ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਅੱਗੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਰੱਖੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਧਰਤੀ, ਇਸਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜ, ਲੋਕ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਅਨਾਜ—all ਕੁਝ ਮੈਂ ਛੱਡ ਰਹਿਆ ਹਾਂ; ਇਹ ਸਭ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਦਾ ਜੋ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਜ ਟੁੱਟਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਜੋ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ—ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬਚਨ ਤੇ ਸੱਚੇ ਰਹੋ, ਰਾਜਾ ਜੀ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਓਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਜੰਗਲੀ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਹਿਚਕਿਚਾਓ ਨਾ—ਧਰਤੀ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਤਨ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਹੰਝੂਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵਹਿ ਜਾਓ; ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਚੰਚਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ, ਧਰਤੀ ਦੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੁਖ ਦੀ, ਸਵਰਗ ਦੀ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਸ਼, ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਝੂਠ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਤੁਹਾਡੇ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕਸਮ। ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ; ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਨੂੰ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਲਈ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—'ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ'। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ; ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਰਹਾਂਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਣਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਹੈ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵ-ਆਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖੋਗੇ; ਇਹ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਹੇ ਪੁਰਸ਼-ਸਿੰਘ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ ਹੋ? ਸ਼ਹਿਰ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਧਰਤੀ—all ਕੁਝ ਮੈਂ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਕੇ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਭਰਤ ਇਸ ਧਰਤੀ, ਇਸਦੇ ਪਹਾੜਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਬਾਗਾਂ—ਜੋ ਮੈਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ—'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰੇ; ਉਹ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਰਾਜ ਕਰੇ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਆਖਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਓਹੀ ਹੋਵੇ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੱਡੇ ਸੁਖਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਵਸਤੂਆਂ ਵੱਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਭ ਨਿਆਂਵਾਨ ਉੱਚਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਅੱਜ ਮੈਂ ਅਟੱਲ ਰਾਜ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ, ਜਾਂ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਝੂਠ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਸੱਚ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਵ੍ਰਤ ਹੋਵੇ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਦਭੁਤ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਓ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਕੇ, ਰਾਜਾ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਨਹੀਂ। ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਿਵਾਏ ਕੈਕੇਈ ਦੇ; ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਵੀ ਰੋਦੇ ਹੋਏ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਲਾਪ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਠਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੁਣੋ ਪੈਂਤੀਵਾਂ ਸਰਗਾ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਹਿਲਾਇਆ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੰਢਕਿਆਂ ਮਾਰੇ, ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਹਥੇਲੀ ਵਿੱਚ ਰਗੜਿਆ ਤੇ ਦੰਦ ਕਟਕਟਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਰੰਗ ਉਡ ਗਿਆ; ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਏ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਥਵਾਨ ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਤੇਜ ਬਾਣਾਂ ਵਰਗੇ ਬੋਲ ਕਹਿ ਕੇ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ, ਅਣਮਿਲੇ ਤੇ ਕਰੜੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਚੀਰ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਔਰਤ, ਜਿਸ ਲਈ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ—ਉਹ ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਚਲਿਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਚਲ। ਰਾਣੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੁਖਦਾਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤੀ-ਘਾਤੀ ਤੇ ਆਖਿਰਕਾਰ ਵੰਸ਼-ਨਾਸੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਦੇ ਰਹੀ ਹੋ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਅਜੇਤ, ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਅਡੋਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਅਚਲ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਉਪਕਾਰਕ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਨਾ ਸਮਝੋ; ਕਿਉਂਕਿ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ, ਸੌ ਮਿਲੀਅਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਉਮਰ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇੱਛਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਹੱਕ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਰਾਜਾ ਬਣਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰੇ; ਅਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਜਾਣਗੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਕੋਈ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵੱਸੇ; ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਐਸਾ ਅਧਰਮੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹੋ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਰਾਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਾਂਗੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਤੂੰ ਰਾਣੀ, ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਕੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਏਂਗੀ, ਜਦੋਂ ਐਸਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋ? ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਤੁਰੰਤ ਦੋ-ਫਾੜ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਚਲਣ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ। ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ, ਪ੍ਰਚੰਡ ਤੇ ਭਯਾਨਕ ਸ਼ਾਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਛੜੀਆਂ ਵੀ, ਉਸਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਾਸਤੇ ਭੇਜਣ 'ਤੇ ਅਡਿੱਠਾ ਹੈ। ਕੌਣ, ਆਰੀ ਨਾਲ ਆਮ ਦਾ ਰੁੱਖ ਕੱਟ ਕੇ, ਨੀਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ? ਭਾਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਹੀ ਸੀੰਚਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਵੰਸ਼ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਨੀਆ ਆਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨੀਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਸ਼ਹਦ ਨਹੀਂ ਵਗ ਸਕਦਾ। ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੰਦ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਬਾਰੇ; ਕਿਸੇ ਉਪਕਾਰਕ ਨੇ ਕਦੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ, ਵਿਲਾਪ ਤੇ ਆਕ੍ਰੋਸ਼ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਗਿਆ, ਪਰ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਧਰਮ 'ਤੇ ਅਟੱਲ ਰਹੇ।