ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਘੜੀ ਆਈ, ਕੈਕਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਦਿਖਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਖਜ਼ਾਨਾ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਵੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਜੰਗਲ ਵੱਸੇ। ਉਹ ਆਸ ਕਰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਰਾਮ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਯਗ ਕਰੇਗਾ, ਦਾਨ ਦੇਵੇਗਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਰਹੇਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭਾਰਤ ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰੇ, ਪਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮਿਲਣ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕੈਕਈ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਡਰ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਗਲਾ ਰੁਕ ਗਿਆ। ਡਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਬੇਚੈਨ ਕੈਕਈ, ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ—ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉਹ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ ਜੋ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਸੁੱਖ-ਸੁਵਿਧਾ ਤੋਂ ਵੰਝਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿਚੋਂ ਨਸ਼ਾ ਚਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਕੈਕਈ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਬੇਲਾਜ਼ ਤੇ ਕਰੜੇ ਬੋਲ ਕਹੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀ ਵੱਡੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, “ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਭਾਰੀ ਜੋਖ ਨੂੰ ਢੋਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਹੁਣ ਕਿਉਂ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਬੇਲਾਜ਼ ਔਰਤ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਕੰਮ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਸੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕੈਕਈ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, “ਤੇਰੇ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਸਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਅਸਮੰਜ ਨੂੰ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤੂੰ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕਰ।” ਕੈਕਈ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਜ ਆਈ, ਪਰ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਾ ਆਈ। ਫਿਰ ਉਮਰਦراز ਮੰਤਰੀ ਸਿੱਧਾਰਥ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਮਾਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸਮੰਜ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਖੇਡਦਿਆਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਯੂ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਾ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, ‘ਸਾਨੂੰ ਜਾਂ ਅਸਮੰਜ ਨੂੰ ਚੁਣੋ।’ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ‘ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਦਾ ਡਰ ਹੈ?’ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ‘ਉਹ ਸਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਜੇ ਅਕਲ ਤੋਂ ਕੱਚੇ ਹਨ, ਖੇਡਦਿਆਂ ਸਰਯੂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।’” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ ਰਥ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਤੁਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜਿੰਦਗੀ ਭਰ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਖੁਦ ਖੁਰਪੀ ਤੇ ਟੋਕਰਾ ਲੈ ਕੇ ਪਹਾੜਾਂ-ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਗੁਨਹਗਾਰ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗਿਆ, ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਰਾਹ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ? ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਰਾਘਵ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ; ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ‘ਤੇ ਕਦੇ ਕਲੰਕ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ, ਐਸਾ ਹੀ ਰਾਮ ਹੈ। ਪਰ, ਰਾਣੀ, ਜੇਕਰ ਤੈਨੂੰ ਰਾਘਵ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਸਚ ਦੱਸ ਦੇ; ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਲਾਵਤਨੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰੇ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੀ ਜੋਤ ਵੀ ਮਿਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ। ਰਾਣੀ, ਹੁਣ ਰਾਮ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਖੇਡਣਾ ਬਸ ਕਰ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਵੀ ਰਾਖੀ ਕਰ। ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਥਕਿਆ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਤੂੰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਬਚਨ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਹਨ, ਸੁਣਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਰੜੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਹਿੱਤ ਦੀ ਵੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਕਰੂੜ ਰਾਹ ਪਕੜ ਲਿਆ ਹੈ ਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।” “ਅੱਜ ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਰਾਜ, ਆਰਾਮ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਛੱਡ ਕੇ। ਤੂੰ ਤੇ ਭਾਰਤ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।” ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਮਾਮਲਾ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮਹਾਰਾਜ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇੰਦਰਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾਵਾਂਗਾ, ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਾਥੀ ਜਾਂ ਲਸ਼ਕਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਨੇ ਵਧੀਆ ਹਾਥੀ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਰੱਸੀ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮ ਦੇ ਮਹਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਲਸ਼ਕਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇ ਦਿਓ।” “ਜਦ ਮੈਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਖੁਰਪੀ ਤੇ ਟੋਕਰਾ ਵੀ ਲਿਆ ਦਿਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਹੈ।” ਇਸ ‘ਤੇ ਕੈਕਈ, ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੇਲਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਇਹ ਪਹਿਨ ਲਓ।” ਉਹ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਰਘੁਕੁਲ ਰਾਮ, ਕੈਕਈ ਤੋਂ ਉਹ ਵਸਤ੍ਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਸੋਹਣਾ ਰਾਜਸੀ ਲਿਬਾਸ ਉਤਾਰ ਕੇ ਤਪੱਸਵੀ ਦਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ ਲੱਖਣ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਸਾਹਮਣੇ ਤਪੱਸਵੀ ਦਾ ਲਿਬਾਸ ਪਹਿਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਡਰ ਨਾਲ ਤੱਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਡਰੀ ਹੋਈ ਹਰਣੀ ਜਾਲ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੋਵੇ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ-ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਸੋਭਾ ਸੀ, ਕੈਕਈ ਤੋਂ ਉਹ ਕੁਸ਼ਾ-ਘਾਸ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਨਿਮੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਡਰੀ ਤੇ ਲੱਜ਼ਤ ਹੋਈ, ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਜੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪਤੀ-ਵਰਤ ਧਰਮ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, “ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਇਹ ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਕਿਵੇਂ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ?”—ਇਹ ਸਮਝ ਨ ਆਉਣ ਕਰਕੇ, ਸੀਤਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ।