ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨਾਲ, ਕਹਿਆ, “ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪਿਤਾ, ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਅਟੱਲ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਸਮਾਨ ਦੀ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਝੂਠੇ ਵਚਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਕੁਝ ਵੀ ਚੁਣਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਸੱਚ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਹੋਵੇ।” ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ, ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਵਣ-ਵਸੰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੇ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੁੱਖ ਤੇ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਬੈਠੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਹਿਲੇ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦਰਦਨਾਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਰਾਣੀਆਂ ਰੋ ਪਈਆਂ, ਸਿਵਾਏ ਕੈਕਈ ਦੇ। ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਵੀ ਰੋ ਪਿਆ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਲਾਪ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਹੁਣ, ਸੁਣੋ ਪੈਂਤੀਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ। ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਝਟਕਿਆ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਹੰਝੂ ਭਰੇ ਸਾਹ ਲਏ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਮुठੀ ਵਿੱਚ ਮਲਿਆ ਤੇ ਦੰਦ ਪੀਸਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਗੁਆ ਬੈਠਾ। ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਰਥੀ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ, ਤੀਖੇ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਕੈਕਈ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਝੰਝੋੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਬਚਨ ਵਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਸਖਤ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੈਕਈ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਛੀਦ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਜਿਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਚਲਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਚਲ। ਹੇ ਰਾਣੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤੀ-ਘਾਤੀ ਤੇ ਵੰਸ਼-ਨਾਸਕ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਅਜੈ ਹੈ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਅਚਲ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨ ਨਾ ਕਰੋ, ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਉਪਕਾਰਕ ਹੈ; ਨਾਰੀ ਲਈ ਪਤੀ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲੱਖ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਤਲਬੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਉਮਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਛਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋ ਕਿ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਹੱਕ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਕਰ ਦਿਉ। ਚਲੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਰਾਜ ਕਰ ਲਵੇ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰੇ; ਪਰ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਜਾਣਗੇ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਚੱਲ ਪਵਾਂਗੇ। ਕੋਈ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇਰਾ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਵੱਸੇ; ਅੱਜ ਤੂੰ ਐਸਾ ਅਧਰਮ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉਹੀ ਰਸਤਾ ਚੁਣਾਂਗੇ ਜੋ ਰਾਮ ਚੁਣਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਵਲੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਰਾਣੀ, ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਕੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਐਸਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੈਂ? ਇਹ ਵੀ ਅਚੰਭਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਫਟ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ਕਿਸੇ ਐਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਜਿਸਦੇ ਕਰਮ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਜਲਦੇ ਸ਼ਾਪ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਨਵਾਸ ਭੇਜਣ 'ਤੇ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੈ। ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਆਰੀ ਨਾਲ ਅੰਬ ਦਾ ਦਰੱਖਤ ਕੱਟ ਕੇ ਨੀਮ ਨੂੰ ਪਾਲੇਗਾ? ਚਾਹੇ ਉਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਵੀ ਸਿੰਚਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਕੁਲ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ; ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੀਮ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਦ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ। ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ ਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਮਾੜੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਉਪਕਾਰਕ ਨੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬੜਾ ਵਧੀਆ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਵਰ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਸਮੇਤ, ਬੋਲੀ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਉਹ ਜੰਭਾ ਦੀ ਸੈਜ 'ਤੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ ਕਈ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹੱਸ ਪਏ। ਉਥੇ ਤੇਰੀ ਮਾਂ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਹੱਸੇ ਸੀ, ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।” ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਣੀ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਹੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਮੁੜ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਜੀਉਂ ਜਾਂ ਮਰ ਜਾ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯਾ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਕੇਕਯ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਵਰ ਬਾਰੇ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਹ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸ, ਚਾਹੇ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਨਾਸ।” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ, ਮੰਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚਲ ਕੇ, ਭਟਕ ਕੇ, ਇਹ ਝੂਠਾ ਨਿਰਣੈ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਪਾਪ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੀ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਲੋਕ-ਕਥਨ ਸੱਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ: “ਪੁਰਖ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ, ਨਾਰੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਚਲਦੀ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਰ; ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਮੰਨ ਲੈ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਮੰਨ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਸ਼ਰਾ ਬਣ। ਪਾਪੀਆਂ ਦੀ ਉਕਸਾਹਟ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ, ਅਧਰਮ ਵਲ ਨਾ ਧੱਕ। ਤੇਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪਤੀ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਕਦੇ ਵੀ ਝੂਠੇ ਵਚਨ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਏਗਾ, ਹੇ ਰਾਣੀ। ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਦਾਨੀ, ਨਿਪੁੰਨ, ਆਪਣੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਰਾਜਾ ਬਣਣ ਦੇ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਜੇ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਨਿੰਦਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਰਾਘਵ ਹੀ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰੇ, ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਰਹਿਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਰਮ ਤੇ ਕੜੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕੈਕਈ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਫਿਰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।