ਰਾਮ ਨੇ ਦਿਲੋਂ ਦੱਸਿਆ, "ਭਾਰਤ ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਜਿਸਦੇ ਪਹਾੜ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਬਾਗ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਰਾਜ ਕਰੇ। ਉਹ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰੇ। ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ।" "ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੱਡੀਆਂ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨਪਸੰਦ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼!" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਅੱਜ ਮੈਂ ਅਟੱਲ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ, ਨਾ ਮੈਥਿਲੀ। ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੁਣਦਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਝੂਠ ਨਾਲ ਬਾਂਧਣਾ ਪਵੇ; ਸੱਚ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਵਚਨ ਹੋਵੇ।" "ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਫਲ ਤੇ ਕੰਦ ਖਾ ਕੇ, ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਅਚੰਭੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਆਰਾਮ ਪਾਵੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੁਖ ਤੇ ਵਿਪਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਬੈਠਿਆ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਤੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹਿਲਿਆ। ਸਭ ਰਾਣੀਆਂ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਸਿਵਾਏ ਕੈਕੇਈ ਦੇ; ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਰੋਂਦਿਆਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਲਾਪ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ। ਹੁਣ, ਪਚਤੀਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਫਿਰ, ਅਚਾਨਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਹਿਲਾਇਆ, ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਹ ਭਰੀ, ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਹਥੇਲੀ 'ਚ ਪੀੜ ਕੇ, ਦੰਦ ਭਿੰਨ ਲਏ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਗਵਾ ਬੈਠੀਆਂ; ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਮਨੋਦਸ਼ਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਥਚਾਲਕ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ, ਤੀਖੇ ਬਾਣਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਆਖੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਸਮਾਨੀ ਗਰਜ—ਅਣਮਿਲੀਆਂ ਤੇ ਕਰਕਸ਼—ਜੋ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨੁਕਤੇ ਚੀਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। "ਉਹ, ਜਿਸ ਲਈ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ—ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਅਚਲ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਣੀ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤੀ-ਹੰਤਾ ਤੇ ਵੰਸ਼-ਨਾਸੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ, ਅਜੈ, ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਅਟੱਲ, ਤੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਰਗੇ ਅਡੋਲ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤਰਸਾ ਰਹੀ ਹੋ। ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਨਾ ਸਮਝੋ; ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ, ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਰਾਜ ਉਮਰ ਮੁਤਾਬਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਹੱਕ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋ। ਭਾਰਤ ਰਾਜ ਕਰੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰੇ; ਅਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਥੇ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹੇ; ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਅਧਰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਹੋ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਰਾਮ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲਾਂਗੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਰਾਣੀ, ਰਾਜ ਪਾ ਕੇ ਕਿੰਝ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਭੋਗੀ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਨਿੰਦਨਯ ਪਾਪ ਕਰਨ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋ? ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੁਰੰਤ ਫਟ ਜਾਂਦੀ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੀ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਭੜਕਦੇ ਸ਼ਾਪ-ਦੰਡ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਨ-ਵਾਸ ਭੇਜਣ 'ਤੇ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੈ। ਕੌਣ ਆਰਾ ਨਾਲ ਆਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਨੀਂਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾਲੇਗਾ? ਚਾਹੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਸਿੰਚਾਈ ਕਰੀਏ, ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਵੰਸ਼ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਜਗਤ 'ਚ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੀਂਮ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਸ਼ਹਦ ਨਹੀਂ ਵਗਦਾ। ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਮਾੜੀ ਸੀ; ਕਿਸੇ ਦਾਨੀ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵਧੀਆ ਵਰਤਾਨਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਵਰਤਾਨੇ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ—ਜਾਨਵਰਾਂ ਸਮੇਤ—ਦੀ ਬੋਲੀ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਮਿਲੀ। ਫਿਰ, ਜੰਭਾ ਦੀ ਪਲੰਗ 'ਤੇ ਲੇਟੇ ਹੋਏ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਈ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਤੇ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਹੱਸਿਆ। ਉਥੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ, ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਸਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।' ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, 'ਹੇ ਰਾਣੀ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੱਸਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ—ਇਸ 'ਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।' ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਚਾਹੇ ਤੁਸੀਂ ਜੀਉਂ ਜਾਂ ਮਰ ਜਾਓ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਝੂਠ ਨਾ ਆਖੋ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵਲੋਂ, ਕੇਕੈ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਰਤਾਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾਤਾ ਨੇ, ਮਨ-ਭਾਵਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਇਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਚਾਹੇ ਇਹ ਮੌਤ ਜਾਂ ਨਾਸ ਲੈ ਆਵੇ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ, ਮਨ ਰੱਜ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੁਬੇਰ ਵਾਂਗ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ, ਮੰਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ, ਭਟਕਾਵੇ 'ਚ, ਇਹ ਝੂਠਾ ਨਿਰਣੈ ਫੜ ਰਹੀ ਹੋ, ਹੇ ਮੰਦੀ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ। ਇਥੇ, ਇਹ ਆਮ ਕਹਾਵਤ ਸੱਚੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ: 'ਮਰਦ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ, ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਰੋ; ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੋ। ਇਥੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣੋ। ਪਾਪੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਕਸਾਹਟ 'ਤੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ—ਨੂੰ ਅਧਰਮ 'ਤੇ ਨਾ ਲਿਆਓ। ਤੁਹਾਡਾ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪਤੀ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਕਵਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲਾ, ਝੂਠੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਏਗਾ, ਹੇ ਰਾਣੀ। ਰਾਮ, ਵੱਡਾ, ਦਾਨੀ, ਨਿਪੁੰਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਕਿਉਂਕਿ, ਹੇ ਰਾਣੀ, ਜੇ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਰਾਜ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਨਿੰਦਾ ਹੋਵੇਗੀ।