ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਣੀ ਕੈਕਈ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ‘ਚ ਆਖਿਆ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਾਸਤੇ ਭੇਜਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ‘ਤੇ ਅਡਿੱਠਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਕਲ੍ਹ੍ਹ ਨਾਲ ਅੰਬ ਦਾ ਰੁੱਖ ਕੱਟ ਕੇ ਨੀਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰੇਗਾ? ਭਾਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਵੀ ਸਿੰਜਿਆ ਜਾਵੇ, ਨੀਮ ਮਿੱਠੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਕਈ ਦਾ ਕੁਲ ਵੀ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ‘ਚ ਕਦੇ ਵੀ ਨੀਮ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਦ ਨਹੀਂ ਵਗਦਾ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਕੈਕਈ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਫਿਤਰਤ ਮਾੜੀ ਸੀ। ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਵਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕੈਕਈ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਵੀ ਬੋਲੀ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਮਿਲ ਗਈ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੰਭਾ ਦੇ ਸਿਆਣੇ ਸਿਰਹਾਨੇ ਉੱਤੇ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਈ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਹੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਕੈਕਈ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ‘ਚ ਆ ਕੇ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੱਸ ਕਿਉਂ ਰਹੇ ਹੋ?” ਰਾਜਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਏ ਰਾਣੀ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਸਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ—ਇਸ ‘ਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।” ਪਰ ਕੈਕਈ ਦੀ ਮਾਂ ਫਿਰ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, “ਤੁਸੀਂ ਜੀਉ ਜਾਂ ਮਰੋ, ਮੈਨੂੰ ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲੋ, ਸੱਚ ਦੱਸੋ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੀ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ, ਕੇਕਯ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਵਰ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ, ਭਾਵੇਂ ਮੌਤ ਜਾਂ ਨਾਸ ਵੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਇਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਮੰਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ, ਭਟਕ ਕੇ, ਝੂਠੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ। ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਧੀਆਂ ਮਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ। ਤੂੰ ਐਸਾ ਨਾ ਕਰ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣ।” ਉਹ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, “ਪਾਪੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਕਸਾਹਟ ‘ਚ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ—ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ—ਅਧਰਮ ਵਲ ਨਾ ਧੱਕ। ਤੇਰਾ ਪਤੀ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਕਦੇ ਝੂਠਾ ਵਾਅਦਾ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਵੇਗਾ। ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਦਾਨੀ, ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਨਿੰਦਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਰਾਘਵ ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਹਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਸ ਮਹਾਨ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਕਦੇ ਨਰਮ ਤੇ ਕਦੇ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਫਿਰ ਉਤੇਜਿਤ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਰਾਣੀ ਨਾ ਤਾਂ ਡੋਲਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਘਬਰਾਈ, ਨਾ ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਰੰਗ ਬਦਲਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਹੀ ਦਸ਼ਰਥ, ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਦੁਖੀ, ਫਿਰ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਹੰਝੂਆਂ ਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਆਹਾਂ ਨਾਲ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਸਾਰਥੀ, ਫੌਜ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤਿਆਰ ਕਰ, ਜੋ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਵੇ, ਚਾਰੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਰਾਘਵ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਵੇ। ਸੁੰਦਰ ਸਤਰੀਆਂ, ਚੁਸਤ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਤੇ ਅਮੀਰ ਵਪਾਰੀ ਵੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸਜਾਵਣ। ਜਿਹੜੇ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਨਾਮ ਦੇ ਕੇ ਰੱਖੋ। ਮੁੱਖ ਹਥਿਆਰ, ਨਗਰ ਵਾਸੀ, ਰਥ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਵੀ ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣ।” “ਹੀਰਣ ਤੇ ਹਾਥੀ ਮਾਰਦੇ, ਜੰਗਲੀ ਮਧੁ ਪੀਂਦੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰਿਆ ਵੇਖਦੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ। ਮੇਰਾ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਵੇ ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ। ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ‘ਚ ਯੱਗ ਕਰਕੇ, ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਊ। ਭਾਰਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰੇ, ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਪਨੇ ਫਿਰ ਪੂਰੇ ਹੋਣ।” ਜਦ ਕੈਕਈ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ; ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਰੁੰਝ ਗਈ। ਉਹ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਸੁੱਕੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉਹ ਰਾਜ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ, ਜੋ ਸੁੱਖ-ਸਮਪਤੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਨਸ਼ਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ।” ਜਦ ਕੈਕਈ ਨੇ ਇਹ ਤਿੱਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤਣਾਵ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਅਯੋਗ, ਜਦ ਇਹ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?” ਇਹ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੈਕਈ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਤੇਰੇ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ, ਸਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਅਸਮੰਜ ਨੂੰ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਇਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਚਲਾ ਜਾਵੇ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ਰਮ ਆਈ, ਪਰ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਛੱਤੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਭ ਵਾਰਤਾਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ।