ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਪਿਤਾ ਜੀ, ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਹੌਸਲਾ ਰੱਖੋ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਨਾ ਲਿਆਓ। ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸਮੁੰਦਰ ਕਦੇ ਵੀ ਹਿਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਅਡੋਲ ਰਹੋ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ, ਸੁਖ, ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਭੋਗ, ਜੰਨਤ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਵੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਝੂਠ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕਸਮ, ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਖਦਾ ਹਾਂ। ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਲਵੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ। ਰਾਘਵ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, “ਕੈਕਈ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਲਈ ਆਖਿਆ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।’ ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੇ ਕਾਇਮ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਾਂਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਣਾਂ ਦੀ ਮੱਠੀ ਚਾਲ ਹੋਵੇਗੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਵੇਖੋਗੇ। ਇਹ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਹੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਜਿਹੜੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋ? ਸ਼ਹਿਰ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਮੈਂ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਸਭ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਭਰਤ ਹੀ ਇਸ ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਉਪਵਨਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਜ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਂਭ ਕਰੇ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਆਖਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੱਡੇ ਭੋਗਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਨਾਂ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਭੋਗ, ਨਾਂ ਹੀ ਮੈਥਲੀ। ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਝੂਠੇ ਹੋਵੋ, ਇਹ ਚੁਣਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਸੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਵ੍ਰਤ ਬਣੇ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾਂਦਿਆਂ, ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ, ਝੀਲਾਂ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਜੰਗਲ ਵੱਸਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਆਰਾਮ ਪਾਓ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਚੰਨੀ ਲਿਆ, ਹੋਸ਼ ਖੋ ਬੈਠਿਆ ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਸ਼ਚਲ। ਸਭ ਰਾਣੀਆਂ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਸਿਵਾਏ ਕੇਕਈ ਦੇ; ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਰੋ ਪਿਆ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਲਾਪ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ। ਹੁਣ, ਪੈਂਤੀਵੀਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਫੇਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਹਿਲਾਇਆ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਹ ਭਰੀ, ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਮੋਹਰੀ ਵਿੱਚ ਪੀਸਿਆ ਤੇ ਦੰਦ ਕਟਕਟਾਏ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਰੰਗ ਉੱਡ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਤਿੱਖੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਮਨੋਦਸ਼ਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਥਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਣ ਵਰਗੇ ਤਿੱਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਕੇਕਈ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਝੰਝੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਕੜਕਦੇ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਕੇਕਈ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਨ-ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਜਿਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ, ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ—ਉਹ ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਚਲ। ਰਾਣੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤੀ-ਘਾਤਕ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੰਸ਼-ਨਾਸਕ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਅਜੈ ਹੈ, ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਅਡੋਲ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਅਡਿੱਗ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਘੱਟ ਨਾ ਅੱਖੋ; ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੌ ਕਰੋੜ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਉਮਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਛਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋ ਕਿ ਇੱਖਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਹੱਕ ਨਾ ਮਿਲੇ। ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਰਾਜ ਕਰੇ, ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਜਿਥੇ ਰਾਮ ਜਾਣਗੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾ ਵੱਸੇ; ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਅਧਰਮੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹੋ। ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਰਾਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਹੀ ਚੱਲਾਂਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਧਰਮੀਆਂ ਵਲੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਰਾਣੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲਣ 'ਚ ਕੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਹੋ? ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੁਰੰਤ ਚਿਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਲਣ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ। ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਜਲਦੇ ਸ਼ਾਪ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਨਵਾਸ ਭੇਜਣ ਉੱਤੇ ਅੱਡੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਕੌਣ ਮਾਂਗੋ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਨੀਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ? ਚਾਹੇ ਉਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿੰਜਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ; ਦੁਨੀਆਂ ਆਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨੀਮ ਤੋਂ ਸ਼ਹਦ ਨਹੀਂ ਵਗਦਾ। ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਦੀ ਫ਼ਿਤਰਤ ਬੁਰੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵਧੀਆ ਵਰਤਾਨਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਵਰਤਾਨੇ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਜੰਭਾ ਦੇ ਸਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਈ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹੱਸੇ। ਉਥੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, ‘ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੱਸਦੇ ਕਿਉਂ ਹੋ?’ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ‘ਰਾਣੀ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੱਸਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।’ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਫਿਰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, ‘ਤੁਸੀਂ ਜੀਉਂ ਜਾਂ ਮਰੋ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਝੂਠ ਨਾ ਆਖੋ, ਦੱਸੋ।