ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਖੜਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਆ ਕੇ ਦੱਸਿਆ, “ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਸਦਾ ਸੱਚਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸਭ ਰਾਜਸੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੱਚ ਵਿਚ ਅਡਿੱਠ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸੁੱਚਾ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਮੇਰੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲੈ ਆ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੋ ਕੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂ।” ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਸਭ ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੁਲਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ ਕੀਤੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੋ।” ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ, ਸਭ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਮਹਲ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਈਆਂ। ਤਿੰਨ ਸੌ ਪਚਾਸ਼ ਰਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤਾਮੇ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਜੋ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਮੱਧੁਰਤਾ ਨਾਲ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਚਲ ਪਈਆਂ। ਜਦ ਰਾਣੀਆਂ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲੈ ਆ।” ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਮੈਥਿਲੀ (ਸੀਤਾ) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਝੱਟ ਉੱਠ ਗਿਆ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਰਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਮਹਲ ਵਿਚ ਅਚਾਨਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ “ਹਾਏ ਰਾਮ!” ਦੇ ਰੋਣੇ ਨਾਲ ਹੱਲਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਮਿਲ ਗਈ। ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੁੰਬ ਕੇ ਸੋਫੇ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਸ਼ ਆਇਆ, ਰਾਮ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਜੂਆਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਲੈ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਦਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਸਲਾਮਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੋ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ। ਬਹੁਤ ਸਮਝਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰੁਕਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਹੇ ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਵ-ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।” ਰਾਮ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਨਿਰਵਿਘਨ ਆਗਿਆ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਤਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਕੈਕਈ ਦੇ ਵਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਮੱਤ ਭੁੱਲ ਗਈ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੂੰ ਹੀ ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਰੋਕ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤਾ, “ਤੁਸੀਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਾਂਗਾ। ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰ ਕੇ, ਮੁੜ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ ਫੜਾਂਗਾ।” ਰਾਜਾ, ਹੰਜੂਆਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਸੱਚ ਦੀ ਜ਼ੰਜੀਰ ਵਿਚ ਫ਼ਸਿਆ, ਅਤੇ ਕੈਕਈ ਵਲੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ, ਆਪਣੇ ਲਾਡਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ, ਵਾਧੂ ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ ਲਈ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਰਵਿਘਨ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲਾ ਜਾ। ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਚੰਦ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੀ ਨਿਸ਼ਚਿਆ ਨੂੰ ਕੋਈ ਟਾਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਪਰ, ਪੁੱਤ, ਅੱਜ ਰਾਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਾ ਜਾ; ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇਹ ਇਕ ਰਾਤ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਬਿਤਾ ਲੈ। ਜੋ ਤੂੰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੂੰ ਇਹ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ, ਪੁੱਤ—ਸੱਚੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ; ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਔਰਤ ਨੇ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਆਹ ਹੇਠਾਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਧੋਖਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਕੈਕਈ ਵਲੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ, ਜੋ ਮੱਤ ਵਿਚ ਅਡਿੱਠ ਪਰ ਚਲਣ ਵਿਚ ਅਧਰਮੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਪੁੱਤ, ਕਿ ਤੂੰ, ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਝੂਠ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਖੀ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਮਨ ਨਾਲ ਦੱਸੀਆਂ, “ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਕਿਹੜੇ ਗੁਣ ਮਿਲਣਗੇ, ਤੇ ਕੌਣ ਮੈਨੂੰ ਕੱਲ੍ਹ ਦਿਵੇਗਾ? ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਜਾ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਧਰਤੀ, ਇਸਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼, ਲੋਕ, ਧਨ, ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਮੈਂ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਸਭ ਭਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਣ। ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਦਾ ਮੇਰਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਜੰਗ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵਰ ਕੈਕਈ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੰਗਲ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ; ਕੋਈ ਹਿਚਕ ਨਾ ਕਰੋ—ਇਹ ਧਰਤੀ ਭਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ, ਸੁਖ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਚੰਦ। ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਹੰਜੂਆਂ ਵਿਚ ਨਾ ਵਹਿ ਜਾਓ; ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਕਦੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਜ, ਸੁਖ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਕ ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਲਈ, ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲਈ।