ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਸਨ, ਉਥੇ ਰੁਕ ਕੇ, ਹੰਸਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਚਲੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਰ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇक्षਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਨੇ, ਜਿਹੜਾ ਦੁਖੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਰੁਕ ਕੇ, ਸੂਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦੇਣ ਆਇਆ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਪੱਕਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗਾ। ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਸੂਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰਾ ਆਗਮਨ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਫਿਰ, ਰਾਮ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ, ਰੰਗ ਗੂੜ੍ਹਾ, ਅਦੁੱਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ — ਨੇ ਸੂਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਹਾਜ਼ਰ ਹਾਂ।" ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸੂਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੁਖ ਨਾਲ ਬੇਚੈਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਡੂੰਘੀ ਆਹ ਭਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੂਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਲਾਲ ਹੋਏ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਸੁਆਹ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਝੀਲ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਬੁਧੀਮਾਨ ਪਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਅਕੁਲ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜਗਾ ਕੇ, ਸੂਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਾ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਮ ਲਈ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੂਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜੇਤੂ ਹੋਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਡਰ, ਨਰਮ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, "ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।" "ਤੁਸੀ ਚੰਗੇ ਰਹੋ! ਸੱਚ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਾਮ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾਵੇਗਾ—ਓ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਰਾਜਸੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ।" ਫਿਰ, ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ, ਧਰਮਵਾਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਡੂੰਘਾ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸੂਮੰਤ੍ਰ, ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਜੋ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਸੂਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਉੱਤਮ ਰਾਜਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੁਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ, ਉੱਥੇ ਜਾਓ।" ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਮਹਲ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਈਆਂ। ਉੱਥੇ, ਸਵਾ ਤਿੰਨ ਸੌ ਨਾਰੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤਾਮਬੇ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਕੋਸ਼ਲਿਆ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਰਮਤਾ ਨਾਲ ਮਹਲ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਈਆਂ। ਜਦ ਪਤਨੀਆਂ ਆ ਗਈਆਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੂਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸੂਮੰਤ੍ਰ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਲਿਆਓ।" ਫਿਰ, ਸੂਮੰਤ੍ਰ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਚੌਕੀ ਤੋਂ ਤੁਰ ਕੇ ਉੱਠ ਗਿਆ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ; ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰਾਮ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਅਚੇਤ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਜਲਦੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਠਾਇਆ। ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਚੀਖ ਪਈ, "ਹਾਇ ਰਾਮ!" ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਖਣਕ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉੱਠੀ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਗਲ ਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ, ਰੋਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਬਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਪਲ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਅਸ਼ਰੂਆਂ ਅਤੇ ਦੁਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬੋਲਿਆ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ, ਸਾਡੇ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ; ਮੈਂ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵੇਖੋ।" "ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ; ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੱਚੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ।" "ਸਾਨੂੰ ਤਿੰਨੋ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਛੱਡ ਕੇ—ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੈਂ, ਅਤੇ ਸੀਤਾ—ਜਿਵੇਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" ਰਾਮ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਅਡੋਲ ਆਗਿਆ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ, ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ, "ਓ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਵਰ ਮੰਗਣ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬੰਨ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਅੱਜ ਤੂੰ ਹੀ ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਮੈਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ, ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ, ਰਾਜਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ; ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗਾ, ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ।" "ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ ਫੜਾਂਗਾ।" ਰਾਜਾ, ਰੋਦੇ ਹੋਏ, ਦੁਖੀ, ਸੱਚ ਦੀ ਜ਼ੰਜੀਰ ਨਾਲ ਬੰਨਿਆ, ਅਤੇ ਕੈਕੇਈ ਵਲੋਂ ਉਕਸਾਇਆ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੇ ਭਲੇ, ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ ਲਈ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਚਿੰਤਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਰਹਿਤ ਰਸਤਾ ਤੇ ਜਾ।" "ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ 'ਤੇ ਅਡੋਲ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਫਿਰਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।" "ਪਰ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਅੱਜ ਰਾਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾ; ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ।" "ਜੋ ਤੂੰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਪਿਆਰੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਉਹ ਵਾਕਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਜੀਵਨ ਲਿਆ ਹੈ।" "ਪਰ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ—ਸੱਚ ਦੀ ਸ قسم, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ; ਮੈਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਵਲੋਂ ਧੋਖਾ ਖਾ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੁਆਹ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਨਾਸਕਰ ਹੈ।" "ਜੋ ਧੋਖਾ ਮੈਨੂੰ ਹੋਇਆ, ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਕੈਕੇਈ ਵਲੋਂ ਉਕਸਾਇਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੇ ਅਡੋਲ ਪਰ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਅਧਰਮੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈਣ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਦੁਖ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿੱਚ, ਪਰਮ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹੇ।