ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੱਡੀਆਂ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨਪਸੰਦ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਖਿੱਚਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮਾਣਯੋਗ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪਿਤਾ।" "ਇਸ ਲਈ, ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਅਟੱਲ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਝੂਠ ਨਾਲ ਬੱਧ ਕੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੁਣਾਂਗਾ। ਤੁਹਾਡੀ ਸੱਚਾਈ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਵ੍ਰਤ ਬਣੇ।" "ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਅਚੰਭਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਰੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਚੈਨ ਪਾਓ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਰਾਜ ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਪੀੜ੍ਹਾ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਜਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹਿਲੇ। ਸਭ ਰਾਣੀਆਂ, ਕੈਕੇਈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਰੋਦੇ ਹੋਏ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਲਾਪ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਹੁਣ, ਸੁਣੋ ਪੈਂਤੀਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਹਿਲਾਇਆ, ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਹ ਭਰੀ, ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਮੋਢੇ ਤੇ ਮਲਿਆ ਤੇ ਦੰਦ ਕੱਢ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮ ਰੌਣਕ ਮਿਟ ਗਈ। ਉਹ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਬੜੀ ਤੀਖੀ ਤੇ ਚੋਭਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਝੰਝੋੜ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਸ ਦੇ ਬੋਲ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੇ ਕਰੜੇ ਸਨ, ਜੋ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਵੇਦਨ ਬਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਵੱਢ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ, ਦਸ਼ਰਥ ਮਹਾਰਾਜ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ—ਉਹ, ਜੋ ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਅਤੇ ਅਚਲ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।" "ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁਖਦਾਈ ਕੰਮ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਣੀ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤੀ-ਘਾਤਕ ਤੇ ਅਖੀਰਕਾਰ ਵੰਸ਼-ਨਾਸਕ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।" "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਤੜਪਾ ਰਹੀ ਹੋ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਅਜੈ ਹੈ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਾਂਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਗੰਭੀਰ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਦਾਤਾ ਤੇ ਉਪਕਾਰਕ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਵੋ। ਪਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ, ਸੌ ਮਿਲੀਅਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਉਮਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਛਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਹੱਕ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋ।" "ਤੁਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਰਾਜ ਕਰੇ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰੇ; ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਜਿਥੇ ਰਾਮ ਜਾਣਗੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਜਾਵਾਂਗੇ।" "ਕੋਈ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਨਾ ਰਹੇ; ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਅਧਰਮੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹੋ।" "ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਬੰਧੀਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਾਂਗੇ।" "ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਰਾਣੀ, ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਵੋਗੀ, ਜਦਕਿ ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹੋ?" "ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੁਰੰਤ ਫਟ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਿਗਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਹੜਾ ਚਲਨ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ।" "ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਜਲਦੇ ਸ਼ਾਪ ਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੇਜਣ ਤੇ ਅੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" "ਕੌਣ, ਮਾਣ ਲਓ, ਆਮ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ, ਨੀਮ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰੇਗਾ? ਚਾਹੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੇ, ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।" "ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਵੰਸ਼ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੀਮ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ਹਿਦ ਨਹੀਂ ਵਗਦਾ।" "ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਮਾੜਾ ਸੀ; ਕਿਸੇ ਦਾਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।" "ਉਸ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਹਰ ਜੀਵ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਸਮੇਤ।" "ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਉਹ ਜੰਭਾ ਦੇ ਸਿਆਣੇ ਵਿਛਾਣੇ ਤੇ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਈ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਸੁਣੀਆਂ ਤੇ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਹੱਸ ਪਏ।" "ਉਥੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਹੱਸ ਰਹੇ ਹੋ?’" "ਰਾਜੇ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ‘ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੱਸਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।’" "ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਕਿਹਾ, ‘ਜੀਉ ਜਾਂ ਮਰੋ, ਮੈਨੂੰ ਝੂਠ ਨਾ ਦੱਸੋ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।’" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯਾ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਕੇਕਯ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਵਰਦਾਨ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਿਆ।" "ਫਿਰ, ਉਸ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ: ‘ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਾ ਕਦੇ ਦੱਸੋ, ਚਾਹੇ ਮੌਤ ਆਵੇ ਜਾਂ ਨਾਸ।’" "ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।" "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ, ਮੰਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਦਿਆਂ, ਭਟਕ ਕੇ, ਇਹ ਝੂਠਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਫੜ ਰਹੀ ਹੋ, ਹੇ ਮੰਦੀ-ਦਰਸ਼ਣ ਵਾਲੀ।" "ਇਥੇ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਆਮ ਕਹਾਵਤ ਸੱਚੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ: ‘ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ, ਧੀਆਂ ਮਾਂ ਵਾਂਗ।’" "ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੋ; ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੋ। ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣੋ।" "ਪਾਪੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਕਸਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ—ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਾਲਕ ਹਨ—ਅਧਰਮ ਵੱਲ ਨਾ ਲੈ ਜਾਓ।" "ਤੁਾਡੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪਤੀ, ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਦਸ਼ਰਥ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ, ਝੂਠੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ, ਹੇ ਰਾਣੀ।" "ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਦਾਨੀ, ਯੋਗ, ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਰਾਣੀ, ਜੇ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ-ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਨਿੰਦਾ ਹੋਵੇਗੀ।" "ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਹੀ ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਤੁਸੀਂ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਓ। ਕਿਉਂਕਿ ਰਘੁਕੁਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਮਹਾਨ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ, ਵਿਲਾਪ ਤੇ ਨਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੋਈ, ਜਿਥੇ ਰਾਮ ਦੀ ਨਿਸ਼ਠਾ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਭਰੀ ਸਲਾਹ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।