ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਦੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਸਹਾਇਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮਹਾਰਾਜ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਰਾਜ ਸੁਖ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਆਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਰਖਵਾਲੀ ਜਾਂ ਸਾਥ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਉੱਤਮ ਹਾਥੀ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਰੱਸੀ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਫੌਜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿਓ, ਸਿਰਫ ਮੈਨੂੰ ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਲਿਆ ਦਿਓ।” ਰਾਮ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਫਾਵੜਾ ਅਤੇ ਟੋਕਰੀ ਵੀ ਲਿਆ ਦਿਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੈਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਲੱਜ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਰਾਮ ਲਈ ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਲਿਆਈ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਪਹਿਨ ਲਵੋ।” ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਨੇ ਉਹ ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਲੈ ਲਏ, ਆਪਣੇ ਰੌਣਕ ਵਾਲੇ ਵਸਤਰ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਤਪੱਸਵੀ ਦੀ ਵਸਤ੍ਰਧਾਰਾ ਪਹਿਨ ਲਈ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕੱਪੜੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਸਾਹਮਣੇ ਤਪੱਸਵੀ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰ ਨਾਲ ਤੱਕਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਡਰਾਈ ਹੋਈ ਹਿਰਣੀ ਜਾਲ ਦੇਖਦੀ ਹੈ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਲਛਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਨਿਗਾਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਬੜੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਲਾਜ ਨਾਲ ਕੈਕਈ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ਾ-ਘਾਸ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਤੀ-ਵ੍ਰਤਾ ਸੀਤਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ?” ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਅਣਜਾਣੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਛਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜਿਆ, ਗਲ ’ਚ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਖੜੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਬੜੀ ਲਾਜ਼ ਅਤੇ ਝਿਜਕ ਨਾਲ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉਸ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਸੀਤਾ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੇ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਾਏ, ਰਾਣੀ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਆਈਆਂ। ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਦੀਆਂ ਹਨ, “ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਉੱਚੀ ਕੁਲ ਦੀ ਲਾਡਲੀ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ ਬਣੀ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੀ ਇਸਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਆਸ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।” ਉਹ ਆਖਦੀਆਂ ਹਨ, “ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਾਥੀ ਬਣਾ ਕੇ ਜੰਗਲ ਜਾ, ਇਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਤਪੱਸਵੀ ਵਾਂਗ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਸਾਡੀ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਮੰਨ ਲੈ, ਪੁੱਤਰ, ਇਸ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੇ; ਤੂੰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੂੰ ਖੁਦ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਚਰਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਾ ਦਿੱਤੇ। ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਨੇ ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਲਏ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਦਰਨੀਯ ਪੂਜਾਰੀ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਲੈ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਤੂੰ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈਂ, ਦੁਸ਼ਟ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੀ ਕੈਕਈ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨਾਕ ਕਟਾ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੋਂ ਹਟ ਗਈ ਹੈਂ।” ਵੋ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਰਾਣੀ, ਸੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਅਜੇ ਤਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਨਹੀਂ, ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਉਹ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਰਾਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗੀ। ਹਰ ਵਿਆਹਿਤ ਦਾ ਜੀਵਨ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰੇਗਾ।” ਹੁਣ, ਜਦੋਂ ਵੈਦੇਹੀ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਜੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ। ਰਾਘਵ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਜਾਵੇਗਾ, ਰਖਵਾਲੇ, ਲੋਕ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰ ਵੀ ਉਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਵੀ ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਗੇ। ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਸਿਰਫ ਦਰੱਖਤ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ, ਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਇਕੱਲੀ, ਲੋਕ-ਹਿਤ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ, ਰਾਜ ਕਰੇਂਗੀ। ਜਿਥੇ ਰਾਮ ਨਹੀਂ, ਓਥੇ ਰਾਜ ਨਹੀਂ; ਜਿਥੇ ਰਾਮ ਵੱਸਦਾ, ਓਹੀ ਜੰਗਲ ਹੀ ਰਾਜ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਉਹ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਜੋ ਪਿਤਾ ਨੇ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਤੱਕ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇਂ, ਪਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਚਲਣ ਨਹੀਂ ਬਦਲੇਗਾ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਸਤੇ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਅਣਯਾਯ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਮ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਅੱਜ, ਕੈਕਈ, ਤੂੰ ਦੇਖੇਂਗੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਜਾਨਵਰ, ਪੰਛੀ, ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਉਸ ਵੱਲ ਮੁੜ ਜਾਣਗੇ। ਹੁਣ, ਰਾਣੀ, ਆਪਣੀ ਵਧੀਆ ਗਹਿਣੇ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇ, ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਉਤਾਰ ਲੈ; ਪਰ ਵਸੀਠ ਨੇ ਮਨਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਨਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ। ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਵੱਸਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕੇਕਯਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ; ਪਰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਜੀ-ਸਵਾਰੀ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇਗੀ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਸਵਾਰੀਆਂ, ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲ ਭੇਜ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ, ਸੰਤ ਵਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਸੱਤੀਹਵਾਂ ਅਤੇ ਅਠੱਤੀਹਵਾਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।