ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਨਾ ਸੁਖਾਂ ਦੀ, ਨਾ ਧਰਤੀ ਦੀ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਸਤੂ ਦੀ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਸੁਰਗ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵੀ ਲਾਲਸਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਕੇਵਲ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਚਾਹੀਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮੈਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ—ਆਪਣੀ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਲਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਇਰਾਦੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ। ਕੈਕਈ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਤੁਸੀਂ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਰਹਾਂਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਹਲਕੇ-ਹਲਕੇ ਮਿਰਗ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਦੇਸ਼ ਇਸ਼ਵਰ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ’ਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਵੇਖੋਂਗੇ। ਇਸ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ।" "ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਆਂਸੂ ਰੋਕਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਕਿਵੇਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ ਹੋ? ਰਾਜ, ਨਗਰ, ਧਰਤੀ—ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਭ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਸਣ ਜਾਂ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਭਰਤ ਹੀ ਹੁਣ ਇਸ ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜਾਂ, ਨਗਰਾਂ ਅਤੇ ਉਪਵਨਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਅੰਦਰ ਚੰਗਾ ਰਾਜ ਕਰੇ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ।" "ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੱਡੇ ਸੁਖਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵਸਤੂਆਂ ਵਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਲ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼। ਇਸ ਲਈ, ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਅਟੱਲ ਰਾਜ ਦੀ ਵੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸੁਖਾਂ ਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਝੂਠ ਨਾਲ ਬੱਧ ਕੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚੁਣਾਂਗਾ। ਸੱਚਾ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਵ੍ਰਤ ਹੋਵੇ।" "ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਚੈਨ ਪਾਓ।" ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੁੱਖ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਹਿਲੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ। ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਸਿਵਾਏ ਕੈਕਈ ਦੇ। ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਵੀ ਰੋ ਪਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਆ ਗਈ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਲਾਪ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗੀ। ਹੁਣ, ਜਦੋਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖੀ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਮੋਢੇ ਤੇ ਮਲਦੇ, ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਹ ਭਰਦੇ ਹੋਏ, ਕੈਕਈ ਵਲ ਤਿੱਖੇ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਬੋਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਸੀਨੇ ਤੇ ਲੱਗਦੇ, ਹਰ ਇਕ ਤੰਤ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੇ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੁਸੀਂ, ਦਸ਼ਰਥ ਮਾਹਾਰਾਜ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ—ਚਾਹੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਚਲ। ਰਾਣੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਦੁਖਦਾਈ ਕੰਮ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤੀ-ਘਾਤਕ ਅਤੇ ਵੰਸ਼-ਨਾਸੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ, ਅਜੇਤ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਅਟੱਲ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਹਲਕਾ ਨਾ ਸਮਝੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸੌ ਕਰੋੜ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਰਨ ’ਤੇ ਰਾਜ ਉਮਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਇੱਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਹੱਕ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।" "ਤੁਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਰਾਜ ਕਰੇ, ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਅਫ਼ਸੋਸ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਚਲਾਂਗੇ। ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਨਾ ਰਹੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਐਸਾ ਅਧਰਮੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹੋ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮੀਆਂ ਵਲੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਰਾਣੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਨਿੰਦਾ-ਯੋਗ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋ?" "ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੁਰੰਤ ਫਟ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਜਦ ਕਿਸੇ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੀ ਹੋਵੇ। ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ ਵੀ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੇਜਣ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ। ਜਿਹੜਾ ਆਦਮੀ ਆਰੀ ਨਾਲ ਅੰਬ ਦਾ ਰੁੱਖ ਕੱਟ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਨੀਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੇ ਵੀ ਮਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਵੰਸ਼ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੀਮ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਸ਼ਹਦ ਨਹੀਂ ਵਗਦਾ।" "ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੰਦਤਾ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ। ਕਿਸੇ ਦਾਨੀ ਨੇ ਕਦੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਭੀ, ਬੋਲੀ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਉਹ ਜੰਭਾ ਦੇ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੱਸਿਆ। ਉੱਥੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੱਸਦੇ ਕਿਉਂ ਹੋ?'" "ਰਾਜਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਜੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।' ਫਿਰ ਵੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਜਿਉਂਦੇ ਰਹੋ ਜਾਂ ਮਰੋ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਝੂਠ ਨਾ ਕਹੋ।' ਇੰਝ ਕਹਿਣ ’ਤੇ, ਕੇਕਯ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਵਰਦਾਨ ਬਾਰੇ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿਚ ਦੁੱਖ, ਵਿਲਾਪ ਅਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਦੀ ਲਹਿਰ ਚੱਲ ਪਈ।