ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਛਾਲੇ ਵਾਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਾਇਆ, ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਹਿ ਪਏ। ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਮੂਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀਆਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ: "ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਸਤਰੀ ਐਸੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬਣੀ।" ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਸੁਨਸਾਨ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਸਾਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦਾ ਸੁਖ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।" "ਜਾ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਾਥੀ ਬਣਾ ਕੇ; ਇਹ ਸੁਭਾਗਵਤੀ ਮਹਿਲਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਪਸਵੀ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ।" "ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਦੇ, ਪੂਤ: ਸੀਤਾ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਜਾਵੇ; ਤੂੰ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਛਾਲੇ ਵਾਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਹ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਲਿਆ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਜਾਰੀ, ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਹੰਝੂ ਲੈ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਅੱਗੇ ਵਧ ਚੁੱਕੀ ਹੈਂ, ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲੀ ਕੈਕੇਈ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨਾਕ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ, ਤੂੰ ਧਰਮ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਰਹੀ।" "ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਚਰਨ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਹੇ ਰਾਣੀ; ਸੀਤਾ ਇੱਥੇ ਰਾਮ ਲਈ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾਵੇਗੀ।" "ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਵਿਆਹ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਪਤਨੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਪ ਹੈ; ਰਾਮ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਸਮਝ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ।" "ਹੁਣ, ਜਦੋਂ ਵੈਦੇਹੀ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਵਾਂਗੇ, ਜੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡਣਾ ਪਵੇ।" "ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਜਾਏਣਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਘਵ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਏਗਾ, ਲੋਕ, ਰਾਜ, ਸ਼ਹਿਰ, ਅਤੇ ਨੌਕਰ—all ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ।" "ਭਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਵੀ ਛਾਲੇ ਵਾਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿਣਗੇ।" "ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਤੇ ਸਿਰਫ ਰੁੱਖ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ, ਤੂੰ ਇਕੱਲੀ ਹੀ ਰਾਜ ਕਰੇਗੀ, ਜਨਤਾ ਦੇ ਭਲੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜੀ ਹੋਈ।" "ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਰਾਜ ਨਹੀਂ; ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਰਹੇਗਾ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਹੀ ਰਾਜ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਭਰਤ, ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੇਗਾ, ਜੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।" "ਚਾਹੇ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਅਸਮਾਨ ਚ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਆਚਰਨ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।" "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਅਨਿਆਇ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਸੰਸਾਰ 'ਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾ ਕਰੇ।" "ਅੱਜ, ਕੈਕੇਈ, ਤੂੰ ਵੇਖੇਗੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਪੰਛੀ, ਰੁੱਖ—all ਉਸ ਵੱਲ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਫਿਰ, ਰਾਣੀ, ਆਪਣੀ ਪੁਤ-ਵਧੂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਹਣੇ ਦੇ, ਛਾਲੇ ਵਾਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਹਟਾ ਕੇ; ਪਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਉਹ ਵਸਤ੍ਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਮਨਾਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਕੇਕਯਾ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਵੱਲੋਂ ਸਿਰਫ ਰਾਮ ਦਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ, ਸਦਾ ਸਜੀ-ਸਵਾਰੀ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗੀ।" "ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਗੱਡੀਆਂ, ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਭੇਜੋ; ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਾਅਦੇ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਨਹੀਂ।" "ਹੁਣ, ਅਠਤੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ।" ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਾਪਦੀ, ਛਾਲੇ ਵਾਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ: 'ਦਸ਼ਰਥ, ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਵੇ!' ਇਸ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਜੀਵਨ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਰਾਜਾ ਨੇ ਡੂੰਘੀ ਆਹ ਭਰੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਕੈਕੇਈ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਦਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।" "ਉਹ ਨਾਜ਼ੁਕ, ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਸਦਾ ਆਰਾਮ ਦੀ ਆਦੀ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਠੀਕ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।" "ਉਹ ਕਿਸੇ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਇਹ ਤਪਸਵੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪੁਤਰੀ; ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜੀ, ਛਾਲੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਉਹ ਬੇਸਮਝ ਜਾਪਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਸਾਧੂ।" "ਜਨਕ ਦੀ ਪੁਤਰੀ ਇਹ ਵਸਤ੍ਰ ਹਟਾ ਦੇਵੇ; ਮੈਂ ਕਦੇ ਐਸਾ ਵਾਅਦਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭੇਜੋ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਚਾਹੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਗਹਣੇ ਤੇ ਖਜ਼ਾਨਾ ਲੈ ਕੇ।" "ਮੈਂ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਨੇ ਕਠੋਰ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਤੂੰ, ਬਚਪਨ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮੰਨਿਆ; ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸਾੜ ਲੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੀ ਘਾਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਸਾੜਦੀ।" "ਜੇ ਰਾਮ ਨੇ ਕਦੇ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ, ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀ ਹਾਨੀ ਕੀਤੀ?" "ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੀਠੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਵਾਲੀ, ਜਨਕ ਦੀ ਪੁਤਰੀ ਨੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ?" "ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਿਕਾਲਣਾ ਹੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਾਫੀ ਸੀ। ਤੂੰ ਹੋਰ ਦੁਖਦਾਈ ਅਤੇ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ?" "ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਤੇਰੀ ਮੰਗ 'ਤੇ, ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਰਾਮ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।" "ਹੁਣ, ਇਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਨਰਕ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਛਾਲੇ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ 'ਚ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ।" ਜਦੋਂ ਪਿਤਾ ਨੇ ਐਸਾ ਕਿਹਾ, ਰਾਮ, ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਕੌਸਲਿਆ ਹੈ, ਧਰਮਵਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਉਮਰਦਾਰ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ; ਅਤੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।" "ਹੇ ਵਰ ਦਾਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰ, ਜੋ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਦੁਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ 'ਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਅਜਿਹਾ ਦੁਖ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।" "ਤੂੰ, ਜੋ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈਂ, ਉਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੁਖ 'ਚ ਮਰ ਨਾ ਜਾਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਯਾਦ 'ਚ, ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਜੀਵੇਗੀ।" "ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਾਂਗ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜੰਗਲ 'ਚ ਰਹਾਂ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਨਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਨਾ ਚਲੀ ਜਾਵੇ।