂਰ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਇਹ ਦੁੱਖ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਰਹੀ; ਕੈਕਈ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਛੱਡ ਕੇ ਤਪਸਵੀ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਲਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਦੁੱਖ ਇਕੱਲੀ ਕੈਕਈ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਧੋਖਾ ਵਰਤ ਰਹੀ ਹੈ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਆਂਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਾ ਬਸ 'ਰਾਮ' ਹੀ ਉਚਾਰ ਸਕੇ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਾ ਸਕੇ। ਪਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਇਆ, ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਆਂਸੂ ਲੈ ਕੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਥ ਲੈ ਆ, ਤੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਪਿੰਡਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ। ਇਹੀ ਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਹੈ—ਧਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪੇ ਹੀ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਨਿਕਾਲ ਰਹੇ ਹਨ।" ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਸੋਹਣੇ ਰਥ ਨੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ। ਰਥੀ ਨੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਧੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਧਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਵੈਦੇਹੀ ਲਈ ਚੰਗੇ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਗਹਿਣੇ ਲਿਆ, ਤੇ ਜਿੰਨੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਗਿਣ ਕੇ ਦੇ ਦੇ।" ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਖਜਾਨੇ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਸਭ ਕੁਝ ਇਕਠਾ ਲਿਆ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਵੈਦੇਹੀ, ਜਦ ਸੋਹਣੇ-ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਸਦੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਉਸ ਘਰ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਸੂਰਜ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰੋਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਦੀ ਸਾਸੂ ਜੀ, ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ, ਔਰਤਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਵਲੋਂ ਸਦਾ ਆਦਰਿਤ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਜਦ ਪਤੀ ਦੁੱਖੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ ਕਿ ਖੁਸ਼ੀ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਔਰਤਾਂ ਸਦਾ ਝੂਠੀਆਂ, ਚੰਚਲ, ਕਠੋਰ ਤੇ ਨਿਰਦਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਬੁਰਾਈ ਭਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਨ ਤਾਂ ਕੁਟੰਬ, ਨ ਕਰਤਬ, ਨ ਵਿਦਿਆ, ਨ ਦਾਨ, ਨ ਹੀ ਮਮਤਾ—ਕੁਝ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬੰਨ੍ਹ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਧਰਮ, ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਗਏ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਾ ਭੁੱਲੀਂ; ਉਹ ਚਾਹੇ ਅਮੀਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਰੀਬ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇਰਾ ਦੇਵ ਪਤੀ ਹੀ ਹੈ।" ਕੌਸਲਿਆ ਦੀ ਇਹ ਧਰਮ-ਭਾਵਨਾ ਵਾਲੀ, ਉਦੇਸ਼ਪੂਰਨ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, "ਮਾਤਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗੀ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪਤਿਵਰਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਮੈਂ ਸੁਣ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ। ਮਾਤਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਅਣੁਚਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ; ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਤੋਂ ਚਾਨਣ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਬੀਨਾ ਬਿਨਾ ਤਾਰਾਂ ਦੇ ਨਹੀਂ ਵੱਜ ਸਕਦੀ, ਜਾਂ ਰਥ ਬਿਨਾ ਪਹੀਏ ਦੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੀ ਔਰਤ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ। ਪਿਤਾ, ਭਰਾ, ਪੁੱਤਰ—ਇਹ ਸਭ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਤੀ ਤਾਂ ਅਣਮੁੱਲ ਦਾਤਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਆਦਰ ਕੌਣ ਨਾ ਕਰੇ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਧਰਮ ਤੇ ਆਚਰਨ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਔਰਤ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।" ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ, ਜੋ ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਗਈਆਂ, ਸੁਣ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੀ ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਅੱਖਾਂ 'ਚੋਂ ਦੁੱਖ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਮਿਲੇ-ਝੁਲੇ ਹੰਝੂ ਵਗ ਪਏ।