ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਰਮ ਤੇ ਕੜ੍ਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ੇਪਤ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਰਾਣੀ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਘਬਰਾਹਟ ਆਈ, ਨਾ ਉਸ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ। ਇਕ੍ਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਸੂ ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਆਹਾਂ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਚੜੀਏ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸੈਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰ। ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਬੋਲਚਾਲ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜਾਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਵਪਾਰੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਸੰਗੀ, ਫੌਜ ਨੂੰ ਸਜਾ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਭੇਜ। ਜੋ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਹਾਰ ਦੇ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ। ਸ਼ਸਤ੍ਰ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ, ਰਥ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਵੀ ਕਕੁਤ੍ਸਥ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਵਣ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਿਰਨ ਤੇ ਹਾਥੀ ਮਾਰ ਕੇ, ਜੰਗਲੀ ਸ਼ਹਿਦ ਪੀ ਕੇ, ਨਦੀਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜੋ ਵੀ ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਧਨ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭੇਜ। ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯਜ, ਦਾਨ ਦੇ, ਸਾਧੂਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹੇ। ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭਰਤ ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰੇ, ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਪੂਰੇ ਹੋਣ।” ਕੈਕੇਈ ਜਦੋਂ ਕਕੁਤ੍ਸਥ ਵਾਰੇ ਇਉਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਡਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਡਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਮੁੱਝੀ ਹੋਈ ਕੈਕੇਈ, ਰਾਜਾ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਭਰਤ ਉਹ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਚਾਹੇਗਾ ਜੋ ਧਨ-ਰਹਿਤ, ਖਾਲੀ ਤੇ ਸੁਖ-ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿਚੋਂ ਰੂਹ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ।” ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਇਹ ਕੜ੍ਹੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ, ਤਾਂ ਦਸ਼ਰਥ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ-ਪੱਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, “ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਉਂ ਕਿਉਂ ਵੜਦੀ ਹੈਂ, ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਭਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ? ਅਯੋਗ ਰਾਣੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?” ਇਹ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ, “ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਅਸਮੰਜ ਨੂੰ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਜਾਵੇ।” ਇਸ ਉੱਤਰ ਤੇ, “ਸ਼ਰਮ ਕਰ!” ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ; ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤਰੀ, ਸਿਧਾਰਥ, ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ, “ਅਸਮੰਜ, ਰਸਤੇ ਤੇ ਖੇਡਦਿਆਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਸਰਯੂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਇਸ ਵਿਅਕਤੀਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ, ‘ਅਸਮੰਜ ਜਾਂ ਅਸੀਂ, ਚੁਣੋ।’” ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਡਰ ਕਿਉਂ?” ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਉਹ ਸਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਅਜੇ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ, ਖੇਡਦਿਆਂ ਸਰਯੂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।” ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੋਸ਼ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਸੰਗੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਰਥ ਤੇ ਬਠਾ ਕੇ, ਉਮੀਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੀਵਨ ਭਰ ਲਈ ਨਿਕਾਲਿਆ। ਉਹ ਫਾਵੜਾ ਤੇ ਟੋਕਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ, ਦਿਸ਼ਾ-ਦਿਸ਼ਾ ਘੁੰਮਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਾਪੀ ਹੋਵੇ। ਸਗਰ ਨੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਿਕਾਲਿਆ, ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ ਕੀ ਪਾਪ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਰਾਘਵ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ; ਉਸ ਲਈ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਇਉਂ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਉੱਤੇ ਦਾਗ। ਪਰ, ਰਾਣੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਰਾਘਵ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਵੇਖਦੀ ਹੈਂ, ਸੱਚ ਸਚ ਬੋਲ; ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਿਕਾਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਧਰਮ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣਾ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਚਮਕ ਵੀ ਖਤਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਧਰਮ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ। ਹੁਣ, ਰਾਣੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਕismet ਨੂੰ ਤੂੰ ਖਤਮ ਨਾ ਕਰ; ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ। ਸਿਧਾਰਥ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ, “ਤੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਤੇਰੇ ਹੀ ਭਲੇ ਲਈ ਹਨ, ਸੁਣਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕਠੋਰ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ; ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ। ਤੂੰ ਬੁਰੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲ ਪਈ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਆਚਰਨ ਚੰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।” “ਅੱਜ ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਰਾਜ, ਆਰਾਮ ਤੇ ਧਨ ਛੱਡ ਕੇ; ਤੂੰ ਤੇ ਭਰਤ, ਰਾਜ ਦੀ ਜਿੰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਤਨੀ ਮੌਜ ਕਰ ਲਓ।” ਇਸ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਨਮਰਤਾ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਮਹਾਰਾਜ, ਜਦ ਮੈਂ ਸੁਖ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਦੇ ਖਾਣੇ ਤੇ ਰਹਿਣਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਸਾਥੀ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ, ਜਦ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਮੋਹ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ?” “ਜੋ ਵਧੀਆ ਹਾਥੀ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, enclosure ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਰੱਸੀ ਦਾ ਬੰਧਨ ਕੀ ਮਾਇਨੇ, ਜਦ ਉਹ ਹਾਥੀ ਹੀ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ?