ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਰਾਮਾਯਣਮ੍

ਦਿਲਚਸਪ ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਰਲੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਨੂੰ ਚੁਣਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਯਜ, ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਧੀਕ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਤ ਮਨਜ਼ਿਲ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਵੇਗਾ। ਉਸ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਣਗਣ ਹੋਵੇਗੀ; ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖੁਦ, ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ, ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਵੇ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦਸ਼ਰਥ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਥਵਾਹਕ ਦੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਭਾ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ। ਦਸ਼ਰਥ ਉਸ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਰੋਮਪਾਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲਪਕਦਾ ਹੈ; ਦਸ਼ਰਥ ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਰੋਮਪਾਦ, ਦਸ਼ਰਥ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ, ਜੋ ਉਥੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਤ-ਅੱਠ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਦਸ਼ਰਥ ਰੋਮਪਾਦ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸ਼ਾਂਤਾ, ਤੇਰੀ ਧੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸਮੇਤ ਇੱਥੇ ਹੈ।" "ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਭੇਜ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਜ ਹੋਣਾ ਹੈ।" ਰਾਜਾ ਰੋਮਪਾਦ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਜਾ।" ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ।" ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਪਤਨੀ-ਪਤੀ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਕੇ, ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਸ਼ਰਥ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਰੋਮਪਾਦ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਦਸ਼ਰਥ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਦੂਤ ਭੇਜਦਾ ਹੈ, "ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਵੇ।" ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਿਤ, ਛਿੜਕਿਆ ਅਤੇ ਸਾਫ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਨਾਗਰਿਕ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਸੁੰਦਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿੰਗ-ਬਜਿਆਂ ਅਤੇ ਡੋਲ-ਨਗਾੜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ 'ਚ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਨਾਗਰਿਕ, ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਰਾਜਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਥੇ ਲਿਆਉਣ 'ਤੇ, ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਹਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖਮਈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸਮੇਤ, ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਣੀ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੀ ਬਾਰਵੀ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੋ। ਕਈ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਮਨੋਹਰ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਵਸੰਤ ਆ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਯਜ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ, ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਯਜ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ," ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਤਿਆਰੀ ਕਰਵਾਓ, ਅਤੇ ਘੋੜਾ ਛੱਡੋ।" "ਯਜ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਬਣਾਓ।" ਫਿਰ, ਰਾਜਾ, ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਜਲਦੀ ਜਾ ਕੇ, ਸੁਯਜ्ञ, ਵਾਮਦੇਵ, ਜਾਬਾਲੀ, ਕਾਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਕੁਟੰਬ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਤੇ ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ।" ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਫਿਰ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਰਮ ਅਤੇ ਧਰਮਕ ਬਚਨ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।" "ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਮੈਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਹੈ।" "ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, "ਚੰਗਾ ਕਿਹਾ!" ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਨੂੰ ਸਿਰਮੌਰ ਮੰਨ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। "ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਚਾਰ ਅਣਗਣ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਤੇਰਾ ਧਰਮਕ ਮਨੋਰਥ ਉਠਿਆ ਹੈ।" ਰਾਜਾ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਨਾਲ, ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਆਖਦਾ ਹੈ: "ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਯਜ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਜਲਦੀ ਕਰਵਾਓ; ਘੋੜਾ, ਯੋਗ ਨਿਗਰਾਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਨਾਲ, ਛੱਡਿਆ ਜਾਵੇ।" "ਯਜ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸਰਯੂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਬਣਾਓ; ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਰਿਵਾਜ਼ੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਵਾਓ।" "ਇਹ ਯਜ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਉੱਤਮ ਯਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।" ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਧਰਮ, ਆਦਰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਮਨੋਰਥ ਨਾਲ, ਯਜ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਧੀਕ ਤੇ ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਯਜ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ।