ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਭ ਨੇ ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ; ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਰਾਮ ਦਾ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਉਵੇਂ ਅਸੰਭਵ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਉੱਤੇ ਦਾਗ ਪੈ ਜਾਣਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, “ਮਹਾਰਾਣੀ ਜੀ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਰਾਘਵ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਵੇਖਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ; ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਪਰ, ਜੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ।” ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਹਿਆ, “ਹੁਣ ਬਸ ਕਰੋ, ਰਾਮ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼; ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵੀ ਸੋਚੋ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚੋ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਦੁਖ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਤੂੰ ਇਹ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤ ਲਈ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਕਰਕਸ਼ ਲੱਗਦੀ ਹੋਵੇ। ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਾਭ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਜਿਹੜਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣਿਆ, ਉਹ ਕਰੂੜਤਾ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਤੋਂ ਹਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਰਾਜ, ਆਰਾਮ, ਤੇ ਧਨ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ; ਤੂੰ ਤੇ ਭਰਤ, ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਜ ਭੋਗੋ।” ਇਹ ਸਭ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਰਾਮ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਪਿਤਾ ਜੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਲ-ਫੁੱਲ ਖਾ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਾਥੀ ਜਾਂ ਸੈਨਾ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਉੱਤਮ ਹਾਥੀ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਰਸਸੀ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਵੀ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਖੇ, ਮੈਨੂੰ ਸੈਨਾ ਜਾਂ ਰਾਜ-ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਸਭ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ ਛਾਲ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਲਿਆ ਦਿਓ। ਮੈਨੂੰ ਫਾਵੜਾ ਤੇ ਟੋਕਰੀ ਵੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਹੈ।” ਇਸ ਉੱਤੇ, ਕੈਕਈ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਿਸ਼ੰਕ ਹੋ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਛਾਲ ਦੀਆਂ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਪਹਿਨ ਲਵੋ।” ਰਾਮ, ਜੋ ਪੁਰਸ਼ ਸਿੰਘ ਸੀ, ਨੇ ਉਹ ਪੋਸ਼ਾਕ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਾਜਸੀ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਜਟਾਧਾਰੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਲਏ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਰੰਗੀਨ ਕਪੜੇ ਛੱਡ ਕੇ ਜਟਾਧਾਰੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਹਿਨ ਲਈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਛਾਲ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਨੂੰ ਡਰ ਨਾਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਡਰੀ ਹੋਈ ਮਿਰਗੀ ਜਾਲ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ। ਜਨਕਾਂਦੀ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ, ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸੀ ਤੇ ਲਾਜ ਨਾਲ, ਕੈਕਈ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ਾ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਲੈ ਲਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਧਰਮ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਪਤੀ ਵਿਰਹੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, “ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛਾਲ ਦੀਆਂ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ ਕਿਵੇਂ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ?”—ਉਹ ਇਹ ਕੰਮ ਜਾਣਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮੂਰਝਾ ਜਾਂਦੀ। ਇੱਕ ਛਾਲ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਲਾਜ ਨਾਲ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਤਦ ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਨ ਸੀ, ਤੁਰੰਤ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਸੀਤਾ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਉੱਤੇ ਛਾਲ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀਆਂ, “ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਲੇਡੀ ਤਾਂ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਬਣੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਇਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਅਖੀਰ ਵਾਰੀ ਵੇਖ ਲਈਏ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਾਥ ਜੰਗਲ ਜਾ, ਪਰ ਇਹ ਭਾਗਵਤੀ ਲੇਡੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਸਾਡੀ ਬੇਨਤੀ ਮੰਨ, ਪੁੱਤਰ, ਸੀਤਾ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੇ; ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ, ਜੋ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਛਾਲ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਸੀਤਾ ਨੇ ਛਾਲ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਾ ਲਈ, ਰਾਜਪੁਰੋਹਿਤ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਆਦਰਨੀਯ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਲੈ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲੱਗਿਆ ਤੇ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਗਈ, ਦੁਸ਼ਟ ਚਿੱਤ ਵਾਲੀ ਕੈਕਈ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਬਣ ਗਈ; ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਠੱਗ ਲਿਆ, ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਈ। ਸੀਤਾ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਚਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਜੰਗਲ ਨਾ ਭੇਜ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ ਰਾਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗੀ। ਸਭ ਵਿਆਹੀਆਂ ਲਈ ਉਹਦੀ ਪਤਨੀ ਉਹਦਾ ਆਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਰਾਮ ਵੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਮੰਨ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰੇਗਾ।” ਹੁਣ, ਜਦ ਵੈਦੇਹੀ ਰਾਮ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤੁਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਉਥੇ ਹੀ ਚੱਲ ਪਵਾਂਗੇ, ਜੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡਣਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਜਿਥੇ ਵੀ ਰਾਮ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਹੀ ਜਾਣਗੇ; ਲੋਕ, ਰਾਜ, ਸ਼ਹਿਰ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੇਵਕ ਸਭ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੋਣਗੇ। ਭਰਤ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਵੀ ਛਾਲ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਗੇ। ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਿਰਫ ਰੁੱਖ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ, ਤੂੰ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ ਚਿੱਤ ਵਾਲੀ, ਲੋਕ-ਭਲਾਈ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ, ਇਕੱਲੀ ਰਾਜ ਕਰੇਗੀ। ਉਹ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਥੇ ਰਾਮ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਜਿਥੇ ਰਾਮ ਵੱਸੇਗਾ, ਓਹੀ ਜੰਗਲ ਰਾਜ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਰਤ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਨਾ ਦਿੱਤੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਨਾਹ ਤਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਅਸਮਾਨ ਤੱਕ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇਂ, ਪਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਬਦਲੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਅਨਿਆਇ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ।