ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ, ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਝੂਠ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।" ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਅੱਜ ਮੈਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੇ ਕੌਣ ਮੈਨੂੰ ਕੱਲ੍ਹ ਦਿੰਦਾ? ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।" ਰਾਮ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਧਰਤੀ, ਇਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ, ਲੋਕ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੇ ਅਨਾਜ ਮੈਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਸਭ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਮੇਰੀ ਨੀਅਤ ਅੱਜ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਪਿਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਜੋ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ।" ਉਹ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਾਂਗਾ; ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਧਰਤੀ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।" ਰਾਮ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ, ਸੁਖ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ; ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਤੁਸੀਂ ਦੁਖ ਛੱਡੋ, ਅਸ਼ਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹਿ ਨਾ ਜਾਓ; ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਕਦੇ ਡੋਲਦਾ ਨਹੀਂ।" "ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ, ਸੁਖ, ਧਰਤੀ, ਆਨੰਦ, ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਸੱਚੀ ਇੱਛਾ ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਡੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸੌਂਹ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।" ਰਾਮ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਪਿਤਾ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ; ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਦੁਖ ਸਹਿਣਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਨੀਅਤ ਨਹੀਂ ਬਦਲੇਗੀ। ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਸੀ, 'ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।' ਹੁਣ ਮੈਂ ਓਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਾਂਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰ ਧੁਨ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼ ਹੋਵੇਗੀ।" "ਪਿਤਾ, ਤੁਹਾਡਾ ਮਾਣ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵ-ਆਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਦੁਖ ਛੱਡੋ।" "ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਅਸ਼ਰੂ ਰੋਕਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ?" "ਸ਼ਹਿਰ, ਰਾਜ ਤੇ ਧਰਤੀ ਮੈਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਕੇ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਕਰਨ ਜਾਵਾਂਗਾ।" "ਭਰਤ ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਉਪਵਨ, ਜੋ ਮੈਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰੇ; ਉਹ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਕਰੇ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਆਖਿਆ, ਓਹੀ ਹੋਵੇ।" "ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੱਡੇ ਆਨੰਦ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਵੱਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵੱਲ ਹੈ; ਇਹ noble ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਦੁਖ ਛੱਡੋ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਅੱਜ ਮੈਂ ਅਟੱਲ ਰਾਜ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਨੰਦ ਜਾਂ ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਮੈਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਚੁਣਦਾ, ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਝੂਠ ਨਾਲ ਬਾਂਧਣਾ ਪਵੇ। ਸੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਵਚਨ ਹੋਵੇ।" "ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ, ਪਹਾੜ, ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਿਰਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਓ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ, ਦੁਖ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਰਾਣੀਆਂ, ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਰੋ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਰੋ ਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਲਾਪ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਪੰਜਤੀਹਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਹ ਭਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੰਦ ਕਟਕਟਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਮ ਰੰਗ ਖੋ ਬੈਠਦੀਆਂ ਹਨ; ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਦੁਖ ਨਾਲ ਘਿਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਥੀ ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਤੀਖੇ ਤੇ ਤੀਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ, ਅਣਮਿਲੇ ਤੇ ਕਰੜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਛੇਦਦੇ ਹਨ। "ਜਿਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ—ਉਹ ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ।" "ਇੱਥੇ, ਹੇ ਰਾਣੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਦੁਖਦਾਈ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤੀ-ਹੰਤਾ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੰਸ਼-ਨਾਸੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰ ਵਰਗਾ ਅਜੈ ਹੈ, ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਤੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਰਗਾ ਅਚਲ ਹੈ, ਤੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਦਸ਼ਰਥ, ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਨਾ ਵੇਖੋ; ਪਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ, ਲੱਖਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਰਾਜ ਉਮਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਛਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਹੱਕ ਛੀਣ ਰਹੀ ਹੋ।" "ਤੁਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਰਾਜ ਕਰੇ; ਅਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਜਾਵੇ, ਉੱਥੇ ਜਾਵਾਂਗੇ।" "ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਰਹੇ; ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਅਧਰਮਿਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹੋ।" "ਨਿਸ਼ਚਿਤ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਰਾਮ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲਾਂਗੇ, ਜਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਸਜਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।" "ਹੇ ਰਾਣੀ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਜ ਪਾ ਕੇ ਕਿਹੜਾ ਸੁਖ ਲਵੋ ਗੀ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਨਿੰਦਣਯ ਕਰਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋ।" "ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੁਰੰਤ ਫਟ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ।" "ਮਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ, ਜਲਦੇ ਤੇ ਭਯਾਨਕ ਸ਼ਾਪਾਂ ਦੇ ਦੰਡ ਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਂਦੇ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਿਕਾਲਣ 'ਤੇ ਅਡਿੱਠ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਅਟੱਲਤਾ, ਸੱਚ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮੰਨਿਆ; ਰਾਜਾ, ਰਾਣੀਆਂ, ਤੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਦੁਖ ਤੇ ਵਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ; ਕੈਕੇਈ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ, ਠੰਡੀ ਰਹੀ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਕਰੜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੱਚਾਈ ਦੱਸ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਦਿੱਤਾ।