ਅਸਮੰਜਾ, ਰਾਜਮਾਰਗ 'ਤੇ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਕਰਤੂਤ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਜਦ ਯਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਆਯੋਧਿਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੇਖੀ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਅਸਮੰਜਾ ਜਾਂ ਸਾਨੂੰ, ਦੋ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੋ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਡਰ ਰਹੇ ਹੋ?" ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਅਸਮੰਜਾ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਜੇ ਅਸਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸਰਯੂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮੁੜਖੀ ਉੱਤੇ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸਨੂੰ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਸੰਗਤੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਲਈ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ—ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, "ਜਿੰਦਗੀ ਭਰ ਨਿਕਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰਹੋ।" ਅਸਮੰਜਾ, ਫਾਵੜਾ ਤੇ ਟੋਕਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਹੋਵੇ। ਇੰਝ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗਿਆ, ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਿਰੋਧ ਆਇਆ? ਅਸੀਂ ਰਾਘਵ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ; ਉਸ ਲਈ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ 'ਤੇ ਦਾਗ ਪੈਣ ਵਾਂਗ, ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਪਰ, ਰਾਣੀ ਜੀ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਰਾਘਵ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਵੇਖਦੇ ਹੋ, ਅੱਜ ਸੱਚ ਬਿਆਨ ਕਰੋ; ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਿਕਾਸਤ ਮਿਲੇ। ਕਿਉਂਕਿ, ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਤਿਆਗਣਾ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਤੇਜਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ। ਰਾਣੀ ਜੀ, ਬਸ ਕਰੋ, ਰਾਮ ਦੀ ਭਾਗਿਆ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਕਰੋ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਜਨਤਾ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਥਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣ ਰਹੇ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਭਲੇ ਲਈ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਰੜੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਕਠੋਰ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ ਪਏ ਹੋ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਹਾਰ ਚੰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਰਾਜ, ਆਰਾਮ ਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਛੱਡ ਕੇ; ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਭਰਤ, ਰਾਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਜ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਭੋਗ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਹੁਣ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸਤਾਈਸਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਨਮ੍ਰਤਾ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਰਾਜਾ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਸੰਬੰਧ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜੰਗਲੀ ਭੋਜਨ ਤੇ ਰਹਿਣਾ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਾਥੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਰਸਸੀ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ ਕਿਸੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਲਾਭ?" "ਸੋ, ਧਰਮ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਨੂੰ ਫੌਜ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਮੈਂ ਸਭ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਲਿਆ ਦਿਓ।" "ਫਾਵੜਾ ਤੇ ਟੋਕਰਾ ਵੀ ਲਿਆ ਦਿਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਕੈਕੇਈ ਨੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਲਾਜ-ਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਪਹਿਨੋ।" ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਰਾਮ, ਕੈਕੇਈ ਤੋਂ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਪੜੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਤਪਸਵੀ ਦਾ ਭੇਸ ਪਹਿਨ ਲਿਆ। ਉਥੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਹਿਨ ਲਈ। ਸੀਤਾ, ਜੋ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਡਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿਰਣੀ ਜਾਲ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ, ਕੈਕੇਈ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ਾ-ਘਾਸ ਵਾਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ, ਨਜ਼ਰ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਘਬਰਾਈ ਤੇ ਲਜਜਤ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ; ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸਮਰਪਿਤ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਜੋ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਿਹਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਇਹ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਕਿਵੇਂ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ?"—ਇਹ ਗੱਲ ਜਾਣਨ ਵਿੱਚ ਅਣਜਾਣ, ਸੀਤਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਇੱਕ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗਰਦਨ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਤੇ ਉਥੇ ਖੜੀ ਰਹੀ, ਅਣਅਭਿਆਸ ਤੇ ਲਜਜਤ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ। ਫਿਰ, ਧਰਮ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਮ ਨੇ, ਤੁਰੰਤ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਆਪ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਵੇਖ, ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧੀਨ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਆਖਣ ਲੱਗੀਆਂ: "ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾ ਔਰਤ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬਣੀ।" "ਤੁਸੀਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ; ਸਾਡੀ ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਰਾਜਾ ਜੀ।" "ਜੰਗਲ ਜਾਓ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ; ਇਹ ਸੁਭਾਗੀ ਵਧੀਕਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਪਸਵੀ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ।" "ਸਾਡੀ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਮੰਨੋ, ਪੁੱਤਰ: ਸੀਤਾ, ਜੋ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਰਹੇ; ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ, ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਸੀ, ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ। ਜਦ ਸੀਤਾ ਨੇ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਲਿਆ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਤੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਗਈ ਹੋ, ਕੈਕੇਈ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ; ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਰਹੀ।" "ਸੀਤਾ, ਜਿਹੜੀ ਅਚਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਰਾਣੀ ਜੀ; ਸੀਤਾ, ਰਾਮ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਕਰਤਵ ਕਰੇਗੀ।" "ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਵਿਆਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਹੈ; ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਰਾਮ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ।