ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਲੀਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਜੇ ਅਸਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੂਰਖਤਾ ਵਿੱਚ ਸਰਯੂ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਗੱਲ ਜਦੋਂ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਈ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਰਥ ਤੇ ਬਿਠਾ, ਜੀਵਨ ਭਰ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਾਸਤੇ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—"ਉਹ ਜਿੰਦਗੀ ਭਰ ਨਿਕਾਸਤ ਰਹੇ।" ਫਿਰ ਉਹ ਫਾਵੜਾ ਤੇ ਟੋਕਰੀ ਲੈ ਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਫਿਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੋਈ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਝ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਰਾਘਵ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੌਗੁਣ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ; ਉਹ ਲਈ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਇੰਨਾ ਹੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਉੱਤੇ ਦਾਗ ਪੈਣਾ। ਪਰ, ਰਾਣੀ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਘਵ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੌਗੁਣ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ; ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਿਕਾਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਮਪਥੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣਾ ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ। ਰਾਣੀ, ਹੁਣ ਰਾਮ ਦੀ ਕismet ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਬਸ ਕਰੋ; ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੁਖੀ ਤੇ ਥੱਕੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਤੂੰ ਇਹ ਬਚਨ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਕਰੜੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਹਿੱਤ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਚੰਗੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਹਟ ਗਈ ਹੈਂ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਰਾਜ, ਆਰਾਮ ਤੇ ਧਨ ਛੱਡ ਕੇ; ਤੂੰ ਤੇ ਭਰਤ, ਰਾਜ ਪਰ ਚਿਰ ਤੱਕ ਆਨੰਦ ਮਾਣੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਜਦ ਮੈਂ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਲ-ਫੂੱਲ ਖਾਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਸਾਥੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਨੇ ਵਧੀਆ ਹਾਥੀ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਫਿਰ ਰੱਸੀ ਦੀ ਲਗਾਮ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰੇ? ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਫੌਜ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਸਭ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਲਿਆ ਦਿਓ। ਫਾਵੜਾ ਤੇ ਟੋਕਰੀ ਵੀ ਲਿਆਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਕੈਕਈ, ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਿਰਲੱਜ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਲਿਆ ਕੇ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਇਹ ਪਹਿਨ ਲਵੋ।" ਰਾਮ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ, ਉਹ ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਵਨਵਾਸੀ ਦੀ ਵੈਸ਼-ਭੂਸ਼ਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ ਆਪਣੇ ਰੰਗੀਨ ਕਪੜੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਸਾਹਮਣੇ, ਵਨਵਾਸੀ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਵੱਲ ਡਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਹਰਨੀ ਜਾਲ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰ ਜਾਵੇ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਮੰਗਲਮਈ ਲਕੜੀ, ਨਿਗਾਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਲਾਜ ਨਾਲ, ਕੈਕਈ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ਾ-ਘਾਹ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਕਿਵੇਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ?" ਇਹ ਕਦੇ ਨਾ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਸੀਤਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮੁਰਝਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਛਾਲ ਦਾ ਵਸਤ੍ਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ, ਗਲ ਵਿਚ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਓਥੇ ਹੀ, ਅਣਜਾਣ ਤੇ ਲਾਜ ਨਾਲ ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਤਦ ਰਾਮ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ, ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਖੁਦ ਸੀਤਾ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਛਾਲ ਦਾ ਵਸਤ੍ਰ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਛਾਲ ਦਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਆਈਆਂ। ਉਹ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਦੀਆਂ ਹਨ, "ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਲਕੜੀ ਜੰਗਲ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ ਬਣੀ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ; ਸਾਨੂੰ ਇਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਾਥੀ ਬਣਾਕੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲੋ; ਇਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਲਕੜੀ ਵਨਵਾਸੀ ਵਰਗਾ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਜੀ ਸਕਦੀ। ਸਾਡੀ ਇਹ ਅਰਜ਼ੀ ਮੰਨ ਲਓ, ਪੁੱਤਰ: ਸੀਤਾ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦਿਓ; ਤੂੰ, ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈਂ, ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ।" ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਛਾਲ ਦਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਚਰੀਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ। ਜਦ ਸੀਤਾ ਨੇ ਛਾਲ ਦਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਲਿਆ, ਰਾਜਪੁਰੋਹਿਤ, ਹੰਝੂਆਂ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਗਈ, ਹੇ ਕੁਰਚਿੱਤ ਕੈਕਈ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ। ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਸੀਤਾ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਨਾ ਜਾਵੇ; ਸੀਤਾ ਇੱਥੇ ਰਾਮ ਵਾਸਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਬਖ਼ੂਬੀ ਨਿਭਾਏਗੀ।" "ਜਿਵੇਂ ਪਤੀ ਲਈ ਪਤਨੀ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਰਾਮ ਵੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਸਮਝ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ। ਹੁਣ, ਜੇ ਵੈਦੇਹੀ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਉਥੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲ ਪੈਵਾਂਗੇ, ਜੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡਣਾ ਪਵੇ। ਰਾਘਵ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਵੇਗਾ, ਰਾਖਵੇਂ, ਲੋਕ, ਰਾਜ, ਨਗਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਜਾਣਗੇ। ਭਰਤ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਵੀ ਛਾਲ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿਣਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਨਵਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਪੂਰਾ ਅਯੋਧਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।