ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਕਈਕਈ ਨੂੰ ਆਲਿੰਗਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਅਚੰਭਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਧਰਤੀ ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ ਫਟ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਜਦ ਕੋਈ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਆਚਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ, ਅੱਗ ਵਰਗੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਸ਼ਾਪ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਨਵਾਸ ਭੇਜਣ 'ਤੇ ਅੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਸਵਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਮੈੰਗੋ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਕਲ੍ਹਾਰੀ ਨਾਲ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੌਣ ਨੀਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾਲੇਗਾ? ਚਾਹੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਸਿੰਜਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਕਿ ਨੀਮ ਤੋਂ ਸ਼ਹਦ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ। ਸਾਨੂੰ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮਾੜੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਨੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਵਰਤਾਨਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਵਰਤਾਨੇ ਨਾਲ, ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜੰਭਾ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਵਿਛਾਈ ਹੋਈ ਖੱਟ 'ਤੇ ਲੇਟੇ ਹੋਏ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਈ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੱਸਿਆ। ਉਥੇ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਹੱਸ ਰਹੇ ਹੋ?" ਰਾਜਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਰਾਣੀ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਾਸੇ ਦਾ ਕਾਰਣ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਮੁੜ ਕੇਕਈ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਜਿਉਂ ਜਾਂ ਮਰੋ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲੋ, ਦੱਸੋ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਕੇਕਈ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਵਰਤਾਨਾ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਫਿਰ, ਵਰਤਾਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਗੱਲ ਨਾ ਦੱਸੋ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਚਾਹੇ ਇਸ ਨਾਲ ਮੌਤ ਆਵੇ ਜਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਵੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੁਬੇਰ ਵਾਂਗ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ, ਮੰਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ, ਭਟਕਾਵੇ ਵਿੱਚ, ਝੂਠੀ ਜ਼ਿੱਦ ਪਕੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹੇ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ। ਇਥੇ, ਇੱਕ ਆਮ ਕਹਾਵਤ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ: "ਮਰਦ ਆਪਣੇ ਪਿਤਿਆਂ ਦੀ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਰੋ; ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੋ। ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣੋ। ਪਾਪੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਕਤਾਹਟ 'ਤੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ—ਜੋ ਰਾਜਾ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ—ਅਧਰਮ ਵੱਲ ਨਾ ਲੈ ਜਾਓ। ਤੇਰਾ ਪਤੀ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਕਮਲ-ਨੈਣ ਵਾਲਾ, ਝੂਠੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਏਗਾ, ਹੇ ਰਾਣੀ। ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਦਿਆਲੂ, ਨਿਪੁੰਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਣੀ, ਜੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਨਵਾਸ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਨਿੰਦਾ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਰਾਘਵ ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਨਰਮ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕਈਕਈ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਝੰਝੋੜਿਆ। ਪਰ ਰਾਣੀ ਨਾ ਤਾਂ ਘਬਰਾਈ, ਨਾ ਹੀ ਉਦੇਖੀ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਦਾ ਰੰਗ ਬਦਲਿਆ। ਹੁਣ, ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਛਤੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਝੂ ਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਆਹਾਂ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਰਥਵਾਨ, ਫੌਜ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਜਲਦੀ ਤਿਆਰ ਕਰ, ਤਾਂ ਕਿ ਰਾਘਵ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾ ਸਕੇ। ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਤੇ ਧਨਵਾਨ ਵਪਾਰੀ, ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸਜਾਏ। ਜੋ ਉਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਾਣਦਾ ਹੈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਇਥੇ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੋ। ਮੁੱਖ ਹਥਿਆਰ, ਨਗਰ-ਵਾਸੀਆਂ, ਰਥਾਂ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਵਣ। ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਮਾਰ ਕੇ, ਜੰਗਲੀ ਸ਼ਹਦ ਪੀ ਕੇ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜ ਦੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਜੋ ਵੀ ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਵਣ, ਜਦ ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰੇਗਾ। ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵੇਗਾ। ਮਹਾਬਲੀ ਭਰਤ ਅਯੋਧਿਆ ਦੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲੇਗਾ; ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮੁੜ ਪੂਰੀ ਹੋਣ। ਜਦ ਕਈਕਈ ਨੇ ਕਕੁਤਸਥ ਬਾਰੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗਾ; ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਰੁਕ ਗਈ। ਉਦਾਸ ਤੇ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਸੁੱਕੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਕਈਕਈ ਨੇ ਰਾਜਾ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ। "ਭਰਤ ਉਹ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਚਾਹੇਗਾ, ਜੋ ਧਨ ਰਹਿਤ, ਖਾਲੀ ਤੇ ਕੋਈ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਰੂਹ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ।" ਜਦ ਕਈਕਈ ਨੇ, ਲਜਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚੌੜੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। "ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵਜਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਭਾਰੀ ਕੰਮ ਢੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ? ਅਯੋਗ ਰਾਣੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਇਹ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ?" ਇਹ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਧੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਕਈਕਈ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਸਮੰਜਾ, ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਇਥੋਂ ਜਾਵੇ।