ਕਈਕਈ ਨੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਦਾਸਰਥ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, “ਰਾਮ ਦੇ ਚੋਲੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਵੱਡੇ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਭਰਤ ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ; ਤੇ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਫਿਰ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ।” ਪਰ ਜਦ ਕਈਕਈ ਨੇ ਰਾਮ (ਕਕੁਤਸਥ) ਬਾਰੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਡਰ ਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਰੁਕ ਗਈ। ਉਹ ਡਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ, ਮੁਹੁੰ ਸੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਾਸਰਥ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਕਈਕਈ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਭਰਤ ਉਹ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਚਾਹੇਗਾ ਜੋ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਸੁਖ-ਸਵੈਦੇ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਨਸ਼ਾ ਉੱਡ ਜਾਵੇ।” ਕਈਕਈ ਨੇ ਲਾਜ ਛੱਡ ਕੇ ਇਹ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤੇ, ਤਾਂ ਦਾਸਰਥ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕੌਲ-ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਰੱਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਅਯੋਗ ਔਰਤ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਇਹ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ?” ਦਾਸਰਥ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਈਕਈ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਈ ਤੇ ਦਾਸਰਥ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੇਰੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਗਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਅਸਮੰਜਾ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਕਾਲ ਦੇ।” “ਸ਼ਰਮ ਕਰ!”—ਇਹ ਨਿੰਦਾ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਾਸਰਥ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ; ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਈ, ਪਰ ਕਈਕਈ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮੰਤਰੀ ਸਿਧਾਰਥ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਆਦਰਯੋਗ ਸੀ, ਕਈਕਈ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲੱਗਾ, “ਅਸਮੰਜਾ, ਜਦ ਉਹ ਸੜਕ 'ਤੇ ਖੇਡਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਸਰਯੂ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਆਏ: ‘ਸਗਰ, ਜਾਂ ਅਸਮੰਜਾ ਨੂੰ ਚੁਣ, ਜਾਂ ਸਾਨੂੰ।’” ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਡਰ ਕਿਉਂ?” ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਉਹ ਸਾਡੀ ਬੇਸਮਝ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖੇਡਦਿਆਂ ਸਰਯੂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।” ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਈ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜਾ ਕੇ, ਜੀਵਨ-ਭਰ ਲਈ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ: “ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਜੀਵੇ, ਨਿਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਰਹੇ।” ਅਸਮੰਜਾ, ਫਾਵੜੀ ਤੇ ਟੋਕਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਭਟਕਣ ਲੱਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਾਪੀ ਹੋਵੇ। ਪਰ, ਧਰਮਕ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਗਿਆ ਨਹੀਂ। ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਰਾਘਵ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ; ਉਸ ਲਈ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਉਤਨਾ ਹੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ 'ਤੇ ਦਾਗ ਲੱਗਣਾ। ਪਰ, ਰਾਣੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਰਾਘਵ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਵੇਖਦੀ ਹੈਂ, ਅੱਜ ਸਚ-ਸਚ ਦੱਸ; ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣਾ ਇੰਦਰ ਦੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ। ਰਾਣੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ; ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਾ। ਸਿਧਾਰਥ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਾਸਰਥ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਤੇ ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਈਕਈ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, “ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਠੋਰ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ; ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ। ਤੂੰ ਕਠੋਰ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲ ਪਈ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਚਲਣ ਚੰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।” “ਅੱਜ ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਰਾਜ, ਆਰਾਮ, ਤੇ ਧਨ ਛੱਡ ਕੇ; ਤੂੰ ਤੇ ਭਰਤ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਰਾਜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਈਕਾਲ ਤੱਕ ਭੋਗ ਸਕਦੇ ਹੋ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਸਤਾਈਸਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਾਲ਼ਮੀਕੀ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਸਰਗਾ ਸਤਾਈਸ ਸੁਣੋ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਦਾਸਰਥ ਨੂੰ ਨਮ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਰਾਜਾ, ਜਦ ਮੈਂ ਸੁਖਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਦੇ ਭੋਜਨ 'ਤੇ ਜੀਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਮੈਂ ਸਭ ਮੋਹ-ਬੰਧਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।” “ਜੋ ਵਧੀਆ ਹਾਥੀ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, enclosure (ਘੇਰਾ) ਨੂੰ ਚਾਹੇ, ਉਸ ਲਈ ਰੱਸੀ ਦੀ ਬੰਧਣ ਕੀ ਲੋੜ, ਜਦ ਉਹ ਹਾਥੀ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ ਹੈ? ਤਾਂ, ਧਰਮ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਨੂੰ ਫੌਜ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਮੈਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਕੇਵਲ ਛਾਲੇ ਦੇ ਕਪੜੇ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿਓ।” “ਜਦ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚੱਲਾਂਗਾ, ਫਾਵੜੀ ਤੇ ਟੋਕਰਾ ਵੀ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਹੈ।” ਫਿਰ, ਕਈਕਈ ਨੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਾਜ-ਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਛਾਲੇ ਦੇ ਕਪੜੇ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਪਹਿਨ ਲਓ।” ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਕਈਕਈ ਤੋਂ ਛਾਲੇ ਦੇ ਕਪੜੇ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵਧੀਆ ਕਪੜੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਧੂ ਦਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਲਿਆ। ਉਥੇ ਲਖਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਵਧੀਆ ਕਪੜੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਧੂ ਦਾ ਚੋਲਾ ਪਹਿਨ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਸੀਤਾ, ਜੋ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਛਾਲੇ ਦੇ ਕਪੜੇ ਨੂੰ ਡਰ ਨਾਲ ਵੇਖੀ, ਜਿਵੇਂ ਡਰਾਈ ਹੋਈ ਹਿਰਣ ਜਾਲ ਨੂੰ ਵੇਖੇ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ, ਨੇ ਕਈਕਈ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ਾ-ਘਾਸ ਦਾ ਚੋਲਾ ਲਿਆ, ਨਜ਼ਰ ਝੁਕਾਈ ਹੋਈ, ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਲਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਆਂਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ; ਉਹ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, “ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਛਾਲੇ ਦੇ ਚੋਲੇ ਕਿਵੇਂ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ?”—ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾ ਜਾਣਦੀ ਹੋਈ, ਸੀਤਾ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਛਾਲੇ ਦਾ ਚੋਲਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਿਆ, ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ, ਤੇ ਉਥੇ, ਅਭਿਆਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤੇ ਲਾਜ ਨਾਲ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਰਾਮ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਰੰਤ ਸੀਤਾ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਖੁਦ ਉਸ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਉੱਤੇ ਛਾਲੇ ਦਾ ਚੋਲਾ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।