ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਸ਼, ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਝੂਠ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਦੂਜਾ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ। ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਜਾਵਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਲਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਨਿਰਣੈ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਕੈਕੇਈ ਮਾਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਲਈ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਰਹਾਂਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਣਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਾਜਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਦੇਵ ਸਮਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਇਸ਼ਵਰੀ ਆਗਿਆ ਵਾਂਗ ਮੰਨ ਕੇ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ’ਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖੋਗੇ। ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਹੋ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਅੰਸੂਆਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ ਹੋ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕੋ। ਮੈਂ ਸ਼ਹਿਰ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਭ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਕੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਵਾਸਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਭਰਤ ਹੀ ਇਸ ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਉਪਵਨਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਆਖਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੱਡੀਆਂ ਇੰਦਰੀਅਤਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਨਿਦੋਸ਼। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਨਿਦੋਸ਼, ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਨਾਂ ਅਟੱਲ ਰਾਜ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਖ, ਨਾਂ ਹੀ ਮੈਥਲੀ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਝੂਠ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬੰਨ੍ਹ ਸਕਦਾ; ਸੱਚ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਵ੍ਰਤ ਹੋਵੇ। ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ, ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਦਭੁਤ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਨਿਸਚਿੰਤ ਹੋ ਜਾਓ। ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਬੈਠੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ ਤੇ ਹਿਲੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ। ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਸਿਵਾਏ ਕੈਕੇਈ ਦੇ। ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਵੀ ਰੋ ਪਿਆ, ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੋਂ ਵਿਲਾਪ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਉਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਅਗਲੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ, ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਆਹ ਭਰੀ, ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਹਥੇਲੀ ਵਿਚ ਮਲਿਆ ਤੇ ਦੰਦ ਕਟਕਟਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਰੰਗ ਉੱਡ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਦੁੱਖ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਥਵਾਨ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਬੜੀ ਤੀਖੀ ਤੇ ਧੀਮੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਤੀਰ ਵਾਂਗ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਗਰਜ ਵਾਲੇ, ਕਠੋਰ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਆੜ ਲਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ—ਉਹ ਜੋ ਚਲਦੇ ਫਿਰਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ। ਰਾਣੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤੀ-ਘਾਤਕ ਤੇ ਵੰਸ਼-ਨਾਸਕ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੜਪਾ ਰਹੇ ਹੋ ਜੋ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਅਜੇਤ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਅਡਿੱਗ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਸਹਾਇਕ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਘਟੀਆ ਨਾ ਸਮਝੋ; ਕਿਉਂਕਿ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਔਰਤ ਲਈ, ਕਰੋੜਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਉਮਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋ ਕਿ ਇੱਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਹੱਕ ਨਾ ਮਿਲੇ। ਚਲੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਹੀ ਰਾਜ ਕਰੇ, ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਨਾ ਰਹੇ; ਅੱਜ ਤੂੰ ਐਸਾ ਅਧਰਮੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉਹੀ ਰਾਹ ਲਵਾਂਗੇ ਜੋ ਰਾਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਬੰਧੀਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਸਜਣਾਂ ਵਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਣੀ, ਤੈਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸੁਖ ਮਿਲੇਗਾ, ਜਦ ਤੂੰ ਐਸਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਹੈ? ਇਹ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੁਰੰਤ ਚਿਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਜਦ ਕਿਸੇ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਤੇਰੀ ਵਰਗੀ ਹੋਵੇ। ਅਜੇ ਤੱਕ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਜਲਦੇ ਸ਼ਾਪਾਂ ਵਾਲੇ ਡੰਡੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੇ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਭੇਜਣ ਉੱਤੇ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੈ। ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਆਰੀ ਨਾਲ ਆਮ ਦਾ ਰੁੱਖ ਕੱਟ ਕੇ ਨੀਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ? ਚਾਹੇ ਉਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿੰਚਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਨੀਮ ਤੋਂ ਸ਼ਹਦ ਨਹੀਂ ਵਗਦਾ। ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਤੇਰੇ ਮਾਂ ਦੇ ਮੰਦੇ ਸੁਭਾਵ ਬਾਰੇ; ਕਿਸੇ ਉਪਕਾਰਕ ਨੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵਧੀਆ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਉਹ ਜੰਭਾ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਸੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਹੱਸਿਆ। ਉੱਥੇ ਤੇਰੀ ਮਾਂ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ‘ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੱਸਦੇ ਕਿਉਂ ਹੋ?’ ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ‘ਰਾਣੀ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਹੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ—ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ।’ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, ‘ਜਿਉਂਦੇ ਰਹੋ ਜਾਂ ਮਰ ਜਾਓ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਝੂਠ ਨਾ ਆਖੋ, ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸੋ।’ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਵਲੋਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਕੇਕਯ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਵਰਦਾਨ ਬਾਰੇ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ‘ਇਹ ਗੱਲ ਨਾ ਦੱਸੋ, ਚਾਹੇ ਇਸ ਨਾਲ ਮੌਤ ਜਾਂ ਨਾਸ ਆ ਜਾਵੇ।