ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਵਨਗਮਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਸਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਜਿਵੇਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਉਮਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਵੀ ਇੱਛਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਹੱਕ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ। ਚਲੋ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਰਾਜ ਕਰ ਲਵੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਜਾਣਗੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਚੱਲ ਪੈਣਗੇ।" ਸਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਕੋਈ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵੱਸੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਤੂੰ ਐਸਾ ਅਧਰਮ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪੈਣਗੇ, ਉਹ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਰਾਣੀ, ਤੈਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਇੰਨੀ ਨਿੰਦਾ ਯੋਗ ਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੈਂ?" ਉਹ ਅੱਗੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੁਰੰਤ ਖੁੱਲੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਜਦ ਕਿਸੇ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਤੇਰੀ ਵਰਗੀ ਹੋਵੇ। ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਨਵਾਸ ਭੇਜਣ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਤੇ ਅਡਿੱਠਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਸਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਕੌਣ ਆਮ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਨੀਮ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ? ਚਾਹੇ ਉਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੇ, ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਤੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨੀਮ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਦ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਸੁਭਾਅ ਮਾੜੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਕਿਸੇ ਉਤਮ ਦਾਤਾ ਨੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਵਰ ਨਾਲ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਸਨ।" ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਉਹ ਜ੍ਰਿੰਭਾ ਦੇ ਸੈਜ ਉੱਤੇ ਵਿਹੜੇ ਪਏ ਸਨ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਈ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਤੇ ਹੰਸਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਥੇ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੀ, ‘ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੱਸਦੇ ਕਿਉਂ ਹੋ?’ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ‘ਰਾਣੀ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ – ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਨਹੀਂ।’ ਫਿਰ ਭੀ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, ‘ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਚਾਹੇ ਤੁਸੀਂ ਜੀਉ ਜਾਂ ਮਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲੋ।’ ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਲਈ ਸੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਵਰ ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਵਰ ਦੇ ਦਾਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸੋ, ਚਾਹੇ ਮੌਤ ਜਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ।’ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਕੁਬੇਰ ਵਾਂਗ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ। ਸਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ ਪਈ ਹੈਂ, ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਝੂਠਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਧੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੇ।" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਸਰਾ ਬਣ। ਪਾਪੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਅਧਰਮ ਵੱਲ ਨਾ ਧੱਕ। ਤੇਰਾ ਪਤੀ, ਨਿਰਪਾਪ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਕਦੇ ਵੀ ਝੂਠਾ ਵਚਨ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਏਗਾ।" ਸਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਦਾਨੀ, ਯੋਗਯ, ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਰਾਜ ਤਿਲਕ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਾਣੀ, ਜੇ ਰਾਮ ਵਨ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੈਥੋਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਨਿੰਦਾ ਫੈਲ ਜਾਏਗੀ। ਰਾਘਵ ਹੀ ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਦੋਵੇਂ ਬੋਲ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਝੰਝੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਰਾਣੀ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਜਾਂ ਪਛਤਾਵਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਉਸਦੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਵ ਆਇਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਵਨਗਮਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਪਸਰੇ ਪਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਆਹਾਂ ਭਰਦਿਆਂ ਸਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਥੀ, ਫੌਜ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਚਾਰਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤਿਆਰ ਕਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਰਾਘਵ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾ ਸਕੇ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਬੁਲਾਰੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਜੀਊਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਵਪਾਰੀ ਜੋ ਧਨ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਸੁਸਜਜਤ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸਜਾਵਣ। ਜਿਹੜੇ ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਹਾਰ ਦੇ ਕੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰੱਖੋ।" “ਮੁੱਖ ਹਥਿਆਰ, ਨਗਰ ਵਾਸੀ, ਰਥ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸ਼ਿਕਾਰੀ – ਇਹ ਸਭ ਕਕੁਤਥ (ਰਾਮ) ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਣ। ਉਹ ਹਿਰਨ ਤੇ ਹਾਥੀ ਸ਼ਿਕਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਜੰਗਲੀ ਸ਼ਹਿਦ ਪੀਂਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰਿਆ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜਿੰਨਾ ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਵੇ, ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ।" “ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਯਜਨ ਕਰਦੇ, ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਊਂਦਾ ਰਹੇ। ਭਰਤ, ਜੋ ਬਲਵਾਨ ਹੈ, ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰੇ, ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਪਨੇ ਫਿਰ ਪੂਰੇ ਹੋਣ।" ਜਦ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਕਕੁਤਥ (ਰਾਮ) ਬਾਰੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਡਰ ਛਾ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਤੇ ਗਲਾ ਰੁਕ ਗਿਆ। ਡਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਸੁੱਕੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਕੈਕੇਈ ਮੁੜ ਰਾਜਾ ਵਲ ਮੁੜੀ ਤੇ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ, ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਤਣਾਅ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਨਿਰਣਾ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ – ਰਾਮ ਦੇ ਵਨਵਾਸ ਤੇ ਭਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਤਿਲਕ ਦਾ।