ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣੇ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਬੇਰ ਵਾਂਗ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ, ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ, ਭਟਕਾਵੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਝੂਠੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਫੜ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਉਹ ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਲੋਕ-ਉਕਤਿ ਬਿਲਕੁਲ ਸੱਚੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਸ਼ ਆਪਣੇ ਪਿਉਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਰ; ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ—ਤੇਰੇ ਪਤੀ—ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ। ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣ। ਪਾਪੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਕਸਾਹਟ 'ਚ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ, ਅਧਰਮ ਵੱਲ ਨਾ ਧੱਕ। ਤੇਰਾ ਪਤੀ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਝੂਠਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਹੇ ਰਾਣੀ। ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਦਾਨੀ, ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਧਰਮ-ਰਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਨ ਦੇ। ਹੇ ਰਾਣੀ, ਜੇ ਰਾਮ ਰਾਜ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਦੋਸ਼ ਆਵੇਗਾ। ਰਘੁਕੁਲਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ, ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ-ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਮਹਾਨ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਰਘੁਕੁਲਵੰਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਹਿਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਰਮ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿਚ ਫੇਰ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਝੰਝੋੜਿਆ। ਪਰ ਰਾਣੀ ਨਾ ਤਾ ਘਬਰਾਈ, ਨਾ ਹੀ ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਪਰਿਵਰਤਨ ਆਇਆ। ਹੁਣ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਛੱਤੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਆਏ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਜੂ ਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਆਹਾਂ ਭਰਦਿਆਂ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਥਵਾਹਕ, ਫੌਜ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਚਾਰੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਲਦੀ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕਿ ਉਹ ਰਾਘਵ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲੇ।" "ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਚੰਗੀਆਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਤੇ ਧਨਵਾਨ ਵਪਾਰੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਵਿਧੀਬੱਧ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਸੋਭਾਯਮਾਨ ਕਰਨ।" "ਜਿਹੜੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰੱਖੋ।" "ਰਾਜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਥਿਆਰ, ਨਗਰਵਾਸੀ, ਰਥ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣ।" "ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹਿਰਣ ਤੇ ਹਾਥੀ ਮਾਰੇਗਾ, ਜੰਗਲੀ ਸ਼ਹਦ ਪੀਏਗਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰਿਆ ਵੇਖੇਗਾ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।" "ਜੋ ਵੀ ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਖਜਾਨਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਵੇ ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸੇ।" "ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਯੱਗ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵੇਗਾ।" "ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਭਰਤ ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ; ਤੇ ਇਨਾਮਦਾਰ ਰਾਮ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ।" ਜਦੋਂ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਕਕੁਤਸਥ ਬਾਰੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਡਰ ਗਈ; ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਰੁਕ ਗਈ। ਕੈਕੇਈ ਘਬਰਾਈ ਤੇ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਉਡਾਸੀ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਮੁੜੀ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, "ਭਰਤ ਨੂੰ ਉਹ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ ਜੋ ਧਨ-ਹੀਣ, ਸੁੱਖ-ਹੀਣ ਤੇ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤਾਂ ਉਸ ਸ਼ਰਾਬ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਾ ਹੀ ਨਾ ਰਹੇ।" ਜਦੋਂ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਇਹ ਤਿੱਖੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ, ਤਦ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀਆਂ ਸਨ, ਉਸਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਭਾਰੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਹੇਠ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਕਿਉਂ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਅਯੋਗ ਰਾਣੀ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?" ਇਹ ਗੁੱਸੇ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ ਕੈਕੇਈ, ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਆ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਤੇਰੇ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਸਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਅਸਮੰਜ ਨੂੰ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਜਾਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਵੇ!' ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ; ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਈ, ਪਰ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਇਕ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਮੰਤਰੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸਿਧਾਰਥ ਸੀ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਾਣਯੋਗ ਸੀ, ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਅਸਮੰਜ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਖੇਡਦਾ ਸੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਸਰਯੂ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਬੁਰਾਈ 'ਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।" "ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਨਗਰਵਾਸੀ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਕੁਲ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ, ਜਾਂ ਅਸਮੰਜ ਨੂੰ ਚੁਣ ਜਾਂ ਸਾਨੂੰ।'" "ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਡਰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਦਾ ਹੈ?' ਤਾਂ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਦ ਉਹ ਖੇਡਦਾ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਮਨ-ਹੀਣ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੂਰਖਤਾ ਨਾਲ ਸਰਯੂ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।'" "ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।" "ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਰਥ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਜਿੰਦਗੀ ਭਰ ਲਈ ਜੰਗਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਨੇ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ, 'ਜਿੰਦਗੀ ਭਰ ਵਨਵਾਸ ਵਿੱਚ ਰਹੇ।'" "ਫਿਰ ਉਹ ਫਾਵੜਾ ਤੇ ਟੋਕਰੀ ਲੈ ਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਭਟਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਾਪੀ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ?" "ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਰਾਘਵ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ; ਉਸਦੇ ਲਈ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਇੰਨਾ ਹੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਚੰਦ 'ਤੇ ਦਾਗ ਪੈ ਜਾਣਾ।" "ਪਰ, ਹੇ ਰਾਣੀ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਅੱਜ ਰਾਘਵ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ; ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਨਵਾਸ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।