ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਸੰਤਵਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਵਾਂਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਇਆ ਭਰੇ ਹਿਰਣ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਧੁਰ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।" ਰਾਮ ਨੇ ਆਗੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਮੈਂ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵਾਂਗ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬਾਦ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖੋਗੇ; ਇਸ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ।" ਰਾਮ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਹੋ, ਰੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ ਹੋ।" "ਸ਼ਹਿਰ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਧਰਤੀ — ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ ਕੇ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ।" ਰਾਮ ਨੇ ਆਗੇ ਕਿਹਾ, "ਭਰਤ ਇਸ ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰੇ, ਜੋ ਮੈਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਉਹ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਰਾਜ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰੇ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਰਾਜਨ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ।" "ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੱਡੀਆਂ ਆਨੰਦਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨਪਸੰਦ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵੱਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ।" ਰਾਮ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤੀ, "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਅਟੱਲ ਰਾਜ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਜਾਂ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਝੂਠ ਵਿਚ ਫਸਾ ਕੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚੁਣਾਂਗਾ; ਸਤ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਵ੍ਰਤ ਹੋਵੇ।" "ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਫਲ ਅਤੇ ਜੜਾਂ ਖਾ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ, ਅਜੀਬ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਵੋ।" ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਦੁਖ ਅਤੇ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਬੈਠੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਹਿਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਸਾਰੇ ਰਾਣੀਆਂ, ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਰੋਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਰੋਦੇ ਹੋਏ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਲਾਪ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਉਠੀਆਂ। ਹੁਣ, ਪੰਜਤੀਹਵਾਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਹਿਲਾਇਆ, ਬਾਰ-ਬਾਰ ਆਹ ਭਰੀ, ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਹਥੇਲੀ 'ਚ ਪੀਸਿਆ ਅਤੇ ਦੰਦ ਕਟਕਟਾਏ। ਉਹਦੇ ਨੇਤ੍ਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਏ, ਰੰਗ ਵੀ ਗੁਆ ਬੈਠੇ; ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਹ ਡਰਾਵਨੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਦਿਲੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਥਵਾਨ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਤੀਖੇ ਤੇ ਤਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਦਿਲ 'ਚ ਚੋਟ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਸੀ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਕਹੇ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਿਆਕੁਲ ਕਰ ਗਏ। "ਕੈਕੇਈ, ਜਿਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ — ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਵੀ — ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।" ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁਖਦਾਇਕ ਕੰਮ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤੀ-ਹਤਿਆਰੀ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" "ਤੁਸੀਂ, ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਅਜੈ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ, ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਂਤ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋ।" ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ, "ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੇ ਉਪਕਾਰਕ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ; ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ, ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਪੁੱਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਵਾਰਸਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਇक्षਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਹੱਕ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋ।" ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਭਰਤ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰੇ; ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਵਾਂਗੇ।" "ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹੇ; ਅੱਜ ਤੂੰ ਐਸਾ ਅਧਰਮ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਨਿਸ਼ਚਿਤ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਰਾਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਾਂਗੇ, ਜਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।" "ਕੈਕੇਈ, ਤੂੰ ਰਾਜ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਵੇਗੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਐਸਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ?" "ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੁਰੰਤ ਫਟ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਜਦ ਕਿਸੇ ਦੀ ਚਾਲ ਤੇਰੀ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇ।" "ਮਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਜਲਦੇ ਸ਼ਾਪਾਂ ਦੇ ਦੰਡ ਵੀ, ਉਸਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਨ-ਵਾਸ ਭੇਜਣ 'ਤੇ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੈ।" "ਕੌਣ, ਆਰੀ ਨਾਲ ਅੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਨੀਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾਲੇਗਾ? ਚਾਹੇ ਦੂਧ ਨਾਲ ਸਿੰਚਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਨੀਮ ਮਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।" "ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ; ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੀਮ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਸ਼ਹਦ ਨਹੀਂ ਵਗਦਾ।" "ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਸੁਭਾਵਤਾ ਮੰਦ ਸੀ; ਕਿਸੇ ਉਪਕਾਰਕ ਨੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਵਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।" "ਉਸ ਵਰ ਨਾਲ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ — ਜਾਨਵਰਾਂ ਸਮੇਤ — ਦੀ ਬੋਲਚਾਲ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਪਾ ਲਏ।" "ਫਿਰ, ਜੰਭਾ ਦੇ ਪਲੰਗ 'ਤੇ ਲੇਟੇ ਹੋਏ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਈ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੱਸੇ।" "ਉਥੇ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਹੱਸ ਰਹੇ ਹੋ?'" "ਰਾਜਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਕੁਇਨ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੱਸਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸ ਦਿਆਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।'" "ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਉਂਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਮਰਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਝੂਠ ਨਾ ਦਿਓ; ਦੱਸੋ!'" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਆਰੀ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ, ਕੇਕਯਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਉਸ ਵਰ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।" "ਉਸ ਵਰ-ਦਾਤਾ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਗੱਲ ਕਦੇ ਨਾ ਦੱਸੋ, ਚਾਹੇ ਮੌਤ ਜਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ।'" "ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ।" "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ, ਮੰਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਦੀਆਂ, ਭਰਮ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਇਹ ਝੂਠੀ ਜ਼ਿੱਦ ਪਕੜ ਰਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਮੰਦ-ਦਰਸ਼ਣ ਵਾਲੀ।" "ਇਥੇ, ਇਹ ਆਮ ਕਹਾਵਤ ਸੱਚ ਲੱਗਦੀ ਹੈ: 'ਪੁਰਖ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ।