ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਗਹਿਰੀ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਕੇ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਤਿੰਨੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਫੇ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਜਦ ਉਹ ਅੰਸੂਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਅੰਸੂਆਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਬੋਲੇ, “ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਕੁਟੰਬ ਤੇਰਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੰਡਕ ਅਰਨਿਆ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਕੇ ਕਰਾਂ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਆਗਿਆ ਦੇ, ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾ ਦੇ। ਉਹ ਦਿਲੋਂ ਰੋਕਣ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਸਾਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇ, ਹੇ ਆਦਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।” ਰਾਮ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਸਾਂਤ ਆਗਿਆ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। “ਹੇ ਰਾਘਵ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੂੰ ਹੀ ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ।” ਰਾਜਾ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ, ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਸੁਝਾਅ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰ ਫੜਾਂਗਾ।” ਇਸ ਦੁਖੀ, ਅੰਸੂਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ, ਸੱਚ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਅਤੇ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੇਰੇ ਭਲੇ, ਵਧਣ ਤੇ ਵਾਪਸੀ ਲਈ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤੇ ਤੇ ਜਾ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੇ। ਪਰ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਅੱਜ ਰਾਤ ਤੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਜਾ; ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹਿ।” “ਜੋ ਤੂੰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਪਿਆਰੇ ਰਾਘਵ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਪਰ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ, ਪੁੱਤਰ। ਸੱਚ ਦੀ ਕਸਮ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੇ ਠੱਗ ਲਿਆ, ਜੋ ਸੁਆਹ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਠੱਗੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲਾਇਆ, ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਅਧਰਮੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਪੁੱਤਰ, ਕਿ ਤੂੰ, ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਝੂਠ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।” ਰਾਮ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਦੁਖੀ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਅੱਜ ਮੈਂ ਕਿਹੜੀ ਨੇਕੀਆਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਕੌਣ ਮੈਨੂੰ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇਵੇਗਾ? ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚੁਣਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਧਰਤੀ, ਇਸ ਦੇ ਜਿਲੇ, ਲੋਕ, ਧਨ ਅਤੇ ਅਨਾਜ, ਮੈਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਦਾ ਮੇਰਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਅੱਜ ਨਹੀਂ ਡੋਲ ਸਕਦਾ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਜੰਗ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ, ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ—ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਸੱਚਾ ਰਹਿ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਿਹਾ। ਮੈਂ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਾਂਗਾ; ਝਿਜਕ ਨਾ ਕਰ—ਧਰਤੀ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ, ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਚੀਜ਼ ਚਾਹੀਦੀ ਨਹੀਂ, ਜਿੰਨਾ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ ਕੁਲ ਦੇ ਰਤਨ। ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡ, ਅੰਸੂਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡੁੱਬ; ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਡੋਲਦਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ, ਖੁਸ਼ੀ, ਧਰਤੀ, ਮੌਜਾਂ, ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਸੱਚੀ ਦਿਲੋਂ ਕੇਵਲ ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਝੂਠ ਨਹੀਂ; ਤੇਰੇ ਸੱਚ ਅਤੇ ਨੇਕੀਆਂ ਦੀ ਕਸਮ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਪਿਤਾ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਲੈ, ਮੇਰੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ।” “ਹੇ ਰਾਘਵ, ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਨਵਾਸ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।' ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਕਰਾਂਗੇ, ਸ਼ਾਂਤ, ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਅਤੇ ਕਈ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ। ਪਿਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ। ਇਸ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਇਸ਼ਵਰੀ ਆਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਪੂਰੇ ਕਰਾਂਗਾ। ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖੇਂਗਾ; ਇਸ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਜੋ ਸਭ ਦੀਆਂ ਅੰਸੂਆਂ ਰੋਕਣੇ ਚਾਹੀਦੇ, ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ?” “ਸ਼ਹਿਰ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਮੈਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਮਨ ਕੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਭਰਤ ਇਸ ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗਾਂ, ਜੋ ਮੈਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਦੀ ਰਾਜਗਿਰੀ ਕਰੇ; ਉਹ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੁਭਾਗੀ ਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਰਾਜ ਕਰੇ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੱਡੀਆਂ ਮੌਜਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵੱਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼।” “ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਅੱਜ ਮੈਂ ਅਟੱਲ ਰਾਜ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਮੌਜਾਂ ਜਾਂ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੁਣਾਂਗਾ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਝੂਠ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਪਵੇ; ਸੱਚ ਤੇਰਾ ਵਚਨ ਹੋਵੇ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ, ਪਹਾੜ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਨ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਾਂਗਾ; ਤੂੰ ਚੈਨ ਪਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ, ਮਤੀਭਰ, ਦੁਖ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾਂ ਹਿਲਿਆ।